Quá nhiều áp lực lên hệ sinh thái
Cần kiểm soát chặt chẽ nguồn thải từ hoạt động du lịch để không làm gia tăng áp lực đối với môi trưởng biển (ảnh minh họa). (Trong ảnh: Khách du lịch đến Cát Bà)
Ngày 9-4-2020, UBND thành phố có quyết định phê duyệt đánh giá hoạt động kiểm soát ô nhiễm môi trường biển và hải đảo của Hải Phòng năm 2019. Theo kết quả tự đánh giá nội dung phòng ngừa, phát hiện, xử lý, khắc phục tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường, các hệ sinh thái biển, hải đảo; cải thiện và phục hồi môi trường, các hệ sinh thái biển, hải đảo bị ô nhiễm và suy thoái đạt số điểm thấp nhất. Kết quả khảo sát của Viện Tài nguyên- Môi trường biển, hệ sinh thái biển đang “hao mòn” từng ngày.
Cụ thể, mỗi năm trên địa bàn Hải Phòng có từ 1-2 ha rừng ngập mặn bị chết do hiện tượng biển tiến sâu vào đất liền, khiến các bãi cát ven biển bị xói lở và thu hẹp dần. Theo dự báo của các nhà khoa học biển, nhiều bãi cát nhỏ ở Cát Bà có thể mất đi vào giữa hoặc cuối thế kỷ 21. Ngay các bãi tắm ở Đồ Sơn dù có bờ kè bằng bê tông, nhưng cát vẫn bị bào mòn hạ thấp mặt bãi, dẫn đến thu hẹp diện tích và đường bùn chân bãi ngày càng lấn sát bờ. Hệ sinh thái rạn san hô Cát Bà suy thoái nhanh chóng, do sự gia tăng bất thường của nhiệt độ nước biển tầng mặt, nồng độ các chất ô nhiễm làm suy giảm khả năng tổng hợp, tạo rạn của san hô. Tốc độ phát triển của san hô giảm khoảng 15%; diện tích bao phủ giảm 50-60% so với năm 2005.
Nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm hệ sinh thái là do chúng ta chưa gắn kết hoạt động phát triển kinh tế với công tác bảo vệ môi trường, kiểm soát chất thải. Theo PGS. TS Trần Đức Thạnh, nguyên Viện trưởng Viện Tài nguyên Môi trường (TNMT) biển: Môi trường vùng bờ bị biến đổi theo chiều hướng xấu do ngày càng có nhiều khu công nghiệp, khu đô thị ven biển thải chất thải, rác thải, nước thải chưa qua xử lý ra biển; một số khu biển ven bờ bị ô nhiễm, bị đục hóa, kéo theo đó là sự thu hẹp hệ sinh thái rừng ngập mặn, gây suy thoái các hệ sinh thái biển quan trọng như các rạn san hô, thảm cỏ biển, làm độ đục nước biển ven bờ gia tăng, sa bồi ở một số cảng và các cửa sông ven biển.
Trong khi đó, tại Cát Bà, hiện có khoảng 40% lượng nước thải sinh hoạt từ nhà hàng, khách sạn phục vụ du lịch được xử lý, số còn lại xả trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm vùng nước biển ven bờ. Tại Đồ Sơn, nước thải sinh hoạt và nước thải khu du lịch được thu gom tại các cống Họng, khu Vạn Bún, Vạn Hương rồi thải ra biển.
Cần sự chung tay của cộng đồng
Theo PGS. TS Trần Đình Lân Viện trưởng Viện TNMT biển: Sự phát triển các hoạt động kinh tế và biến đổi khí hậu, khiến vùng biển và vùng ven bờ chịu nhiều áp lực. Do đó, việc quản lý và bảo vệ môi trường vùng bờ Hải Phòng phải theo định hướng phát triển bền vững. Đó là phải quản lý, phòng ngừa, chống ô nhiễm và các sự cố môi trường, phải kiểm soát, quản lý và xử lý rác thải, chất thải và khí thải; bảo vệ và bảo tồn tự nhiên, văn hóa và đa dạng sinh học, đặc biệt giữ sự cân bằng tối đa giữa bảo tồn đa dạng của thiên nhiên và tăng cường chất lượng sống của con người.
Thời gian qua, thành phố triển khai nhiều hoạt động tích cực bảo vệ đa dạng sinh học biển. Năm 2014, UBND thành phố có kế hoạch hành động về đa dạng sinh học đến năm 2030; xây dựng khu bảo tồn biển Bạch Long Vỹ, Cát Bà. Thực hiện kế hoạch, thành phố tổ chức kiểm kê, lưu giữ và bảo tồn các nguồn gen (vật nuôi, cây trồng, vi sinh vật) bản địa, nguồn gen thuộc diện nguy cấp, quý hiếm, bảo đảm các nguồn gen bản địa. Trong năm 2019, thành phố điều tra, thống kê, phân loại và đánh giá các nguồn thải từ đất liền, từ các hoạt động trên biển và hải đảo, tình trạng ô nhiễm môi trường biển; định kỳ quan trắc và đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường nước, đa dạng sinh học của các khu vực biển đảo… Tuy nhiên những giải pháp mới dừng ở đánh giá thực trạng, còn việc cải thiện, phục hồi môi trường và hệ sinh thái biển và hải đảo bị ô nhiễm và suy thoái hiệu quả chưa cao.
Theo Chi cục trưởng Chi cục Biển và hải đảo (Sở Tài nguyên- Môi trường) Nguyễn Văn Cấn: Để khắc phục tình trạng này, các cấp, ngành, địa phương khi xây dựng các quy hoạch phát triển đô thị chú ý áp dụng các giải pháp công trình, trước hết đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải, rác thải sinh hoạt, hoạt động sản xuất kinh doanh, hạn chế thấp nhất tình trạng nước thải, rác thải chưa qua xử lý xả thẳng ra môi trường. Cùng với giải pháp kỹ thuật của cơ quan chuyên ngành, người dân cần nâng cao ý thức về vai trò, tầm quan trọng của đa dạng sinh học, theo đó sử dụng hợp lý, hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên góp phần bảo vệ tài nguyên biển nói riêng, tài nguyên thiên nhiên và môi trường thành phố nói chung.
Nguyên Mai - Ảnh: Duy Thính
