Xứng đáng là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại
Lễ rước bánh chưng, bánh giầy tại Lễ hội Đền Hùng. Ảnh: Báo Hà Nội mới
Từ bao năm qua, người dân Việt Nam có niềm tin thành kính hướng về nguồn cội, về các Vua Hùng, những người có công dựng lên Nhà nước Văn Lang Âu Lạc đầu tiên, cũng như dạy dân cày ruộng, cấy lúa, ban linh khí cho đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật nuôi sinh sôi nảy nở, mùa màng bội thu. Với người Việt, đó không chỉ là niềm tin linh thiêng hướng về cội nguồn, mà còn là tinh thần dựng nước và giữ nước được gìn giữ và lưu truyền bao đời nay.
Nuôi dưỡng tinh thần ấy, Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng được tổ chức vào ngày 10-3 âm lịch hằng năm ở Đền Hùng (xã Nghĩa Lĩnh, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ) – nơi được coi là cội nguồn của dân tộc. Mỗi năm vào dịp lễ đặc biệt này, hàng nghìn lượt người nô nức về đây thắp hương tưởng nhớ các Vua Hùng. Năm nay, Lễ hội được tổ chức quy mô cấp quốc gia, càng nhấn mạnh ý nghĩa thiêng liêng của việc thực hiện tín ngưỡng được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương thường được thực hiện trang trọng với những nghi thức đặc biệt được truyền lại từ nhiều đời nay. Vào dịp Giỗ Tổ, nhân dân các làng xã thờ cúng Hùng Vương ở khu vực Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh, trong trang phục lễ hội, rực rỡ màu cờ, sắc áo, tổ chức thi kiệu, thi làm lễ vật. Chiếc kiệu đẹp nhất và lễ vật ngon nhất, cùng chiêng, trống đồng, nghi trượng... được chọn để rước lên đền Hùng dâng cúng, cầu cho quốc thái dân an, vạn vật sinh sôi. Ngoài ra, thanh niên trai tráng các làng tham gia rước kiệu, cầm cờ, quạt, lọng trong đoàn rước.
Theo nhà nghiên cứu văn học dân gian Nguyễn Hùng Vĩ, tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng của người Việt có những ý nghĩa đặc biệt, khẳng định nền độc lập của quốc gia Đại Việt được xây dựng trong lịch sử và hướng về cội nguồn chung của đất nước, của dân tộc. Từ đầu thế kỷ 20, Giỗ Tổ Hùng Vương lan tỏa rộng trong cả nước với ý nghĩa là ngày lễ có tính Nhà nước. Thậm chí, không ít Việt kiều ở nước ngoài cũng tiến hành Giỗ Tổ Hùng Vương. Tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng nói riêng, Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương nói chung, trở thành tài sản tinh thần của nhân loại, và khẳng định độc lập dân tộc là chân lý của cả Việt Nam trong mọi thời đại.
Bảo đảm an toàn trước dịch bệnh là trên hết
Thông thường, Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm bao gồm nhiều hình thức nghệ thuật trình diễn dân gian như hát xoan, hát ghẹo… cùng các trò chơi dân gian khác thu hút không chỉ dân làng mà cả khách thập phương cùng tham gia. Phần hội đặc sắc chính là một trong những nét đẹp văn hóa của Lễ Giỗ Tổ. Tuy nhiên, do diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 yêu cầu mọi địa phương ưu tiên công tác phòng, chống dịch, tỉnh Phú Thọ đưa ra quyết định rút ngắn chương trình Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm nay chỉ còn phần lễ, phần hội không được tổ chức. Đặc biệt năm nay, các hoạt động phần lễ chỉ tổ chức các nghi thức dâng hương, không tổ chức đoàn rước kiệu từ sân hành lễ, không tổ chức phần tế và không truyền hình trực tiếp, hạn chế đại biểu tham dự để tránh tập trung đông người. Tùy từng điều kiện, các địa phương trong tỉnh tổ chức các đoàn dâng hương tưởng niệm Vua Hùng, song phải đặt yêu cầu bảo đảm an toàn và công tác phòng, chống dịch lên hàng đầu.
Trao đổi tại cuộc họp của Ban tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương ngày 26-3 vừa qua, ông Bùi Văn Quang, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ cho biết, dù phải điều chỉnh nhiều nội dung, chương trình, song Giỗ Tổ Hùng Vương năm Canh Tý 2020 vẫn bảo đảm sự trang nghiêm, thành kính, an toàn và tiết kiệm. Ngoài ra, tỉnh tổ chức phun thuốc khử trùng tiêu độc, bố trí cán bộ đo thân nhiệt, nước rửa tay sát khuẩn, phát khẩu trang từng đại biểu và nhân dân đến hành lễ tại khu di tích. Đồng thời xây dựng phương án thu gom, xử lý khẩu trang sau sử dụng theo quy định. Tất cả nhằm phục vụ công tác bảo vệ sức khỏe và kiểm soát dịch bệnh mỗi người dân về dâng hương, nhằm tạo nên mùa lễ hội thành công và an toàn.
Dù không được tổ chức phần hội Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng 2020 vẫn khẳng định vị trí và ý nghĩa to lớn của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là Quốc lễ của dân tộc. Trong đòi hỏi mới của thời đại mới, giá trị lớn lao hơn hết thể hiện qua lễ hội chính là tinh thần đoàn kết của mọi địa phương, cùng tổ chức ngày lễ trang nghiêm, nhưng vẫn chung tay phòng, chống dịch bệnh nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe mọi người dân.
Thu Thảo tổng hợpTheo kế hoạch mới điều chỉnh, Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng năm Canh Tý 2020 chỉ tổ chức 3 hoạt động lễ chính gồm: Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân, Lễ dâng hương Tổ Mẫu Âu Cơ diễn ra ngày 29-3-2020 (mùng 6-3 âm lịch); Lễ dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương bắt đầu lúc 9 giờ ngày 2-4-2020 (mùng 10-3 âm lịch).
