Minh Giang
Đối với một lễ hội truyền thống mang tính tâm linh, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, có tiếp tục tổ chức hay không là việc phải xem xét kỹ lưỡng, thấu đáo, không thể nóng vội, cảm tính.
 |
| Một kháp đấu tại vòng loại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm 2017. |
Không ít nhà khoa học và những người làm công tác quản lý văn hóa gay gắt yêu cầu dừng việc tổ chức lễ hội. Nguyên do không chỉ xuất phát từ sự cố vừa xảy ra hay những diễn biến mang màu sắc bạo lực từ các màn chọi nảy lửa giữa những “ông” trâu trên sới chọi. Sâu xa hơn chính là những hoạt động mang tính thương mại hóa “ăn theo” sới chọi ấy làm mất đi nét đẹp văn hóa của một lễ hội truyền thống. Như việc giết mổ trâu ngay tại sân vận động gây phản cảm, rồi đẩy giá thịt trâu “lên trời”, thịt trâu thường giả thịt trâu chọi, hành vi cá độ cùng với diễn biến các kháp đấu … Những điều đó biến lễ hội với nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng miền biển trở thành nơi diễn ra nhiều hoạt động thiếu lành mạnh.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến ủng hộ việc tiếp tục gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa mang tính cộng đồng, làng xã có từ nhiều năm nay, đặc biệt với một lễ hội đậm nét văn hóa miền biển như chọi trâu Đồ Sơn. Như ý kiến của tiến sĩ Trần Hữu Sơn, Phó chủ tịch Thường trực Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Ông Sơn cho rằng, không thể vì sự cố mà cấm lễ hội chọi trâu truyền thống của Đồ Sơn.
Ý nghĩa của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đi vào tiềm thức của người dân vùng biển nhiều thế hệ. Với giá trị mang bản sắc văn hóa riêng của người miền biển, những nét đặc trưng trong các nghi thức tế lễ cùng kinh nghiệm, bí quyết huấn luyện trâu chọi của các chủ trâu, dòng họ lâu đời tại Đồ Sơn, năm 2012, lễ hội được Bộ VHTTDL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều đó khẳng định giá trị của lễ hội. Và các giá trị đó cần được bảo tồn, gìn giữ, phát huy qua việc tiếp tục tổ chức lễ hội truyền thống này.
Gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội chọi trâu không chỉ là mong muốn của riêng người dân Đồ Sơn, người dân Hải Phòng, mà còn của đông đảo những người yêu mến lễ hội chọi trâu. Tuy nhiên, như trao đổi của Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, di sản là của cộng đồng, nếu tác động tiêu cực và gây nguy hiểm đến tính mạng người dân thì cần rà soát, chỉnh sửa. Bởi thế, trước sự cố không may xảy ra tại vòng loại lễ hội năm nay, chính quyền địa phương và Ban tổ chức lễ hội chọi trâu cần xem xét, chấn chỉnh công tác tổ chức, bảo đảm an toàn người tham gia lễ hội. Bên cạnh đó, cần có quy định, giải pháp chặt chẽ hơn để giảm thiểu các hoạt động có tính thương mại hóa tại lễ hội.
Ngày 5-7, Sở Văn hóa - Thể thao Hải Phòng có văn bản số 113/BC-SVHTT báo cáo Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) về công tác tổ chức lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm 2017. Theo đó, Sở đề nghị UBND thành phố chỉ đạo UBND quận Đồ Sơn rà soát, chỉnh sửa, bổ sung Quy chế tổ chức lễ hội chọi trâu. Cụ thể, bỏ việc tổ chức vòng đấu loại, chỉ tổ chức vòng đấu chung kết vào đúng ngày 9-8 (âm lịch) theo truyền thống lễ hội. Cùng với đó, quán triệt việc thực hiện nghiêm Quy chế tổ chức lễ hội chọi trâu, yêu cầu bảo đảm an toàn tuyệt đối người điều khiển trâu và khách tham dự lễ hội.
Bên cạnh đó, những người yêu mến, mong muốn gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội chọi trâu, cần chung tay đẩy lùi những hành vi không đẹp khi tham gia lễ hội. Đó là việc không tham gia cá độ, đặt kèo trâu chọi; kinh doanh, bán thịt trâu đúng nơi quy định, công khai giá cả. Với các chủ trâu, nghiêm túc thực hiện quy định không dùng chất cấm huấn luyện trâu chọi, bảo đảm an toàn bản thân mình và những người có mặt tại lễ hội này... Nếu làm được những điều đó, chắc chắn, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn – Hải Phòng sẽ phát huy nguyên vẹn bản sắc thượng võ đậm chất miền biển vốn có và trường tồn.
