Chưa tích cực quản lý, bảo vệ, phát triển rừng
Theo rà soát của Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng, từ năm 2013 đến nay, trên địa bàn thành phố xảy ra 52 vụ vi phạm hành chính trên diện tích đồi rừng thuộc địa bàn được giao cho các hộ gia đình, cá nhân quản lý, phát triển, bảo vệ rừng. Trong đó, phổ biến là các vụ tranh chấp diện tích quản lý, xâm lấn đất rừng được giao khoán, vận chuyển lâm sản trái phép…. Chỉ tính trong quý 1-2018, trên địa bàn thành phố xảy ra 6 vụ cháy rừng tại một số diện tích rừng được giao cho các hộ gia đình, cá nhân. Cụ thể, diện tích cháy nhiều nhất trên dãy núi Sơn Đào (huyện Thủy Nguyên). Trong các tháng 1 và 2 - 2018, mặc dù không phải mùa hanh, khô cũng xảy ra 4 vụ cháy, làm thiệt hại gần 30 nghìn m2 thảm thực bì và một số cây rừng. Bên cạnh đó, trên một số diện tích đồi rừng do các hộ gia đình, cá nhân quản lý, độ che phủ rừng, cây phân tán đạt thấp. Cụ thể, ở các huyện Cát Hải, Bạch Long Vỹ, Đồ Sơn, độ che phủ mới đạt 15% - 37%. Cá biệt một số diện tích chỉ đạt hơn 10%.
Trồng cây ăn quả trên một số diện tích đồi rừng ở quận Kiến An.
Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng Phạm Văn Hiển đánh giá, các hộ được giao quyền sử dụng đất lâm nghiệp, sử dụng rừng và hợp đồng giao khoán rừng chưa thực hiện tốt vai trò, trách nhiệm quản lý, bảo vệ, phát triển rừng có nguyên nhân diện tích rừng được giao manh mún, nhỏ lẻ, không rõ ràng mốc giới thực địa giữa các hộ. Đây cũng là lý do khiến các ngành chức năng hiện nay rất khó xác định vị trí, ranh giới của từng chủ rừng. Hiện, trung bình mỗi hộ được giao hơn 2 ha rừng. Cá biệt, ở huyện Thủy Nguyên diện tích giao cho các hộ khoảng 0,33 ha. Một số hộ dân có hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng với mức kinh phí hỗ trợ theo quy định nhà nước còn thấp, nên không tích cực phối hợp các đơn vị chức năng, chính quyền địa phương trong công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng… Ở một số địa phương, sau khi các hộ gia đình, cá nhân được giao đất, giao rừng, chính quyền địa phương chưa giám sát chặt chẽ việc sử dụng, khai thác của các hộ dân trên diện tích rừng được giao…nên các hộ không phát huy cao vai trò, trách nhiệm công tác quản lý, phát triển, bảo vệ rừng. Thậm chí, có trường hợp các hộ được giao đất, giao rừng sau đó tự chuyển nhượng cho chủ rừng khác quản lý nhưng chính quyền địa phương chưa kịp thời cập nhật thông tin…
Sớm điều chỉnh cơ chế, chế tài cụ thể
Từ thực tế trên, thời gian tới, thành phố giao các ngành chức năng, chính quyền các địa phương có diện tích đồi rừng rà soát, thống kê, đánh giá hiệu quả công tác giao đất, giao rừng cho các hộ gia đình, cá nhân. Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn là cơ quan thường trực sớm tổng hợp kết quả, trình thành phố đề án giao đất, giao rừng cho các tổ chức, cá nhân, trong đó có điều chỉnh phù hợp với năng lực hộ được giao, đồng thời có giải pháp bảo đảm việc giao đất, giao rừng cho hiệu quả cao, nâng cao công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng của các hộ, gia đình cá nhân. Thành phố có các quy định, chế tài cụ thể trong quản lý, bảo vệ, phát triển rừng đối với các hộ được giao đất rừng. Trong đó, yêu cầu các hộ nâng cao hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp, đồng thời phối hợp tốt với các ngành chức năng, chính quyền địa phương trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Chính quyền địa phương, các ban, ngành đoàn thể tích cực tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các hộ được giao đất, giao rừng phối hợp quản lý, bảo vệ, phát triển rừng hiệu quả. Phát hiện sớm, kịp thời những trường hợp vi phạm liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ rừng để xử lý nghiêm.
Trước mắt, Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn nên phối hợp với Sở Tài nguyên - Môi trường, chính quyền các địa phương sớm triển khai cắm mốc giới xác định diện tích được giao đất, giao rừng của các hộ gia đình, cá nhân. Sử dụng bản đồ giải thửa, hệ tọa độ quy chiếu để xác định rõ vị trí diện tích rừng giao cho từng hộ gia đình, cá nhân tham gia quản lý, bảo vệ rừng, tránh sự xâm lấn trái phép, tranh chấp giữa các hộ dân. Đối với một số diện tích rừng hiện được giao manh mún, nhỏ lẻ, nên dồn thành diện tích lớn hơn giao cho các hộ dân quản lý dưới sự giám sát chặt chẽ của cộng đồng dân cư, chính quyền địa phương. Trung ương và thành phố sớm xem xét, điều chỉnh các cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các hộ được giao đất, giao rừng. Khuyến khích các hộ được giao đất, giao rừng tham gia trồng rừng mới, phát triển kinh tế rừng như trồng cấy dược liệu dưới tán rừng, phát triển kinh tế trang trại vườn đồi trên một số diện tích đất lâm nghiệp được giao phù hợp, từng bước tăng độ che phủ diện tích rừng trên địa bàn thành phố. Từ chỗ có thêm nguồn thu nhập từ rừng tạo động lực để các hộ gia đình, cá nhân được giao đất, giao rừng thiết tha hơn, phát huy cao vai trò, trách nhiệm công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng...
Bài và ảnh: Hương An
