(HPĐT)- Những ngày gần đây, hàng trăm người lao động tại một số quận, huyện của thành phố Hồ Chí Minh đến trụ sở cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) chờ làm thủ tục rút BHXH một lần.
Tình trạng tương tự cũng từng diễn ra tại đây cuối năm 2022. Thống kê cho thấy, trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh mỗi năm có hàng chục nghìn người rút BHXH một lần. Còn theo tổng hợp của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội, giai đoạn 2016- 2021, cả nước có hơn 4 triệu người lao động đề nghị và được giải quyết hưởng BHXH một lần. Trong đó, riêng năm 2020 có 860 nghìn người, năm 2021 có 960 nghìn người. Tính trung bình cứ 1.048 người tham gia BHXH thì 1 người rời bỏ hệ thống.
Tại Hải Phòng, tuy không có cảnh người lao động xếp hàng rút BHXH một lần, nhưng số liệu thống kê cho biết, riêng năm 2022 cũng có hơn 18.000 lao động rút BHXH một lần.
Trước thực tế số lao động rút BHXH một lần quá lớn, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội, cơ quan chủ trì soạn thảo Luật BHXH sửa đổi đưa ra 2 phương án. Một là, giữ nguyên quy định hiện hành, sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm, người lao động sẽ được rút BHXH một lần. Hai là, như quy định trên nhưng chỉ được giải quyết một phần, tối đa không quá 50% tổng thời gian đã đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất. Thời gian đóng BHXH còn lại (50%) được bảo lưu để người lao động hưởng chế độ BHXH khi đủ tuổi nghỉ hưu. Trước 2 phương án đề xuất, có nhiều chiều ý kiến. Cơ quan quản lý nhà nước cho rằng quy định như vậy nhằm hạn chế số người rút BHXH một lần, giữ họ lại trên hệ thống và bảo đảm an sinh xã hội khi hết tuổi lao động họ được hưởng lương hưu. Tuy nhiên, về phía người lao động cho rằng, dự thảo phương án 2 chỉ rút 50% BHXH sẽ gây thêm khó khăn với những người “cực chẳng đã” mới phải rút BHXH một lần để trang trải trước mắt. Thường những trường hợp này rơi vào người bị mất việc, nên nếu người lao động không tìm được việc làm để tiếp tục đóng BHXH sẽ gặp tình thế “khó chồng khó”.
Để hạn chế thấp nhất số người rút BHXH một lần, phương án căn cơ chính là tạo việc làm bền vững để người lao động có thu nhập ổn định. Điều này cần sự nỗ lực không chỉ riêng doanh nghiệp, mà của các cấp bộ, ngành, địa phương liên quan. Về lâu dài, cần có những chính sách kịp thời hỗ trợ người lao động khi khó khăn đột xuất (như cho vay tín dụng lãi suất thấp, trợ cấp, phúc lợi…). Cùng với đó, có phương án cải cách phương thức hưởng lương hưu. Như quy định số năm đóng BHXH để người lao động lựa chọn. Ví dụ, với thời gian đóng BHXH ít nhất 30-35 năm, người lao động được nghỉ hưu mà không phụ thuộc vào tuổi… Trước mắt, để cơ chế, chính sách gần gũi và thiết thực, những người có trách nhiệm dự thảo Luật BHXH sửa đổi cần lắng nghe ý kiến từ người lao động để có những nội dung sát thực tế, bảo đảm quyền lợi để người lao động yên tâm ở lại với hệ thống an sinh mà không lo “nhấp nhổm” rút BHXH một lần./.
Đức Anh
