(HPĐT)- Khi thông tin Giáo sư Vũ Khiêu qua đời lúc 12 giờ 37 phút ngày 30-9-2021, tại Hà Nội, hưởng thọ 105 tuổi được đăng tải trên nhiều kênh thông tin đại chúng, những người làm báo của Báo Hải Phòng thế hệ trước đều không khỏi bâng khuâng. Vì với tờ báo của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Cảng, Giáo sư Vũ Khiêu không chỉ là cộng tác viên đặc biệt thân thiết, ông còn như một thành viên đặc biệt của đại gia đình báo Đảng.
Giáo sư Vũ Khiêu viết câu đối tặng Báo Hải Phòng cuối năm 2004.
Các nhà báo thế hệ trước của Báo Hải Phòng còn nhớ, những năm 90 của thế kỷ trước, giáo sư Vũ Khiêu thường xuyên có mối liên lạc gắn bó với cơ quan báo Đảng. Mỗi dịp Tết nguyên đán, kiểu gì trên ấn phẩm đặc biệt của Báo Hải Phòng cũng có đôi câu đối mà giáo sư ưu ái dành tặng cơ quan báo Đảng. Lúc là câu đối mừng thành phố phát triển, đổi mới, mong Hải Phòng ngày càng vươn lên hướng đến tương lai. Lúc lại là những lời chúc tốt đẹp với cơ quan Báo Hải Phòng. Tên Giáo sư Vũ Khiêu quen thuộc trên các ấn phẩm đặc biệt của Báo Hải Phòng đến mức, khi thấy câu đối của giáo sư có trên maket là những người làm báo Đảng cảm thấy mùa Xuân dường như đang đến trước cửa rồi. Cũng bởi, câu đối của giáo sư thường đến cùng với thời điểm Tết về, khi tập thể những người làm báo của Báo Hải Phòng tập trung thực hiện các ấn phẩm mừng Xuân mới.
Nhà báo Anh Thơ của Báo Hải Phòng đến giờ vẫn nhớ mỗi dịp lên Thủ đô, đến nhà Giáo sư Vũ Khiêu. Nhất là khi Báo Hải Phòng cùng ông tổ chức cuộc thi câu đối trên Báo Hải Phòng. Giáo sư là giám khảo, là người chấm các câu đối tiêu biểu trên Báo Hải Phòng. Không chỉ đưa ra những phân tích sâu sắc, ông còn chia sẻ thêm những kiến thức quý để các nhà báo làm nhiệm vụ biên tập viên của Báo Hải Phòng áp dụng vào công việc thường ngày. Kể lại những lần lên nhà cụ Vũ Khiêu, nhà báo Anh Thơ còn thấy như vừa hôm qua: "Nhớ mãi lần Báo Hải Phòng tổ chức cuộc thi viết câu đối ấy, Giáo sư Vũ Khiêu chấm và lựa chọn, tôi vinh dự được nhận một giải khuyến khích mà còn sung sướng đến bây giờ. Vì với những người làm biên tập viên văn nghệ, việc được một giải câu đối do học giả lớn, một trí thức tiêu biểu của đất nước dành cho chính là hạnh phúc và tự hào không thể chia sẻ bằng lời".
Không chỉ hỗ trợ chấm và lựa chọn những câu đối tiêu biểu trong cuộc thi câu đối trên Báo Hải Phòng những năm đầu thế kỷ 21, Giáo sư Vũ Khiêu còn dành tặng nhiều nhà báo của cơ quan báo Đảng những câu đối ý nghĩa. Trong phòng khách căn nhà của vợ chồng nhà báo Trọng Nghĩa, Hồng Thanh hiện treo trang trọng đôi câu đối mà Giáo sư Vũ Khiêu viết tặng. Trong đôi câu đối ấy hội tụ đủ tên của các thành viên trong gia đình được ông sắp xếp thành nội dung đầy ý nghĩa, gửi gắm mong con trẻ học hành tấn tới, nỗ lực luyện rèn, giữ gìn truyền thống, gia phong. Còn với các nhà báo, ông chúc mỗi người đều giữ được lòng trong, bút sắc, vững vàng thực hiện nhiệm vụ chiến sĩ thông tin trên mặt trận tư tưởng.
