Giáo dục STEM trong khối trung học - khơi dậy sáng tạo của học sinh

Khơi dậy đam mê sáng tạo

Ngày 6/11, Trường THPT Lương Thế Vinh tổ chức hội giảng - hội thảo cấp thành phố với chuyên đề “Triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo định hướng giáo dục thông minh, chú trọng phát triển năng lực STEM cho học sinh THPT”. Nhà trường tổ chức 4 tiết dạy chuyên đề thể hiện rõ định hướng ứng dụng công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) và các mô hình học tập tích hợp STEM. Song song với các tiết dạy, nhiều sản phẩm STEM sáng tạo của học sinh được trưng bày, nổi bật là máy gắp và vận chuyển hàng đoạt giải ba toàn quốc tại Cuộc thi sáng tạo ROBOTICS 2024.

ThS. Hồ Thị Dinh, Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh cho biết, đây là năm học thứ 2 nhà trường tích cực đưa giáo dục STEM vào chương trình đào tạo. Trường đầu tư 3 phòng học thông minh, 1 phòng học STEM, 50 kính thực tế ảo, 20 máy tính bảng, thư viện số, máy chiếu vật thể, máy in 3D và nhiều thiết bị hỗ trợ khác. Các hoạt động STEM được triển khai đa dạng: dạy học tích hợp STEM, nghiên cứu khoa học kỹ thuật và trải nghiệm STEM theo định hướng nghề nghiệp.

Sau 2 năm, hơn 700 học sinh tham gia bước đầu thể hiện sự chủ động, mạnh dạn đưa ra ý tưởng và hiện thực hóa, đồng thời rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tổng hợp kiến thức, giải quyết vấn đề sáng tạo, giao tiếp và phản biện. Với giáo viên là đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao kiến thức chuyên môn và liên môn, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ.

Khối THCS cũng có những kết quả tích cực. Trường THCS Lương Khánh Thiện (phường Phù Liễn) là trường đầu tiên trên địa bàn thành phố tổ chức giáo dục STEM từ năm 2018. Từ đó đến nay, trường liên tục đoạt giải nhì tại Ngày hội STEM cấp thành phố năm học 2021- 2022, giải ba Robothon Việt Nam 2024, giải nhì Cuộc thi AI “Future Classroom Creator” do Tập đoàn FPT phối hợp Thành Đoàn tổ chức trong năm học 2024 - 2025.

Theo Trưởng Phòng Giáo dục Trung học Phạm Thị Thu Hà (Sở Giáo dục và Đào tạo), nhiều trường trung học đang đẩy mạnh giáo dục STEM thông qua các chuyên đề bài học, câu lạc bộ STEM và phong trào nghiên cứu khoa học kỹ thuật, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Nhiều nghiên cứu khoa học giành giải trong các cuộc thi đổi mới sáng tạo của thành phố và quốc gia. Việc này góp phần thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng đội ngũ cốt cán

Tuy nhiên, triển khai giáo dục STEM trong các trường trung học gặp không ít thách thức. Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh Hồ Thị Dinh cho biết, trước tiên là cơ sở vật chất, phòng học thông minh, phòng STEM, máy tính bảng, máy in 3D, kính thực tế ảo, phần mềm học tập và các thiết bị thí nghiệm hiện đại đều cần đầu tư lớn. Bên cạnh đó, việc xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu giáo dục STEM cũng là thách thức không nhỏ. Nhận thức về vai trò của STEM đối với học sinh, cha mẹ và giáo viên còn hạn chế. Nhiều giáo viên e ngại đổi mới, cha mẹ học sinh chưa hiểu đầy đủ lợi ích của STEM, đôi khi xem nhẹ hoạt động này. Vì vậy, nhà trường đang chú trọng lan tỏa điển hình tiên tiến, khuyến khích học sinh tham gia nghiên cứu, trải nghiệm và phát triển kỹ năng nghề nghiệp. Cùng với đó, cử giáo viên tham gia các khóa tập huấn ngắn hạn, hợp tác với trung tâm và viện nghiên cứu, đào tạo nâng cao trình độ thông qua các khóa online và hội thảo chuyên đề về STEM.

Được biết, từ đầu năm học 2025 - 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành văn bản hướng dẫn các trường THCS và THPT triển khai STEM bám sát khung Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tại hướng dẫn nêu rõ, các hoạt động này được tổ chức thiết thực, hiệu quả, phù hợp tình hình và nhu cầu học sinh, cha mẹ học sinh. Giáo dục STEM được tích hợp giữa các môn học, giúp học sinh vận dụng kiến thức từ nhiều lĩnh vực (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học…) để giải quyết vấn đề thực tiễn. Hình thức tổ chức bao gồm dạy theo bài học, trải nghiệm STEM và nghiên cứu khoa học kỹ thuật, kết hợp nhiều nội dung bổ trợ khác.

Theo Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng, để đẩy mạnh giáo dục STEM, các trường cần khuyến khích giáo viên tiên phong đổi mới sáng tạo trong thiết kế bài giảng theo chủ đề, gắn thực tiễn và tích hợp kiến thức liên môn. Các trường tích cực tham gia các hoạt động STEM do ngành giáo dục và đào tạo tổ chức, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, chỉ đạo triển khai giáo dục STEM tích cực tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thiết kế và chế tạo sản phẩm từ bài học cụ thể. Ngoài ra, các trường và Sở Giáo dục và Đào tạo chú trọng tổ chức các cuộc thi STEM cấp trường, cấp thành phố để thúc đẩy sáng tạo. Mặt khác, xây dựng mạng lưới giáo viên STEM cốt cán liên trường để chia sẻ bài giảng, tài nguyên học tập và kinh nghiệm giảng dạy; phát triển các nền tảng học tập trực tuyến hỗ trợ và tổ chức các chương trình truyền thông, tọa đàm nhằm nâng cao nhận thức cha mẹ học sinh về lợi ích STEM. Cùng với đó, rà soát cơ sở vật chất, tham mưu với thành phố và các địa phương đẩy mạnh đầu tư trường lớp khang trang, hiện đại, hướng tới nền giáo dục thông minh, hiện đại và hội nhập.