(HPĐT)- Câu lạc bộ thơ Lục bát Hải Phòng thuộc Hội Nhà văn Hải Phòng (Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố) vừa tổ chức tọa đàm “Để có thơ lục bát hay”. Tọa đàm có sự tham gia của các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình văn học trong và ngoài thành phố nhằm gìn giữ và phát huy giá trị của thể thơ lục bát trong đời sống văn hóa tinh thần ngày nay.
Tập thơ “Lục bát và tôi” vừa ra mắt của nhà thơ Thúy Vinh chứa chan tình cảm về quê hương Hải Phòng.
Khẳng định giá trị thơ lục bát
“À ơi em ngủ đi em/ Màn đêm sập cửa cài then lâu rồi/ Tôi ngồi nhìn ánh sao rơi/ Ru cho em ngủ bằng lời con tim…”, ở tuổi 82, nhà thơ Trần Tích Thiện vẫn “xuất khẩu thành… thơ tình”. Ông bộc bạch, từ nhỏ qua lời ru của mẹ hoặc đọc những bài ca dao, dân ca xưa, những vần điệu trong trẻo của thơ lục bát ngấm dần vào tâm trí. Sau này, khi bén duyên với thơ, ông vẫn theo đuổi thể thơ lục bát, đến nay đã hơn 70 năm. Với nhà thơ, trong thể thơ nhịp đôi một, đôi một êm ả “như dòng nước chảy miền hạ du” này có thác, có ghềnh, đọc lên như thấy có nhạc ở trong…
Còn nhà thơ Nguyễn Công Xình, nay cũng vào bậc “Thi lão” chia sẻ, thơ mà thiếu “tình” thì khô, nhạt, nhưng ở tuổi ngoại bát tuần rồi, mà còn nhớ, còn thương thì nghe cũng… sao sao. Giờ ông thường chỉ viết thơ cho mình, hoặc viết về cảnh thiên nhiên đẹp. Như những câu thơ: “Ngắm nhìn cánh phượng lả lơi/ Soi hồng bóng nước, sóng trời lung linh/ Bút run run tứ thơ tình/ Viết cho ai? Viết cho mình, cho hoa!”.
Mang đến giới thiệu cuốn kỷ yếu Hội thảo khoa học “Thơ lục bát với di sản văn hóa dân tộc”, đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, Phó tổng biên tập Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam cho biết, nhiều nhà văn hóa, nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình văn học của Việt Nam đều khẳng định, là thể thơ truyền thống của Việt Nam, thơ lục bát có trong lời ru của mẹ, trong ca dao, sấm ký, những điệu hò, điệu lý, câu hát giao duyên… cho đến những tác phẩm văn học đồ sộ, như “Truyện Kiều” (Nguyễn Du), “Chinh phụ ngâm”(bản dịch của Đoàn Thị Điểm từ nguyên tác), “Ngư Tiều vấn đáp Y thuật” (Nguyễn Đình Chiểu)... Thể thơ lục bát còn có trong hàng nghìn tác phẩm văn học khác, từ những câu dân ca, những làn điệu chèo, quan họ, trong điệu trống quân, cò lả, ví, giặm, điệu Nam ai, Nam bình, chầu văn, ca trù…
Để thơ không trở thành… vè
Nhà thơ Trịnh Toại, Chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ Lục bát Hải Phòng nêu vấn đề, lục bát là một thể thơ truyền thống mang đậm nét hồn quê của Việt Nam, là văn hóa cội nguồn và tâm linh của người Việt. Để bảo tồn và phát huy giá trị thể thơ lục bát, cần có những bài viết phân tích giá trị về đặc trưng nghệ thuật, đưa ra các “tiêu chí”, cách thức để có thơ lục bát hay, nhằm giúp các nhà thơ thêm yêu thể thơ truyền thống này, tích cực sáng tạo nhằm tăng thêm sức sống của thể thơ lục bát trong thời đại 4.0 và hội nhập quốc tế hiện nay.
Theo nhà thơ Phạm Ngà, với thơ lục bát, chỉ “buông thả” chút thôi là trở thành câu hò vè, diễn ca, nôm na thô thiển. Làm bài thơ lục bát đích thực không dễ chút nào. Do vậy, nhà thơ cần củng cố nhận thức rồi mới đến dấn thân sáng tạo.
Còn theo nhà thơ Vương Bảo (Câu lạc bộ thơ nhà giáo Hải Phòng) cho rằng, muốn có bài thơ lục bát hay, người viết cần đọc nhiều để có “cái nền” lục bát, phân loại các đề tài khác nhau: như về tình yêu, quê hương, … để khi sáng tác không bị trùng lặp, tạo cho mình tiếng nói riêng. Hơn nữa, phải diễn đạt tốt, “chuyên chở” con thuyền lục bát cho xuôi dòng mát mái bằng các thủ pháp nghệ thuật, bằng ngôn từ chọn lọc có sức gợi tả... Đối với nhà thơ Lê Huy Hòa, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, muốn làm thơ lục bát hay, phải biến hóa trong việc ngắt nhịp, tạo nhạc điệu cho thơ. Ông phân tích cái hay trong bài thơ “Bờ sông vẫn gió” của nhà thơ Trúc Thông: “Lá ngô lay ở bờ sông/ Bờ sông vẫn gió, người không thấy về/ Xin người hãy trở về quê/ Một lần cuối, một lần về cuối thôi…”. Tứ thơ hay, hình ảnh hay và ngắt nhịp hay. Yếu tố nhịp điệu, nhạc điệu của bài thơ, như ở câu 4: “Một lần cuối, một lần về cuối thôi” làm người đọc có cảm giác nhớ thương bâng khuâng mà sâu lắng…
Khẳng định tọa đàm “Để có thơ lục bát hay” giúp các nhà thơ và người yêu thơ thêm vốn kiến thức lý luận và thực tiễn trong sáng tác, nhà thơ Đinh Thường, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng đánh giá cao 25 tham luận tại tọa đàm, thể hiện tình cảm, tâm huyết của người viết đối với thơ lục bát, là kinh nghiệm quý của những người làm thơ của thành phố và các bạn thơ đến từ Hà Nội, các tỉnh, thành phố khác, để tiếp tục làm giàu sáng tác bằng thể thơ truyền thống của dân tộc./.
Hải Hậu
