Giấy khám sức khỏe định kỳ của lái xe: Sớm bổ sung tại các văn bản luật

Trạm CSGT Lưu Kiếm, Phòng CSGT đường bộ- đường sắt (Công an thành phố) kiểm tra giấy tờ của lái xe vận tải đoạn qua chân cầu Kiền, xã Lưu Kiếm (huyện Thủy Nguyên). Ảnh: TRUNG KIÊN

Ngày 22-3, Tòa án nhân dân (TAND) quận Kiến An xét xử sơ thẩm vụ án hình sự về tai nạn giao thông xảy ra chiều ngày 25-12-2020 tại đoạn đường trước Đài liệt sĩ ngã 5 Kiến An, phường Phù Liễn (quận Kiến An). Theo đó, bị cáo Dương Quang Trường, sinh năm 1980, ở xã Đồng Thái (huyện An Dương) điều khiển ô tô tải mang BKS 15C- 108.78 lưu thông cùng chiều, đâm tử vong một người điều khiển xe mô tô BKS 16K3- 4617. Thời điểm gây ra tai nạn, bị cáo Trường có giấy phép lái xe theo quy định, nhưng không có giấy khám sức khỏe định kỳ. Luật sư Nguyễn Văn Vũ, luật sư Công ty TNHH Quản trị và phát triển doanh nghiệp Việt Nam (Đoàn luật sư Hà Nội), bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại cho rằng: Theo quy định tại Thông tư liên tịch số 24/2015/TTLT-BYT-BGTVT của Bộ Y tế và Bộ Giao thôngVận tải (GTVT), thì lái xe ô tô vận tải phải khám sức khỏe 6 tháng/lần. Bị cáo Trường không có giấy khám sức khỏe định kỳ là không đủ điều kiện lái xe tải hạng nặng, cần áp dụng hình phạt theo điểm a, khoản 2, điều 260 Bộ luật hình sự với mức phạt từ 3 năm đến 10 năm tù. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử bác yêu cầu của luật sư, lý do, bị cáo Trường có giấy phép lái xe hợp pháp theo quy định, có giấy khám sức khỏe tại thời điểm được cấp giấy phép lái xe. Do đó, xử phạt bị cáo Trường mức án 18 tháng tù theo điểm a khoản 1 điều luật trên. Sau đó, anh Trường kháng cáo bản án. Hiện vụ việc đang trong thủ tục xét xử phúc thẩm tại TAND thành phố.

Trao đổi về việc liên quan đến giấy khám sức khỏe định kỳ đối với lái xe ô tô tải, Phó trưởng Phòng Quản lý phương tiện và người lái (Sở GTVT) Cao Văn Thường cho biết: Khi doanh nghiệp, hợp tác xã làm hồ sơ, thủ tục đăng ký kinh doanh vận tải và trong quá trình cấp phù hiệu khai thác tuyến, Sở đều yêu cầu phải có giấy chứng nhận khám sức khỏe cho lái xe còn thời hạn theo quy định do các cơ sở y tế đủ điều kiện khám. Đồng thời, Sở tăng cường tuyên truyền các doanh nghiệp kinh doanh vận tải nghiêm túc thực hiện quy định khám sức khỏe cho lái xe định kỳ 6 tháng/lần theo quy định của Thông tư 24. Những doanh nghiệp không thực hiện, có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại điểm đ khoản 7 điều 28 Nghị định 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ từ 7 triệu đến 10 triệu đồng. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật chưa quy định rõ, giấy phép khám sức khỏe định kỳ là một trong những giấy phép bắt buộc với lái xe khi tham gia giao thông nên nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng thực hiện.

Luật sư Nguyễn Thị Thùy, Trưởng văn phòng luật sư Lam Sơn (Đoàn luật sư thành phố) cho rằng khoản 2 điều 58 Luật giao thông đường bộ quy định người điều khiển phương tiện phải mang theo các giấy tờ, gồm: Đăng ký xe; giấy phép lái xe đối với người điều khiển xe cơ giới; giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới; giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Như vậy, giấy khám sức khỏe định kỳ không phải là yêu cầu bắt buộc khi tham gia giao thông. Tuy nhiên, lái xe vận tải, xe khách là nghề nghiệp đặc thù với việc thường xuyên tham gia giao thông với thời gian kéo dài, do đó yếu tố bảo đảm sức khỏe là rất quan trọng. Ngoài tinh thần tự giác của các lái xe việc “luật hóa” các quy định cần có liên quan giấy khám sức khỏe định kỳ của lái xe là cần thiết. Tuy nhiên, theo điểm đ, khoản 7, điều 28 Nghị định 100/2019/NĐ- CP, thì vi phạm về không có giấy khám sức khỏe định kỳ lại xử phạt hành chính cá nhân hoặc tổ chức kinh doanh vận tải, dịch vụ hỗ trợ vận tải, chứ không xử phạt người lái xe. Nên nhiều lái xe không thực hiện nghiêm túc. Hiện nay, Luật Giao thông đường bộ và Bộ luật hình sự không có quy định lái xe ô tô tải bắt buộc phải có giấy khám sức khỏe định kỳ, nên vi phạm trên mới chỉ xử phạt hành chính, nếu có dấu hiệu tội phạm thì không áp dụng định khung tăng nặng hình phạt. Do đó, luật sư Thùy cho rằng, để giảm thiểu nguyên nhân gây tai nạn giao thông từ việc lái xe vận tải không bảo đảm sức khỏe, đồng thời bảo đảm tính thống nhất thực thi pháp luật, thời gian tới, các cơ quan có thẩm quyền sớm bổ sung quy định này trong các văn bản luật.

Bên cạnh việc luật hóa thống nhất quy định về giấy khám sức khỏe định kỳ thì công tác thanh, kiểm tra lĩnh vực này của Sở GTVT, Sở Y tế cũng cần thực hiện thường xuyên tại các cơ sở khám bệnh, các doanh nghiệp, không để tồn tại việc làm giả, làm khống giấy khám sức khỏe hoặc khám sức khỏe cho lái xe theo kiểu chống đối, lấy lệ như thực trạng vẫn tồn hiện nay. Hơn ai hết, bản thân lái xe ô tô vận tải cần nhận thức rõ tầm quan trọng của sức khỏe khi hành nghề, bảo đảm an toàn tính mạng bản thân và người tham gia giao thông./.