Giải tỏa khúc mắc trong quan hệ lao động

- Nghị định 60/2013/NĐ-CP và Nghị định 04/2015/NĐ-CP về thực hiện dân chủ tại cơ sở trong hệ thống công đoàn được triển khai hiệu quả cao với những chuyển biến tích cực. Đồng chí có thể cho biết rõ hơn về kết quả này?

- Việc thực hiện các nghị định về quy chế dân chủ ở cơ sở đến nay đi vào nền nếp trong hệ thống công đoàn, bước đầu đạt hiệu quả tích cực. Nổi bật, 100% số cơ quan, đơn vị tổ chức hội nghị cán bộ công chức, viên chức. Tính đến hết tháng 5-2017, có 604/604 đơn vị thuộc khối hành chính nhà nước, 781/781 đơn vị thuộc khối sự nghiệp công lập tổ chức hội nghị cán bộ công chức, viên chức. 100% số doanh nghiệp Nhà nước (23/23) và đơn vị thuộc khối sự nghiệp ngoài công lập (65/65) tổ chức hội nghị người lao động. Còn lại khối doanh nghiệp ngoài nhà nước tổ chức hội nghị chưa đạt tỷ lệ tuyệt đối, song cũng cao hơn so với cùng kỳ năm 2016. Hết tháng 5-2017 có 697/1.004 (đạt 69,4%) các doanh nghiệp tổ chức hội nghị người lao động.

Dây chuyền sản xuất của Công ty Fujikura Compostes Hải Phòng. Ảnh: Đỗ Hiền

- Việc thực hiện Thỏa ước lao động tập thể tại các doanh nghiệp như thế nào?

- Về việc thực hiện Thỏa ước lao động tập thể, có 38/100 doanh nghiệp tổ chức ký mới (đạt 38%), 62/154 doanh nghiệp tổ chức ký lại (đạt 40,2%). Tỷ lệ chưa cao, song nội dung thực hiện trong các doanh nghiệp có ký thỏa ước đều bảo đảm chất lượng. Có 750/1167 (đạt 64,2%) doanh nghiệp có thỏa ước, quyền lợi người lao động được thương lượng cơ bản cao hơn so với quy định của pháp luật. Trong đó, 23 doanh nghiệp nhà nước, 120 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và 607 doanh nghiệp trong nước khác. Các cấp công đoàn đang tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn để số doanh nghiệp tổ chức ký thỏa ước lao động tập thể có nhiều điều khoản có lợi hơn đối với người lao động, gắn kết giữa nghĩa vụ với quyền lợi người lao động. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, nhằm cụ thể hoá các quy chế, thiết chế của doanh nghiệp được thương lượng, thoả thuận trong thoả ước lao động tập thể, Nội quy lao động trong doanh nghiệp bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng và minh bạch phát huy được quyền giám sát của tổ chức đại diện người lao động.

- Có thực tế, việc giải quyết chế độ, quyền lợi dành cho người lao động tại một số đơn vị doanh nghiệp chưa thỏa đáng. Nhiều người cho rằng, điều này xuất phát từ việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở chưa hiệu quả, thực chất. Ý kiến của đồng chí về thực tế này?

- Đúng là còn việc khiếu kiện, tranh chấp lao động cá nhân liên quan đến quyền lợi và chế độ của người lao động tại một số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, chủ yếu ở những doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn. Cá biệt có doanh nghiệp thành lập tổ chức công đoàn, nhưng chưa phát huy vai trò bảo vệ quyền lợi người lao động. Việc tổ chức hội nghị người lao động tại nhiều doanh nghiệp chậm so với kế hoạch tiến độ, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa công đoàn và chuyên môn. Một số nơi chỉ đạo thiếu cụ thể, sự phối hợp chưa rõ ràng giữa các cấp, các ngành. Một số địa phương coi việc tổ chức hội nghị người lao động tại các doanh nghiệp hằng năm là nhiệm vụ riêng của tổ chức công đoàn, chưa có sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng, chính quyền.

Bên cạnh đó, việc xây dựng quy chế dân chủ của khu vực doanh nghiệp tỷ lệ còn thấp, thực hiện còn mang tính hình thức, nhất là đối với các doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước có quy mô nhỏ, một số doanh nghiệp nhà nước mới chuyển sang công ty cổ phần. Tiến độ tổ chức còn chậm, có nơi không tổ chức được hội nghị người lao động. Đồng thời, nhiều đơn vị tổ chức hội nghị người lao động chưa đúng quy trình, nội dung chưa thiết thực, quyền tham gia, quyết định của người lao động chưa được thực hiện tại hội nghị, nhiều ý kiến phát biểu có sự phân công chuẩn bị từ trước bằng văn bản, nội dung chung chung chưa cụ thể, người lao động không dám tham gia ý kiến. Hệ thống thanh tra, kiểm tra thực hiện quy chế dân chủ chưa thường xuyên. Còn một bộ phận lớn doanh nghiệp không thực hiện, nhưng chưa bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Để cải thiện thực tế này, cần làm tốt hơn nữa quy chế dân chủ ở cơ sở. Khi người lao động được nói, được trình bày về nguyện vọng và trực tiếp thỏa thuận với người sử dụng lao động, quyền lợi của họ sẽ được bảo đảm tốt hơn, những kiến nghị của người lao động sẽ được giải quyết kịp thời, không để tích tụ tạo ra phản ứng tập thể, bằng ngừng việc đông người.

- Hệ thống công đoàn làm gì để việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở góp phần nâng cao hơn chất lượng hoạt động bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động?

- Đối với các doanh nghiệp, hệ thống công đoàn chú ý tới việc xây dựng 3 quy chế tổ chức hội nghị người lao động, quy chế dân chủ, quy chế đối thoại tại nơi làm việc. 3 quy chế này cần được thực hiện đầy đủ. Qua đó, doanh nghiệp sẽ chủ động bàn bạc lấy ý kiến người lao động tìm các biện pháp khắc phục khó khăn đồng thời rà soát, hoàn thiện nội quy, quy chế của doanh nghiệp với tinh thần dân chủ, công khai. Tại hội nghị người lao động hằng năm, người lao động tham gia nhiều ý kiến có liên quan đến hoạt động sản xuất - kinh doanh và đời sống, việc làm của người lao động, quyết định thoả ước lao động tập thể, nghị quyết hội nghị, cử đại diện của mình vào tổ đối thoại định kỳ.

Trong khối các đơn vị, cơ quan hành chính sự nghiệp, việc xây dựng quy chế và tổ chức hoạt động Ban thanh tra nhân dân do công đoàn cơ sở hướng dẫn hoạt động, duy trì được nền nếp, hiệu quả. 100% số đơn vị nghiêm túc tổ chức hội nghị cán bộ, công chức hằng năm. Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được bàn bạc và góp ý các việc như xây dựng nội quy, quy chế của đơn vị, tham gia góp ý, bỏ phiếu tín nhiệm lãnh đạo, vấn đề về xây dựng và củng cố hoạt động của tổ chức Đảng, công đoàn, đoàn thanh niên trong từng đơn vị.

Ngoài việc LĐLĐ thành phố tham gia phối hợp các ban, ngành thành phố thanh tra, kiểm tra thực hiện pháp luật lao động và công tác an toàn vệ sinh lao động tại 48 doanh nghiệp trong thời gian qua, LĐLĐ thành phố còn chỉ đạo LĐLĐ cấp quận, huyện, công đoàn ngành kiểm tra thực hiện chế độ chính sách đối với người lao động tại 225 doanh nghiệp, điều tra tai nạn lao động tại 6 doanh nghiệp. Cùng với đó, để kịp thời phát hiện vướng mắc đưa ra giải pháp xử lý thỏa đáng, Ủy ban Kiểm tra LĐLĐ thành phố thường xuyên giám sát thực hiện Quyết định 217 của Bộ Chính trị, song song tiến hành kiểm tra việc thực hiện Điều lệ Công đoàn và kiểm tra quyết toán tài chính. 2 tháng cuối năm 2016 và 5 tháng đầu năm 2017, LĐLĐ thành phố chủ động hỗ trợ, tư vấn giải quyết 4 cuộc ngừng việc tập thể tại doanh nghiệp, không để ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị tại các địa phương; sau các cuộc ngừng việc cơ bản các quyền lợi chính đáng của người lao động được cải thiện.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí !

Thùy Linh thực hiện