Giữ hồn áo dài Việt từ tình yêu văn hóa truyền thống

Khởi nghiệp với áo dài

Những ngày đầu tháng 3, cơ sở áo dài An An rộng gần 300 m² trên phố Tân Dương (phường Thủy Nguyên) nhộn nhịp khách ra vào. Trong không gian trưng bày hàng trăm mẫu áo dài với sắc màu và họa tiết tinh tế, chị Cao Thị Thu Vân tất bật tư vấn, may đo cho khách.

Tình yêu với nghề truyền thống của chị Vân được nuôi dưỡng từ gia đình. Sinh ra tại xã Lâm Động, huyện Thủy Nguyên, nay là phường Thiên Hương, bà nội chị Vân từng gắn bó nghề dệt vải, những câu chuyện về khung cửi, sợi tơ gieo vào tâm hồn chị niềm say mê với sản phẩm thủ công.

Tốt nghiệp Đại học Luật Hà Nội, chị trở về Hải Phòng làm quản lý tại xưởng may xuất khẩu của gia đình. Công việc thường xuyên yêu cầu tham dự sự kiện, gặp đối tác trong trang phục áo dài. Tuy nhiên, việc phải phụ thuộc vào dịch vụ thuê hoặc đặt may khiến chị thấy bất tiện. Từ đó, ý tưởng tự thiết kế áo dài, xây dựng thương hiệu riêng dần hình thành.

Năm 2013, chị bắt đầu thử sức với những mẫu áo dài đầu tiên và đến năm 2016 chính thức ra mắt thương hiệu áo dài An An. Dù có kinh nghiệm trong lĩnh vực may xuất khẩu nhưng bước sang lĩnh vực may truyền thống chị vẫn gặp nhiều thử thách.

Thời gian đầu, do thiếu kinh nghiệm, chị gặp không ít thất bại, thậm chí có lần cả lô sản phẩm bị hỏng, gây thiệt hại lớn. “Đó là bài học khiến tôi hiểu rằng làm áo dài cần có sự am hiểu và đầu tư nghiêm túc”, chị Vân chia sẻ.

Để tạo dấu ấn riêng trên thị thường, chị Vân lựa chọn hướng đi gắn với thêu tay truyền thống. Chị tìm đến các nghệ nhân ở Hải Phòng, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh để học kỹ thuật cắt may áo dài và học thêu tại Công ty XQ, Đà Lạt.

Không dừng lại, chị Vân còn dành nhiều thời gian tìm kiếm chất liệu mới. Những chuyến đi lên vùng cao phía Bắc giúp chị hiểu thêm về văn hóa, nghề dệt, nhuộm và thêu của đồng bào dân tộc. Từ đó, chị tìm được nhiều loại vải và họa tiết độc đáo để đưa vào thiết kế áo dài.

Theo chị Vân, điều làm nên bản sắc của An An chính là tâm huyết đặt vào từng sản phẩm. Phom dáng áo dài vẫn giữ nét truyền thống nhưng được điều chỉnh tinh tế để phù hợp với nhịp sống hiện đại và từng độ tuổi.

“Mỗi họa tiết đều được nghiên cứu kỹ từ chất liệu, màu sắc đến ý nghĩa văn hóa. Khi hoàn thiện, chiếc áo dài giống như tác phẩm nghệ thuật”, chị Vân nói.

Từ những mẫu thiết kế ban đầu, sản phẩm của An An ngày càng đa dạng như áo dài nam nữ, cổ phục cung đình, khăn choàng, túi xách…, trong đó, áo dài thêu thủ công và khăn thêu truyền thống được công nhận sản phẩm OCOP của thành phố.

Bên cạnh áo dài, chị Vân còn dành tình cảm đặc biệt cho hoa phượng đỏ, loài hoa biểu tượng của thành phố Cảng. Nhiều sản phẩm lưu niệm như khăn, túi vải, tranh thêu mang hình ảnh hoa phượng được khách hàng trong và ngoài nước ưa chuộng, trở thành món quà mang đậm dấu ấn Hải Phòng.

