Giữ mạch nguồn chèo quê Thanh Miện

Theo mẹ đi qua những làn điệu chèo

Nhớ lại những ngày đầu tham gia câu lạc bộ hát chèo của thôn, chị Nguyễn Thị Hồng ở xã Nguyễn Lương Bằng kể khi mang thai, chị vẫn đều đặn tham gia tập hát cùng các thành viên. Khi con mới 10 tháng tuổi, chị đã bế con theo đến các buổi sinh hoạt văn nghệ. Tiếng hát, nhịp phách chèo vì thế trở nên thân thuộc với con chị từ những năm tháng đầu đời.

“Cháu út năm nay 14 tuổi. Ngày tham gia câu lạc bộ hát chèo của thôn cũng là lúc tôi đang mang thai cháu nên dù ốm nghén tôi vẫn học hát. Đến khi cháu được 10 tháng tuổi, tôi bế con đi tập", chị Hồng nói.

Hát chèo với chị Hồng là niềm vui, là tình yêu dành cho nghệ thuật truyền thống của quê hương. Nhưng điều chị mong mỏi hơn cả là những làn điệu thân thuộc ấy tiếp tục được con mình đón nhận, để tình yêu chèo không dừng lại ở một thế hệ. Đó cũng là lý do chị nỗ lực truyền cho con những kỹ thuật hát chèo hay, giàu xúc cảm.

Ở những vùng quê có phong trào hát chèo phát triển, những câu hát thường đến với trẻ nhỏ theo cách tự nhiên như thế. Các em theo mẹ, theo bà đến những buổi tập, nghe tiếng trống, tiếng phách, rồi dần thuộc lời, thuộc làn điệu. Tình yêu nghệ thuật được nuôi dưỡng từ những điều bình dị, từ nếp sinh hoạt cộng đồng và sự gắn bó của mỗi người với quê hương.

Sinh ra và lớn lên tại xã Nguyễn Lương Bằng, chị Nguyễn Mai Hoa cũng trưởng thành từ những câu hát chèo của mẹ. Tuổi thơ gắn với tiếng chèo quê nhà đã vun đắp trong chị niềm đam mê sâu sắc với loại hình nghệ thuật truyền thống này.

Năm 24 tuổi, sau khi lập gia đình, chị Hoa mang theo mong muốn lan tỏa tình yêu chèo đến nơi mình sinh sống. Chuyển lên thành phố Hải Dương trước đây, chị nhận thấy phong trào hát chèo tại nơi đây chưa sôi nổi như ở các xã vùng xa trung tâm.

Khi những hình thức giải trí hiện đại đã trở nên quen thuộc, không gian dành cho những buổi giao lưu nghệ thuật chèo còn hạn chế. “Tôi là người đầu tiên nhóm lửa cho chèo tại khu vực mình sống, vì ở đây chỉ có nhạc mới và các chương trình kịch thôi, chứ không có giao lưu nghệ thuật chèo”, chị Hoa chia sẻ.

Từ tình yêu được thừa hưởng trong gia đình, chị Hoa mong muốn tạo thêm cơ hội để những người cùng sở thích gặp gỡ, tập luyện và biểu diễn. Với chị, gìn giữ chèo không phải điều gì quá xa vời mà bắt đầu từ việc đưa câu hát đến gần hơn với mọi người, để những người chưa biết có cơ hội làm quen, người đã yêu chèo có nơi tiếp tục đam mê.

Gìn giữ mạch nguồn chèo quê

Các địa phương phía tây Hải Phòng, nhất là khu vực Thanh Miện trước đây có truyền thống gắn bó với lịch sử hình thành và phát triển của nghệ thuật chèo.

Nơi đây gắn với tên tuổi Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Trân, người được tôn vinh là tổ nghề sân khấu chèo Việt Nam. Vùng đất này cũng là nơi trưởng thành của nhiều nghệ sĩ tên tuổi, tiêu biểu như các Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thị Lan, Nguyễn Thị Minh Lý góp phần gìn giữ và phát huy sức sống của nghệ thuật chèo qua nhiều thế hệ.

Phong trào văn nghệ quần chúng tại xã Thanh Miện, nhất là hát chèo tiếp tục được quan tâm phát triển. Tháng 3/2026, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã ra mắt Câu lạc bộ Hát dân ca - Chèo xã Thanh Miện với 29 thành viên, trong đó Ban chủ nhiệm có 7 người, đồng thời tổ chức giao lưu văn nghệ.

Các thành viên có điều kiện gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, cùng tập luyện những làn điệu quen thuộc và tham gia giao lưu, biểu diễn trong các hoạt động văn hóa, văn nghệ của địa phương.

Câu lạc bộ hướng đến việc bảo tồn, phát huy nghệ thuật chèo truyền thống, đồng thời đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân. Qua những buổi sinh hoạt và biểu diễn, các thành viên có thêm cơ hội đưa lời ca, tiếng hát đến với cộng đồng, khơi dậy tình yêu đối với nghệ thuật dân tộc.

Để tiếng chèo tiếp tục vang lên, bên cạnh tâm huyết của các thành viên câu lạc bộ, cần có sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền địa phương trong tổ chức sinh hoạt, giao lưu, biểu diễn. Những dịp hội làng, chương trình văn nghệ hay buổi tập có người trẻ tham gia đều là cơ hội để gìn giữ, trao truyền các làn điệu truyền thống. Khi tiếng chèo còn vang lên trong đời sống cộng đồng, nghệ thuật chèo sẽ tiếp tục được gìn giữ và phát huy qua các thế hệ.