(HPĐT)- Luật Bảo vệ môi trường 2020 có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2022, với nhiều quy định mới nhằm phát huy trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức trong phân loại rác để nâng cao hiệu quả xử lý, tái chế rác thải cũng như tăng cường vai trò của cộng đồng dân cư trong bảo vệ môi trường. Phóng viên Báo Hải Phòng có cuộc trao đổi với đồng chí Tống Văn Băng, Ủy viên Thành ủy, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố để làm rõ hơn những điểm mới này.
Luật Bảo vệ môi trường 2020 phát huy trách nhiệm của mỗi người dân và cộng đồng dân cư tham gia giữ gìn, bảo vệ môi trường sống trong lành.
Trong ảnh: Tổ thu gom rác phường Lê Lợi, Xí nghiệp Môi trường Ngô Quyền 1 làm sạch tuyến phố Chu Văn An
- Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, đồng chí cho biết, việc thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt có gì mới so với trước đây?
- Liên quan tới quy định về thu gom và xử lý rác thải rắn sinh hoạt theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, có 2 điểm mới nổi bật đáng chú ý. Đó là thay đổi trong cách tính giá dịch vụ thu gom, xử lý rác và quy định về trách nhiệm phân loại rác thải rắn sinh hoạt của các hộ dân. Trước đây, giá của dịch vụ thu gom, xử lý rác thải được tính bình quân theo đầu người và gia đình. Tuy nhiên, với Luật Bảo vệ môi trường 2020, việc thu phí vận chuyển, thu gom và xử lý rác thải được tính dựa trên khối lượng hoặc thể tích rác thay cho việc tính bình quân theo gia đình hoặc đầu người như trước đây.
Về trách nhiệm phân loại rác thải của các hộ dân, Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định rác thải sinh hoạt được phân chia thành 3 loại: Rác thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm và chất thải rắn sinh hoạt khác. Với lượng rác thải rắn sinh hoạt có khả năng tái sử dụng, tái chế được phân loại theo đúng quy định, người dân sẽ không phải trả phí thu gom, xử lý. Đáng chú ý, tại khoản 2 điều 77, Luật Bảo vệ môi trường 2020, với các loại chất thải rắn sinh hoạt của gia đình, cá nhân không phân loại, sử dụng bao bì đúng quy định thì cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt có quyền từ chối thu gom, vận chuyển và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, xử lý theo quy định.
- Theo đồng chí, quy định mới đó có ý nghĩa như thế nào trên thực tế?
- Quy định buộc phải phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn và thu phí thu gom, xử lý rác theo thể tích, khối lượng rác thải ra sẽ tác động rõ rệt tới ý thức của người dân trong việc xả rác ra môi trường. Để giảm số tiền phí dịch vụ thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, người dân cần phân loại rác thải, tăng cường tái sử dụng các loại hộp, chai lọ cũ; sử dụng các loại rác thải hữu cơ để chế thành các loại phân bón chăm sóc cây xanh…, qua đó hạn chế tối đa lượng rác thải ra môi trường. Đây được xem là giải pháp quyết liệt giảm thiểu rác thải trong bối cảnh quy trình xử lý rác thải tại Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng chủ yếu chôn lấp như hiện nay.
- Cùng với việc phát huy vai trò trách nhiệm của người dân, cộng đồng dân cư cũng được xác định là một chủ thể quan trọng tham gia bảo vệ môi trường. Điều này được Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định cụ thể như thế nào?
- Tại điều 1, và điều 2 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định, cộng đồng dân cư là một trong các chủ thể có nghĩa vụ và trách nhiệm tham gia bảo vệ môi trường. Nhằm tạo thuận lợi cho cộng đồng dân cư phát huy vai trò trong công tác bảo vệ môi trường, Điều 159 của Luật quy định quyền, trách nhiệm của cộng đồng dân cư trong bảo vệ môi trường cũng như các hoạt động hỗ trợ của Nhà nước đối với cộng đồng dân cư. Theo đó, đại diện cộng đồng dân cư trên địa bàn chịu tác động môi trường của dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp có quyền yêu cầu chủ dự án đầu tư, cơ sở cung cấp thông tin về bảo vệ môi trường thông qua đối thoại trực tiếp hoặc bằng văn bản; tổ chức tìm hiểu thực tế về công tác bảo vệ môi trường của dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp; thu thập, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền và chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp và yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cung cấp kết quả thanh tra, kiểm tra, xử lý đối với dự án đầu tư, cơ sở gây ô nhiễm môi trường.
Người dân có thể tham gia giám sát thông qua công nghệ thông tin, qua các ứng dụng trên điện thoại. Chủ dự án có trách nhiệm trong việc tham vấn cộng đồng dân cư ngay từ khi lập báo cáo tác động môi trường.
Với những quy định rõ ràng như vậy, Luật Bảo vệ môi trường 2020 trao quyền chủ động rất lớn và trách nhiệm cao cho cộng đồng dân cư để bảo vệ môi trường sống của chính mình. Cùng với những định hướng rõ ràng đó, Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật bảo vệ môi trường 2020, cụ thể hóa các quy định của Luật gắn với cơ chế thực thi cụ thể, khả thi. Đồng thời, các cấp chính quyền các địa phương triển khai tuyên truyền, phổ biến để Luật sớm được áp dụng, đi vào thực tế.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
THÀNH LÊ thực hiện
