Giữ vững và phát huy vai trò của báo chí

Phóng viên báo chí Hải Phòng tác nghiệp tại huyện Tiên Lãng. Ảnh: Phương Duy

Ngày 25-5-2017, các cơ quan báo chí cả nước chứng kiến sự việc dở khóc, dở cười. Đó là, nhiều báo và trang thông tin điện tử đồng loạt đưa tin: Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đón em bé đầu tiên ra đời bằng thụ tinh nhân tạo. Lãnh đạo Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, lãnh đạo ngành Y tế tỉnh và nhiều người ngạc nhiên khi nhận được thông tin này. Bởi sự kiện này diễn ra ngày này cách đó 2 năm (25-5-2015). Qua tìm hiểu, hóa ra phóng viên phụ trách ngành Y tế của Báo Quảng Ninh chia sẻ kỷ niệm tác nghiệp cách đó 2 năm trên trang cá nhân. Tuy nhiên, những phóng viên báo khác “mắt nhắm mắt mở” hối hả “xào xáo thông tin” đăng trên báo mình. Sau khi phóng viên Báo Quảng Ninh giải thích lại trên internet, các đồng nghiệp tá hỏa gọi về tòa soạn đề nghị gỡ tin. Cũng có tờ báo phải đợi đến khi có nhắc nhở của cơ quan quản lý báo chí tỉnh Quảng Ninh mới gỡ bỏ.

Việc “xào xáo thông tin” tạo nên sự cố ở Quảng Ninh không phải là hy hữu. Tại Hải Phòng mấy năm gần đây cũng có nhiều vụ việc có thể liệt vào “sự cố truyền thông”. Đơn cử vụ cưỡng chế đầm tôm ở xã Vinh Quang (Tiên Lãng), vụ “Liệt sĩ trở về” cũng xảy ra ở Tiên Lãng, vụ “rồng lạ” trên đường Lê Hồng Phong… Các vụ việc được xử lý tích cực, trong đó có sự đóng góp không nhỏ của báo chí, song cũng xuất hiện nhiều thông tin đi quá xa so với bản chất thực, gây không ít khó khăn trong việc khắc phục hậu quả. Mới đây nhất là vụ việc “hàng nghìn cây chuối bị đốn gục trong đêm” ở xã Cao Nhân (Thủy Nguyên). Thông tin này khiến nhiều người hoảng vì tưởng vụ việc liên quan đến “côn đồ”, “giang hồ đất Cảng”. Nhưng tìm hiểu sâu xa, đây chỉ là tranh chấp phát sinh của những người trong cuộc. Điều đáng nói là, cách thức một số nhà báo phản ánh làm phức tạp tình hình, gây nao núng không chỉ trong những người làm nghề, mà còn tạo phản ứng trong bạn đọc.

Tình trạng nhiễu thông tin, khó kiểm soát thông tin đặt các cơ quan báo chí chính thống và các đơn vị quản lý báo chí vào mặt trận “cân não”. Năm 2016, 50 cơ quan báo chí trong cả nước bị Bộ Thông tin và Truyền thông xử phạt. Nhiều nhà báo bị thi hành kỷ luật, bị thu thẻ hành nghề trong vụ “nước mắm nhiễm thạch tín”. Theo đánh giá của nhà báo Phan Hữu Minh, Trưởng Ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam tại hội nghị toàn quốc của Hội Nhà báo Việt Nam (diễn ra tháng 4-2017 tại tỉnh Lâm Đồng), đây là sự cố báo chí lớn nhất trong năm, không ít cơ quan báo chí uy tín lớn của cả nước cũng tham gia. Không nói tới nguyên nhân xuất phát từ sự câu kết giữa các nhà báo thoái hóa, biến chất với “nhóm lợi ích” gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường kinh doanh lành mạnh của đất nước, gây bất bình cho đông đảo người dân. Sự cố này là “điểm trừ” đối với uy tín của giới báo chí.

Đáng chú ý là các cơ quan của thành phố, báo chí Hải Phòng không có cơ quan nào nằm trong danh sách bị xử phạt liên quan đến sự cố này. Điều đó không phải do các cơ quan báo chí Hải Phòng đứng ngoài cuộc với “nước mắm nhiễm thạch tín”. Mà đây chính là sự bình tĩnh kiểm tra, xử lý thông tin, thể hiện bản lĩnh của những người làm báo đất Cảng.

Rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp

Cả nước hiện có hơn 850 cơ quan báo chí với hơn 18.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề. Điều đó chứng minh sự phát triển, lớn mạnh của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong thời kỳ bùng nổ thông tin và trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, báo chí càng phát triển hiện đại càng dễ xảy ra tình trạng nhiễu thông tin và thiếu đồng nhất trong thông tin tuyên truyền giữa các cơ quan báo chí trung ương và địa phương. Tại cuộc tọa đàm “Phát huy vai trò báo Đảng trong định hướng dư luận xã hội” do Báo Hải Phòng tổ chức tại Trung tâm hội nghị thành phố sáng 18-3 vừa qua, Đồng chí Nguyễn Văn Hùng, hàm Vụ trưởng Vụ Báo chí – Xuất bản, Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, nếu tất cả cơ quan báo chí thông tin đều bảo đảm tính khách quan, đưa tin mang tính xây dựng, nội dung tuyên truyền đạt được tác động tích cực thay vì đưa một số thông tin thiếu thống nhất và sai lệch như thời gian vừa qua.

Bình tĩnh xử lý thông tin để định hướng dư luận kịp thời nhất. Phối hợp thống nhất nội dung tuyên truyền với phương châm “lấy đẹp dẹp xấu”. Cứng rắn, bản lĩnh đối phó với những hành vi đe dọa khi thực hiện các bài điều tra, đấu tranh chống tiêu cực… Bản lĩnh tác nghiệp của mỗi phóng viên, nhà báo, cách xử lý tình huống của mỗi cơ quan báo chí giúp cho việc thông tin đúng – trúng – hay các vấn đề của đời sống xã hội. Đồng thời góp phần khẳng định uy tín và vị thế của báo chí chính thống trong môi trường đa dạng thông tin nhiều chiều hiện nay. Như kinh nghiệm được nhà báo Lê Quốc Khánh, Phó tổng Biên tập Báo Nhân Dân chia sẻ, “nếu không bình tĩnh và cẩn trọng dễ rơi vào tình trạng thông tin sai. Vì vậy, các cơ quan báo chí cần tỉnh táo, thông tin chuẩn xác vấn đề, xem xét kỹ trước khi đưa nội dung tới bạn đọc. Đội ngũ những người làm báo không ngừng rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ. Trước một vấn đề nóng, cân nhắc để đưa thông tin, tránh những tác động tiêu cực tới xã hội. Trước sự việc nóng cần kiểm chứng nguồn tin. Với những vấn đề chưa hiểu, chưa có ý kiến của cơ quan chuyên môn, chức năng chưa thể thông tin một cách chưa đầy đủ và thiếu khách quan. Tránh việc đưa lên chưa chuẩn lại phải đính chính, chỉnh sửa”.

Và theo nhà báo Lê Trọng Nghĩa, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Hải Phòng, để thông tin bảo đảm mục tiêu đúng – trúng – hay, được bạn đọc và người dân tin tưởng. Báo Hải Phòng đang cùng các cơ quan báo chí địa phương, trung ương trên địa bàn thành phố nỗ lực đổi mới, nâng cao chất lượng thông tin, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đội ngũ cán bộ, phóng viên, hiện đại hóa thiết bị kỹ thuật. Đồng thời phát huy hiệu quả sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan báo chí, tạo sự thống nhất cao.

Hiện, Ban Thường vụ Hội Nhà báo Việt Nam ban hành chỉ thị, thành lập Hội đồng xử lý những trường hợp vi phạm đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam phù hợp pháp luật và Điều lệ Hội. Theo đó, hội đồng có ở 2 cấp trung ương và tỉnh (gồm các liên chi hội và chi hội trực thuộc trung ương Hội). Hội đồng gồm các thành viên là lãnh đạo các cơ quan quản lý báo chí, báo chí, Hội Nhà báo và các thành phần liên quan khác. Việc thành lập Hội đồng nhằm bảo đảm và bênh vực quyền hành nghề hợp pháp chính đáng của hội viên, phóng viên; phát hiện xử lý những thành phần thoái hóa, biến chất làm tổn hại đến uy tín nghề nghiệp. Đó cũng chính là một phần của lộ trình giữ vững và phát huy vai trò của báo chí trong xa lộ thông tin hiện nay.

Đức Minh