Giữ nét đẹp tinh hoa trà Việt

Gắn văn hóa trà với du lịch di sản

Trong văn hóa Việt, việc thưởng trà được coi như phương pháp dưỡng tâm và là biểu hiện của lòng hiếu khách. Từ cách chọn trà, đun nước, pha trà... mỗi công đoạn đều thể hiện sự chỉn chu, trân trọng. Mời trà là một ứng xử văn hóa biểu hiện sự lễ độ. Uống trà vừa để thưởng thức và cũng để mở đầu câu chuyện. Dẫu cuộc sống ngày càng hối hả, nét đẹp ấy đang được gìn giữ, tiếp nối bằng những cách làm sáng tạo, đưa văn hóa trà truyền thống hòa vào đời sống đương đại.

Tại Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, văn hóa trà đang được phát huy theo hướng gắn với giá trị di sản và phát triển du lịch. Nổi bật là sản phẩm trà sen Kiếp Bạc do Ban Quản lý di tích nghiên cứu, phát triển từ nguồn nguyên liệu tại chỗ, kết hợp nghệ thuật ướp trà truyền thống.

Từ năm 2019, Ban Quản lý di tích tiến hành cải tạo, trồng và chăm sóc sen tại Kiếp Bạc nhằm tạo cảnh quan, vừa nghiên cứu phát triển các sản phẩm từ sen như trà sen, rượu sen. Hoa sen được trồng tại di tích kết hợp với kỹ thuật chế biến trà nhằm tạo nên sản phẩm mang dấu ấn của vùng đất gắn với cuộc đời Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Việc dâng trà sen cúng Đức Thánh Trần diễn ra hằng ngày tại di tích, góp phần thể hiện lòng thành kính, tưởng niệm bậc anh hùng dân tộc.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân, Trưởng Phòng Du lịch – Dịch vụ, Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, trà sen Kiếp Bạc được phát triển thành nhiều dòng như trà ướp hoa sen, trà sen sấy, trà gạo sen. Sản phẩm có mẫu hộp in 10 chữ vàng: hiếu, nhân, lễ, nghĩa, trung, tín, đức, trí, dũng, tài. Mỗi chữ gắn với một câu chuyện về di sản hoặc với ý nghĩa về cuộc đời các danh nhân. Qua đó, sản phẩm hướng đến chuyển tải thông điệp lịch sử, văn hóa và giáo dục truyền thống.

Để đưa văn hóa trà đến gần hơn với công chúng, Ban Quản lý di tích cũng chú trọng xây dựng các không gian trải nghiệm, giới thiệu nghệ thuật thưởng trà. Năm 2022, Tuần văn hóa trà sen Kiếp Bạc lần đầu được tổ chức với nhiều hoạt động giới thiệu sản phẩm, trình diễn pha trà, thưởng trà theo phong cách truyền thống, trưng bày sản phẩm từ sen và kết nối các doanh nghiệp lữ hành, nhà hàng, đối tác xúc tiến thương mại. Sản phẩm từng được giới thiệu tại nhiều tuần lễ văn hóa, du lịch, hội chợ xúc tiến thương mại trong và ngoài nước. Những hoạt động này góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, quảng bá hình ảnh di tích thông qua sản phẩm địa phương.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân cho biết: “Định hướng phát triển sản phẩm trà là gắn bảo tồn, phát huy giá trị di tích với phát triển du lịch và dịch vụ; chú trọng nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, tăng cường quảng bá và kết nối tiêu thụ. Ban quản lý di tích đang tiếp tục xây dựng các chương trình trải nghiệm, tìm hiểu quy trình ướp trà sen, thưởng trà trong không gian di tích, kết hợp tham quan hồ sen và các điểm di sản để giúp du khách khám phá sâu hơn những giá trị văn hóa của vùng di sản”.

Lan tỏa nét đẹp thưởng trà Việt

Những năm gần đây, không gian Xứ Đông hội quán (nằm trên phố Đoàn Nhữ Hài, phường Hải Dương) cũng trở thành nơi hội tụ những người yêu văn hóa trà và văn hiến xứ Đông. Chủ nhân của hội quán là bà Nguyễn Thị Hường, một nữ doanh nhân chủ yếu hoạt động ở lĩnh vực bất động sản, tài chính nhưng luôn đam mê đặc biệt với văn hóa truyền thống, nhất là văn hóa trà.

Không gian Xứ Đông hội quán được bài trí với nội thất gỗ cổ truyền do nghệ nhân các làng nghề Cẩm Giàng chế tác, cùng những bộ ấm chén, bàn trà mang phong cách Việt xưa, tạo cảm giác trang nhã và gần gũi.

Các dòng trà được giới thiệu tại đây khá phong phú, trong đó có trà Shan Tuyết cổ thụ vùng cao Tây Bắc, được chế biến thành hồng trà, bạch trà, hoàng trà; trà ướp sen bông theo phong cách Bắc bộ và trà búp ổi non từ giống ổi đặc sản Thanh Hà... Mỗi loại trà mang hương vị riêng, phản ánh sự đa dạng của nguyên liệu và kỹ thuật chế biến.

Bên cạnh việc đưa các sản phẩm trà thủ công tham gia nhiều sự kiện văn hóa, từ năm 2025, Xứ Đông hội quán phối hợp với Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc tích cực quảng bá sản phẩm trà sen Kiếp Bạc, đồng thời bài trí không gian trải nghiệm trà tại một số điểm di tích như đền Kiếp Bạc và Văn miếu Mao Điền. Sự kết nối này góp phần đưa sản phẩm trà đến gần hơn với du khách trong hành trình khám phá di sản.

Theo bà Nguyễn Thị Hường, Xứ Đông Hội quán lựa chọn quảng bá các dòng trà Việt nhằm giúp công chúng hiểu hơn về nét đẹp văn hóa trà của người xưa. “Tôi muốn hướng tới phong thái thưởng trà mộc mạc, tự nhiên, không quá cầu kỳ hay xa cách. Bởi vậy, Xứ Đông hội quán có không gian phòng trà dành cho những người muốn tìm sự tĩnh tại, đồng thời có hình thức phục vụ phổ thông để nhiều người có thể tiếp cận”, bà Nguyễn Thị Hường chia sẻ.

Giữ nét đẹp tinh hoa trà Việt không nhất thiết bắt đầu từ những hình thức cầu kỳ. Đó có thể là một ấm trà được pha bằng sự trân trọng, một không gian thưởng trà ấm cúng hay câu chuyện về cội nguồn văn hóa. Khi thú vui thưởng trà được kết nối với di sản và du lịch; mỗi chén trà có thể sẽ trở thành cầu nối giữa quá khứ với hiện tại, góp phần gìn giữ và trao truyền bản sắc văn hóa Việt cho các thế hệ mai sau.