Giữ nếp ứng xử tốt đẹp trong gia đình

(ảnh minh họa)

Vừa bước vào quán cafe trên phố Hoàng Minh Thảo (quận Lê Chân), tiếng cười đùa cợt nhả của hai cậu học sinh THPT khiến nhiều người chú ý. Một cậu lên tiếng: “Hôm qua đi chơi về muộn bị ông bà bô chửi, cơ mà kệ, tao chả sợ!”. Cậu kia đáp lời: “Ông già tao cũng hay cằn nhằn lắm, nghe mà đau đầu”. Không ít người lắc đầu ngao ngán khi nghe danh xưng méo mó chỉ bậc sinh thành của những cô cậu học trò mới lớn.

Lần khác, một đôi vợ chồng dựng xe máy trước Trung tâm thương mại Cát Bi Plaza rồi đụng tay, đụng chân ngay trước mặt con trẻ. Không những thế, cả hai xưng hô “mày”, “tao” và dùng nhiều lời lẽ khiếm nhã, thô tục “dành tặng” bạn đời của mình. Người dân chung quanh phải vào can ngăn khi người vợ bị đẩy ngã ra đường, gương mặt đầy vết bầm tím...

Đáng tiếc là, những hình ảnh trên không phải là cá biệt. Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng Nguyễn Trung Chính cho rằng, văn hóa ứng xử trong các gia đình hiện đại đang dần mai một. Cha mẹ bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, chạy theo đồng tiền mà xao nhãng việc dạy con cái về văn hóa ứng xử. Nhiều gia đình ở đô thị thả nổi con với máy vi tính, điện thoại thông minh... khiến mối quan hệ cha mẹ - con cái ngày càng lỏng lẻo. Đặc biệt, nhiều ông bố, bà mẹ “quên” vai trò nêu gương, để con chứng kiến thói hư tật xấu, những phát ngôn tiêu cực, phản cảm mà không ngờ rằng con trẻ sẽ bắt chước theo.

Trong mối quan hệ vợ chồng cũng xảy ra không ít chuyện đau lòng về bạo lực gia đình, vợ chồng xô xát, thậm chí dẫn đến án mạng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Thuý Hằng, giảng viên Khoa Tâm lý-Giáo dục học, Trường đại học Hải Phòng cho rằng, việc quá coi trọng, tập trung đáp ứng nhu cầu vật chất là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nhiều mâu thuẫn, xung đột trong quan hệ vợ chồng. Mải mê, bận rộn cùng căng thẳng trong công việc khiến thời gian vợ chồng tiếp xúc, giao tiếp ít đi, khiến họ ngày càng xa cách, bất đồng suy nghĩ, quan điểm, dẫn tới những “cuộc chiến” trong chính ngôi nhà của mình.

Nhân rộng những gia đình văn hóa tiêu biểu

Để hạn chế những vụ việc đáng buồn ấy, theo nhiều chuyên gia về văn hóa- xã hội, cần nhân rộng những điển hình gia đình văn hóa, góp phần lan tỏa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Tuy còn đây đó những câu chuyện buồn, hình ảnh không đẹp nhưng không thể phủ nhận, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa tạo nên bước chuyển biến lớn trong nhận thức, tác động tích cực đến đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của thành phố.

Ngày 20-6 vừa qua, gia đình anh Nguyễn Hữu Hậu và chị Nguyễn Thị Lương (huyện Thủy Nguyên) vinh dự là 1 trong 22 gia đình trẻ tiêu biểu được Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tuyên dương. Nhìn vào cuộc sống và cách anh chị đối xử với nhau mới thấy phần thưởng trên là xứng đáng. Sinh ra với chân tay co quắp, không thể sinh hoạt bình thường nhưng anh Hậu vươn lên nghịch cảnh, trở thành Giám đốc Trung tâm tư vấn, dạy nghề người khuyết tật Nhân Hậu, Chi hội trưởng Chi Hội người khuyết tật huyện Thủy Nguyên và là chủ nhiệm Câu lạc bộ Khát vọng cuộc sống. Còn chị Lương tạm gác công việc để ở nhà chăm lo cuộc sống, phụ giúp anh hoạt động thiện nguyện. Chia sẻ bí quyết gìn giữ hạnh phúc gia đình, anh Hậu cho biết: “Cuộc sống vợ chồng không tránh khỏi những lúc bất hòa nhưng sau đó, chúng tôi ngồi lại cùng nhau chia sẻ, giải quyết những vướng mắc để thấu hiểu, yêu thương nhau hơn. Kinh tế có thể không dư dả nhưng vợ chồng chúng tôi biết bảo ban nhau làm ăn, cùng vun đắp tổ ấm và không quên dành cho nhau sự quan tâm, chăm sóc và những lời yêu thương, động viên…”.

Là “Gia đình văn hóa tiêu biểu” thành phố năm 2019, ông Phạm Đức Thắng, ở lô 22 Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền) có 3 người con là tiến sĩ chuyên ngành báo chí và hóa phân tích. Các cháu ông nhiều năm đạt danh hiệu học sinh xuất sắc toàn diện. Hiện ông bà sống cùng gia đình con trai thứ. Ông Thắng chia sẻ, bí quyết gìn giữ hạnh phúc gia đình chính là việc các thành viên trong gia đình luôn tôn trọng và có văn hóa ứng xử phù hợp. Ông bà, cha mẹ hòa thuận, nêu cao vai trò gương mẫu, con cháu hiếu thảo, chăm ngoan, anh em trên kính dưới nhường. Đặc biệt, bữa cơm gia đình với đầy đủ các thành viên được ông duy trì nhiều năm nay. Ông Thắng tâm sự: “Bữa cơm là nơi gắn kết tình cảm gia đình. Vì thế, dù sớm hay muộn, bữa ăn đạm bạc hay cầu kỳ, các thành viên đều chờ đợi để cùng ăn, cùng kể nhau nghe những chuyện vui trong ngày, chia sẻ những nỗi buồn, khó khăn, vất vả trong cuộc sống, từ đó tình cảm gia đình càng thêm khăng khít, yêu thương”.

Theo Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng Nguyễn Trung Chính, dù trong bất kỳ xã hội nào, gia đình vẫn luôn là điểm tựa của mỗi cá nhân, là tế bào, hạt nhân văn hóa của xã hội. Do đó, gìn giữ và phát huy văn hóa ứng xử trong gia đình là nhiệm vụ cấp bách, trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Điều đó được thể hiện thông qua những việc làm “nhỏ nhưng có võ” như: vợ chồng cùng chia sẻ việc nhà, “vợ nấu cơm, chồng rửa bát” hay cùng nuôi dạy, chăm sóc con; cha mẹ động viên kịp thời khi con đạt điểm tốt; những món quà hay lời chúc nhân dịp đặc biệt hoặc chuyến đi chơi, ăn uống vào dịp cuối tuần… Có nhiều cách thể hiện tình yêu thương giữa vợ chồng, con cái nhưng trên hết là sự tôn trọng, nhường nhịn, sẻ chia, cảm thông. Đó mới là cốt lõi tạo hạnh phúc bền vững trong mỗi gia đình.