(HPĐT)- “GIÀU (thì) nuôi chó, khó (thì) nuôi heo”. Đây là câu tục ngữ nói về kinh nghiệm chọn con gì để chăn nuôi của người Việt.
Chó và heo (lợn) đều là hai vật nuôi tại gia. Chó là “gia súc thuộc nhóm ăn thịt, nuôi để giữ nhà hay đi săn”. Heo nuôi chỉ duy nhất một mục đích, phục vụ cho việc lấy thịt, mỡ- hai thứ thiết yếu cho nhu cầu thực phẩm của người Việt. Mỗi con đều có đặc tính riêng và đây chính là cơ sở hình thành nên ngữ nghĩa của thành ngữ này.
Do chó rất tinh, rất nhanh nhẹn và có tài quan sát, đánh hơi rất giỏi lúc bình thường cũng như trong đêm tối. Khi xuất hiện con vật lạ hay người lạ, là chó phản ứng tức thì bằng việc sủa ngậu lên ngay. Chúng sủa cho đến khi nào con vật lạ (gà, vịt, chuột và cả chó lạ nữa), người lạ (người ở nơi khác đến hay kẻ gian, kẻ trộm…) bỏ đi hoặc chủ nhà nghe tiếng chó sủa chạy ra. Tiếng sủa của lũ chó trở thành “chuông báo động” rất lợi hại cho gia chủ. Vậy là với các “đại gia” nhà giàu, nhiều của, để an toàn, họ bèn mua chó về nuôi để vào vai “người lính gác” hữu hiệu. Những “chiến sĩ cảnh vệ” này nuôi vừa vui nhà vui cửa, vừa giữ nhiệm vụ cảnh giới liên tục 24/24, mà chi phí nuôi chúng cũng không tốn mấy. Và dù có người giúp việc trông nhà giữ cửa, có camera “mắt thần” theo dõi, có két sắt giữ tiền, thì có bầy chó thì thêm phần yên tâm và an toàn.
Còn với những người có gia cảnh khó khăn, nghèo khó, thì nuôi mấy chú heo là thượng sách về kinh tế. Bởi nuôi heo thì vốn vừa phải, chi phí thấp (chỉ bèo rau cám bã là được, cũng có thể thả heo ra vườn, ra rừng cho chúng tự kiếm ăn) mà khi lớn bán cũng được khoản tiền, góp cho việc “thoát nghèo” và bảo đảm cho cuộc sống gia đình. Dân gian còn có câu "giàu nuôi lợn nái, khó nuôi chó cái, gà con" cũng mang nghĩa tương tự về cách ứng xử của nhà nông trong chăn nuôi tại gia.
Có tiền nuôi chó giữ nhà
Không tiền nuôi lợn để mà làm ăn…
PGS. TS PHẠM VĂN TÌNH
