_900x600.jpg)
Nhiều trường học tại Hà Nội tổ chức cho học sinh tham quan bảo tàng.
Thời gian qua, câu chuyện “giáo dục di sản” trở thành “kim chỉ nam” trong tổ chức các hoạt động của các bảo tàng, các khu di tích nhằm thu hút du khách tới tham quan, nhất là giới trẻ. Mới đây, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội thông tin về Chương trình giáo dục di sản tại Hoàng thành Thăng Long và Khu di tích Cổ Loa. Theo báo cáo, trong năm học 2018 - 2019, có 19.086 học sinh tham gia chương trình giáo dục di sản tại Hoàng thành Thăng Long và khu di tích Cổ Loa (trong đó tại Hoàng thành Thăng Long 17.847 em và tại Cổ Loa 1239 em). Bên cạnh đó số lượng học sinh tham quan tự do cũng rất đông, ở cả hai khu di tích khoảng gần 100.000 em. Với các chương trình này học sinh được tham quan khu di tích trong thời gian hơn 1 giờ đồng hồ và không được tham gia học lịch sử, tìm hiểu lịch sử cùng nhiều hoạt động trải nghiệm bổ ích khác.
Để có được những con số ấn tượng cũng như đáp ứng nhu cầu của các em học sinh tham gia chương trình giáo dục, tìm hiểu lịch sử đây là nỗ lực rất lớn của Trung tâm trong việc biến các di sản vốn “khô khan” trở nên hấp dẫn các bạn trẻ bằng cách gắn các bài học lịch sử vào chương trình tìm hiểu di sản, với các chủ đề như kể chuyện Hoàng thành Thăng Long; lịch sử triều Lý, Trần, Lê; Hai vị Tổng đốc Thành Hà Nội; di tích cách mạng chống Mỹ cứu nước trong khu di sản Hoàng thành Thăng Long; khám phá lịch sử thành - hào Cổ Loa, kiến trúc thành Cổ Loa... Đó được xem là hướng tiếp cận mới, tránh được “lối mòn” cùng tâm lý sợ học sử... Không những vậy, chương trình tạo được ấn tượng trong lòng các bạn trẻ, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận và hiểu thêm di sản, từ đó giúp các em thêm yêu lịch sử, trân trọng các giá trị truyền thống văn hóa, lịch sử của cha ông, bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc.
Cùng với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội, mô hình giáo dục di sản trong thời gian qua tại Hà Nội có nhiều bảo tàng, di tích tìm được hướng đi với các chương trình hấp dẫn, giàu bản sắc. Tiêu biểu, Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám với lớp học xưa, bia Văn Miếu, vinh quy bái tổ, đi tìm linh vật…; Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam với phòng khám phá; Bảo tàng Lịch sử quốc gia với văn minh Đại Việt, Việt Nam thời tiền sử…
Dù đạt được những kết quả phấn khởi, nhưng để câu chuyện giáo dục di sản tạo sức hút thực sự với các bạn trẻ còn là chặng đường dài đầy gian nan. Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội Nguyễn Việt Anh thừa nhận, hạ tầng trong khu di sản đến nay thực sự chưa đáp ứng khi số lượng học sinh đến đông, có thời điểm trên 3.000 học sinh, dẫn đến quá tải một số khu vực: đón tiếp, bãi giữ xe, nhà vệ sinh… Bên cạnh đó, số lượng học sinh tham quan tự do, không tham gia chương trình giáo dục di sản rất đông, một phần do các nhà trường chưa tiếp cận được chương trình cụ thể, một phần do không có kinh phí tham gia hoặc tham quan nhiều điểm trong cùng khoảng thời gian… Còn theo ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, dù mỗi năm có khoảng 300-400 đoàn tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám và khoảng 10 cuộc thi tìm hiểu, khám phá di tích Nho học ở các địa phương..., nhưng sự ảnh hưởng, tính hiệu quả chưa cao. Nguyên nhân là chương trình học ở nhiều trường còn nặng, việc sắp xếp thời gian hoạt động ngoại khóa còn khó khăn, nên các mô hình hợp tác giáo dục di sản chưa được nhân rộng. Bên cạnh đó, với nhiều trường việc tổ chức các tua trải nghiệm di sản cho các học sinh hiện nay còn mang nặng tính phong trào.
Theo Phó cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Phạm Đình Phong, giáo dục di sản là một trong những giải pháp quan trọng trong nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bổ trợ hiệu quả cao công tác giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử tại các nhà trường. Để phát huy tích cực, các mô hình cần có sự chung tay từ nhiều phía. Các nhà trường cần tạo điều kiện, bố trí thời gian để học sinh tham gia; còn đơn vị quản lý di tích cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, để có thêm nhiều chương trình hấp dẫn, lý thú, khơi dậy tình yêu di sản trong giới trẻ. “Các bảo tàng, di tích cần tăng cường diễn giải di sản qua hệ thống di tích, di vật phong phú, tổ chức các bài học lịch sử xuyên suốt, gắn liền với các giá trị văn hóa, lịch sử của di tích nhằm tạo tính hấp dẫn khi giới trẻ tiếp cận với di sản”, ông Phạm Đình Phong nhấn mạnh.
Tú Uyên