Giáo sư Vũ Khiêu với các nhà báo Anh Thơ và Duy Lân năm 2004.
Theo lời kể của nhà báo Anh Thơ, năm 2004, vào dịp cuối năm, chị và các nhà báo Kim Cúc, Hồng Sen, Duy Lân lên thăm Giáo sư Vũ Khiêu. Lần thăm ấy, ngoài việc được cụ tặng chữ, tặng câu đối, cả đoàn còn có những kỷ niệm sâu sắc. "Giáo sư là người cẩn trọng, nghiêm ngắn. Mỗi bản giấy, nét bút đều được nắn nót kỹ càng. Ông có riêng người để soạn giấy, mài mực. Cũng vì thế, mỗi câu đối hay nét chữ ông tặng đều tựa như một bức tranh và là kỷ vật quý giá với bất cứ ai từng vinh dự được ông dành sự quan tâm, ưu ái" – nhà báo Anh Thơ kể. Còn nhà báo Hồng Sen, khi nhắc lại chuyến đi năm ấy còn bồi hồi như vừa mới mùa Xuân. Chị kể, "Đó là dịp cuối năm 2004, chúng tôi lên thăm Giáo sư và được cụ tặng mỗi người một đôi câu đối. Cụ còn dành riêng câu đối tặng Báo Hải Phòng để đăng ấn phẩm Xuân Ất Dậu 2005. Tôi, nhà báo Kim Cúc, nhà báo Anh Thơ và những người có mặt trong đoàn đi hôm ấy ai cũng được tặng chữ, tặng câu đối. Trong đôi câu đối mà tôi được tặng hội tụ đủ các thành viên trong gia đình tôi, lúc nào tôi cũng nhớ như in trong đầu. Đọc lên là thấy vui tươi, là thấy Tết. Đôi câu đối ấy như thế này: Trai cường gái ngọc đời tươi sáng/ Rượu cúc trà sen Tết nghỉ ngơi".
Dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng thành phố năm ấy (1955-2005), Giáo sư Vũ Khiêu tặng lãnh đạo và nhân dân thành phố đôi câu đối đầy ý nghĩa: "Năm mươi Xuân giành lại Hải Phòng cơ đồ mở rộng nền tảng dựng xây vững chắc cả tinh thần vật chất/ Mồng một Tết nhìn ra Thế giới kinh tế cạnh tranh thị trường mở rộng thẳng vươn lên giàu mạnh văn minh". Riêng với Báo Hải Phòng, Giáo sư tặng đôi câu đối: "Báo điểm thành công nhộn nhịp toàn dân ngày đón Tết/ Tin đưa thắng lợi tưng bừng cả nước buổi vui Xuân".
Những đôi câu đối mà Giáo sư dành tặng Hải Phòng, tặng Báo Hải Phòng và những người làm báo của Báo Hải Phòng sẽ luôn là những kỷ vật quý giá, ghi dấu một cộng tác viên thân thiết, gắn bó đồng hành Báo Hải Phòng. Với những người làm báo của Báo Hải Phòng, Giáo sư Vũ Khiêu luôn là một thành viên đặc biệt của đại gia đình báo Đảng./.
Giáo sư Vũ Khiêu, tên thật là Đặng Vũ Khiêu sinh ngày 19-9-1916 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Sau khi tốt nghiệp tú tài tại Hải Phòng, ông lên Hà Nội làm nghề dạy học và đi theo con đường cách mạng. Ông là học giả lớn, một trí thức tiêu biểu của đất nước, được Đảng, Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu (1996) cho cụm công trình nghiên cứu có giá trị lớn, tiêu biểu là bộ sách "Bàn về văn hiến Việt Nam"; phong danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2000; tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2006...
Năm 2010, Giáo sư Vũ Khiêu được vinh danh là một trong 11 Công dân ưu tú của Thủ đô trong dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Giáo sư Vũ Khiêu từng đảm nhận chức vụ Giám đốc Sở Văn hóa khu 10 tại Việt Bắc, sau đó làm Phó Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, rồi làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam). Giáo sư Vũ Khiêu là Viện trưởng đầu tiên của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.