Tiếp sức phụ nữ yếu thế

Hiện xưởng may An An có hơn 10 thợ chính, trong đó có 2 nghệ nhân đến từ thành phố Hồ Chí Minh, với mức thu nhập từ 9 - 20 triệu đồng/người/tháng.

Không chỉ tập trung phát triển thương hiệu, chị Thu Vân còn dành tâm huyết cho hoạt động cộng đồng, hỗ trợ phụ nữ khuyết tật, có hoàn cảnh khó khăn. Hiện chị là Chủ tịch Câu lạc bộ Di sản áo dài Việt Nam thành phố Hải Phòng.

Năm 2021, chị bắt đầu tuyển chọn và đào tạo gần 10 phụ nữ khuyết tật theo học nghề may. Nhờ sự hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố, lớp dạy nghề may được mở ngay tại trụ sở hội.

Theo chị Vân, dạy nghề cho người khuyết tật không đơn giản. Khó khăn không chỉ nằm ở việc truyền đạt kỹ thuật mà còn ở việc tìm kiếm thị trường để tiêu thụ sản phẩm may của học viên.

Nhờ sự đồng hành của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố, chị Vân có nhiều cơ hội tham gia các lễ hội, hội chợ và chương trình quảng bá sản phẩm. Những sự kiện này không chỉ giúp thương hiệu An An được biết đến rộng rãi mà còn tạo cơ hội giới thiệu sản phẩm do học viên khuyết tật làm ra.

Hiện chị Vân tiếp tục mở lớp mới, hỗ trợ kinh phí dạy nghề và hướng dẫn mở tiệm may cho học viên có nhu cầu. Chị kết nối nguồn hàng và khách hàng để họ có thể duy trì nghề.

Với sự sáng tạo và tâm huyết, chị Thu Vân trở thành nhà thiết kế quen thuộc tại nhiều cuộc thi sắc đẹp và lễ hội áo dài không chỉ ở Hải Phòng mà còn ở nhiều địa phương trên cả nước.

Các thiết kế áo dài của chị đại diện cho Hải Phòng tham gia triển lãm thành tựu đất nước nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. Chị được Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng tặng bằng khen vì những đóng góp trong sự kiện này.

Chia sẻ về dự định thời gian tới, chị Vân cho biết tháng 5/2026, chị sẽ phối hợp với Hiệp hội Văn hóa áo dài Việt Nam tổ chức chương trình trình diễn áo dài “Sen trong đá”, trao tặng 50 bộ áo dài trắng cho học sinh tại Côn Đảo (thành phố Hồ Chí Minh).

Hè năm nay, chị dự kiến tổ chức buổi trình diễn và workshop thêu áo dài dành cho du học sinh Việt Nam tại Singapore, nhằm giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị văn hóa truyền thống.

Một dự định lớn khác đang được chị ấp ủ sẽ ra mắt khu trải nghiệm văn hóa rộng khoảng 1.000 m² tại quê nhà Lâm Động. Không gian tái hiện các hoạt động thêu, dệt lụa và may áo dài, tạo cơ hội để du khách trực tiếp trải nghiệm nghề truyền thống.

“Tôi mong muốn nơi đây trở thành điểm đến văn hóa của Hải Phòng, nơi mọi người có thể hiểu rõ hơn về quá trình tạo nên một chiếc áo dài”, chị Vân nói.

Từ tình yêu với tà áo dài và văn hóa dân tộc, nhà thiết kế Cao Thị Thu Vân đang từng ngày lan tỏa giá trị truyền thống bằng sự sáng tạo và tâm huyết. Những thiết kế của chị không chỉ tôn vinh vẻ đẹp người phụ nữ Việt mà còn góp phần gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc.