(HPĐT)- Theo báo cáo của Bộ Y tế, hiện trong số các bệnh mãn tính không lây, bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, chiếm tới 30% tổng số số ca tử vong, chủ yếu là do các bệnh mạch máu não và bệnh tim thiếu máu cục bộ. Vì vậy, phòng, chống bệnh tim mạch là chương trình y tế ưu tiên của các quốc gia, trong đó có Việt Nam nhằm kiểm soát yếu tố nguy cơ gây bệnh, nhất là do ăn thừa muối. Trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hồng, Trưởng Khoa Kiểm soát bệnh không lây và dinh dưỡng (Trung tâm Y tế dự phòng thành phố) thông tin rõ hơn về vấn đề này.
Giảm tỷ lệ muối trong quá trình chế biến món ăn giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch.
Trong ảnh: Nhân viên bếp ăn Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng phục vụ người đến khám, chữa bệnh.
- Bác sĩ cho biết rõ hơn vì sao không nên ăn thừa muối?
- Muối là chất vô cùng cần thiết đối với cơ thể, nhưng ăn thừa muối lại là yếu tố nguy cơ chính gây tăng huyết áp (THA), tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, ngoài ra còn làm tăng nguy cơ gây ung thư dạ dày, suy thận, loãng xương và nhiều rối loạn cho sức khỏe khác. Chế độ ăn thừa muối làm tăng nguy cơ mắc THA và các bệnh tim mạch có liên quan, nhất là đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Nồng độ muối của các chất dịch trong cơ thể là ổn định. Vì thế, khi ăn nhiều muốilàm tăng áp lực thẩm thấu trong máu,cơ thể phải cần thêm nước để duy trì ổn định nồng độ dịch thể. Đáp ứng yêu cầu này, cảm giác khát nước xuất hiện làm người ăn mặn phải uống nhiều nước, điều này đồng nghĩa với việc tăng dung lượng máu và tăng áp lực lên thành mạch. Hiện tượng này kéo dài làm THA. Ăn mặn cũng làm tăng cường độ làm việc của hệ thống tim mạch, thận và tiết niệu nên sớm dẫn tới suy giảm chức năng hoạt động của các hệ cơ quan này như suy tim, suy thận.
Đối với những người mắc bệnh THA, suy tim, suy thận và suy gan, ăn nhiều muối làm bệnh tiến triển nhanh hơn. Chế độ ăn nhiều muối ở trẻ em cũng ảnh hưởng tới huyết áp và làm tăng khả năng mắc THA cũng như các bệnh khác. THA ở trẻ em còn để lại hậu quả THA ở người trưởng thành cũng như tăng nguy cơ biến chứng của THA.
- Việc thực hiện khuyến cáo giảm ăn muối của người dân Việt Nam, nhất là người dân Hải Phòng như thế nào?
- Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người trưởng thành không nên ăn quá 5 g muối/ngày để phòng, chống bệnh tật và bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn người dân Việt Nam đang ăn thừa muối. Trung bình 1 người trưởng thành tiêu thụ tới 9,4 g muối (nam 10,5 g và nữ 8,3 g) trong một ngày. Mặc dù hầu hết người Việt Nam ăn nhiều muối nhưng chỉ có 16% số người khi được hỏi cho rằng bản thân có ăn mặn. Theo điều tra yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) cho thấy, tỷ lệ muối được cho vào trong thực phẩm: 70% khi chế biến và khi ăn, 20% có trong thực phẩm chế biến sẵn, 10% có trong thực phẩm tự nhiên.
Hải Phòng là địa phương ven biển, thực trạng ăn thừa muối cao gần gấp đôi so với khuyến nghị WHO. Trong khi đó, hiểu biết về tác hại do ăn thừa muối và thực hành ăn giảm muối của người dân ở cộng đồng chưa cao.
- Để đề phòng bệnh do ăn thừa muối, Chính phủ, Bộ Y tế và thành phố có các chính sách, chương trình gì liên quan đến chăm sóc dinh dưỡng và biện pháp giảm tiêu thụ muối, chống bệnh không lây nhiễm?
- Để phòng bệnh do ăn thừa muối, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1092/QĐ-TTg năm 2018 phê duyệt Chương trình Sức khỏe Việt Nam; Bộ Y tế ban hành Quyết định số 2303/QĐ-BYT năm 2018 phê duyệt Kế hoạch quốc gia truyền thông vận động thực hiện giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng, chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác giai đoạn 2018-2025. Trên cơ sở đó, Trung tâm Y tế dự phòng thành phố xây dựng kế hoạch, phối hợp Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) tổ chức các hội thảo truyền thông liên ngành về bệnh không lây nhiễm, hướng dẫn thực hành giảm ăn muối để phòng, chống THA, tim mạch, tai biến mạch máu não…
- Bác sĩ có lời khuyên như thế nào với người dân trong thực hành ăn giảm muối?
- Theo khuyến nghị của WHO, việc thực hiện giảm tiêu thụ muối xuống dưới 5 g/ngày có thể cứu sống 2,5 triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Mặc dù thói quen ăn mặn của người Việt Nam rất khó bỏ, nhưng để bảo đảm sức khỏe, người dân hãy ý thức về việc tiêu thụ muối mỗi ngày. Trên thực tế, rất khó để giảm đột ngột lượng muối ăn hằng ngày, nhưng có thể giảm từ từ đến khi giảm được nửa lượng muối bằng cách thực hiện phương châm: “Cho bớt muối - Chấm nhẹ tay - Giảm ngay độ mặn”. Cụ thể hạn chế tẩm ướp muối vào các thực phẩm khi chế biến đồ ăn vì trong thực phẩm ăn hằng ngày đã có sẵn lượng muối. Bên cạnh đó, thay vì thường xuyên ăn các món kho, rim, rang, người dân có thể tăng cường ăn các món luộc, hấp, thậm chí không nên cho muối vào nước luộc rau. Việc ăn như vậy rất tốt đối với sức khỏe, không những giúp cơ thể giảm được lượng muối không cần thiết, mà còn giảm được lượng dầu mỡ tiêu thụ. Chúng ta cũng có thể sử dụng các gia vị khác như: tiêu, tỏi, ớt… để giúp món ăn hấp dẫn hơn mà không cần dùng nhiều muối. Đồng thời, hạn chế chấm và bỏ dần thói quen chấm ngập thực phẩm trong nước mắm, hay pha loãng nước mắm khi chấm đồ ăn cũng là một cách để giảm lượng muối tiêu thụ trong gia đình; ăn ít các thực phẩm chế biến sẵn vì đây là nhóm thực phẩm chứa khá nhiều muối. Để là một người tiêu dùng thông minh, hãy đọc hàm lượng muối trên nhãn thực phẩm trước khi quyết định mua.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ về những thông tin bổ ích này!
Đông Hải (thực hiện)
