(HPĐT)- Tháng 6, 7 là cao điểm tuyển sinh của các trường phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp, cao đẳng, đại học. Cũng từ đây, câu chuyện chọn trường, chọn nghề theo sở thích của con hay sắp đặt của cha mẹ lại trở thành vấn đề “nóng” trong nhiều gia đình.
Trăn trở chuyện “chọn nghề”
Dù đã chuẩn bị sang năm thứ 2 Khoa Giáo dục tiểu học - Sư phạm tiếng Anh (Trường đại học Sư phạm Hà Nội), sinh viên Đỗ Minh H. vẫn cảm thấy không gắn bó với ngành học. Minh H. tâm sự: “Em là con gái nên mẹ hướng vào sư phạm cho nhẹ nhàng, đỡ vất vả, lại dễ xin việc nhờ mối quan hệ của bố mẹ. Nhưng em thấy mình không hợp nghề giáo”. Minh H. cho biết, dự định sẽ hoàn thành bằng sư phạm để bố mẹ yên tâm, sau đó thi vào trường mỹ thuật - lĩnh vực em đam mê từ nhỏ.
Tương tự, chị Bùi Ngọc H., chủ quán giải khát ở phố Phạm Tử Nghi (quận Lê Chân) vẫn tiếc quãng thời gian 4 năm học Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành (Đại học Thương mại Hà Nội). Tốt nghiệp, chị làm hướng dẫn viên du lịch nhưng sau 2 năm, nhận ra không phù hợp, dẫn đến căng thẳng, trầm cảm, có thời gian phải dùng thuốc điều trị. “Hồi đó mới hết THPT, mọi việc bố mẹ quyết. Bố mẹ nghe người quen bảo kinh tế, du lịch là ngành “hot” nên đăng ký cho con. Giờ nhìn lại, tôi thấy mình đã lãng phí nhiều thời gian, công sức, tiền bạc”, chị H. chia sẻ.
Từ thực tế đó, nhiều nhà giáo dục cũng bày tỏ những trăn trở về việc chọn nghề, chọn trường cho con. Cô Cao Thị Huyền, giáo viên Trường THPT Thụy Hương (huyện Kiến Thụy) cho biết: Chọn trường, chọn ngành cho con luôn khiến nhiều cha mẹ trăn trở, xuất phát từ tình thương và mong con có nghề nghiệp tốt. Tuy nhiên, cô từng chứng kiến không ít học sinh học ngành không yêu thích, dẫn đến chán nản, bỏ học, lãng phí công sức, tiền bạc.
Những câu chuyện như của Minh H. hay Ngọc H. cho thấy, việc chọn trường, chọn nghề theo mong muốn của cha mẹ nhưng không phù hợp sở thích, năng lực của con có thể dẫn đến hệ quả đáng tiếc: mất thời gian, công sức, tiền bạc và ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần.
Tôn trọng, lắng nghe để định hướng phù hợp
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xung đột giữa cha mẹ và con cái trong chọn nghề. Tại talkshow “NextGen AI - Kiến tạo tương lai” do FPT Polytechnic và FPT PolySchool Hải Phòng tổ chức, thầy Hoàng Nam Tiến (Phó chủ tịch Hội đồng Đại học FPT) nhận định: Cha mẹ và con thuộc hai thế hệ, hai quan điểm. Cha mẹ thường muốn con có nghề nghiệp an toàn, ổn định, đôi khi không cân nhắc sở thích, năng lực của con. Trong khi đó, công nghệ, AI làm thay đổi nhanh cơ cấu ngành nghề, nhưng nhiều cha mẹ vẫn theo tư duy cũ, áp đặt suy nghĩ của mình. Một phần khác là thiếu thông tin, chưa biết cách cho con trải nghiệm nghề nghiệp, từ đó, dễ nảy sinh xung đột. PGS. TS Trần Thành Nam, Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học giáo dục (ĐH Giáo dục - ĐH Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh: Việc “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” nhiều khi không còn phù hợp. Lựa chọn nghề cần dựa trên điểm mạnh, năng lực, sở thích để hướng tới thành công.
Để hỗ trợ con chọn ngành nghề phù hợp, các trường THCS, THPT tại Hải Phòng thời gian qua tích cực phối hợp các trường nghề, cao đẳng, đại học, mời chuyên gia tư vấn cho học sinh và phụ huynh. Thạc sĩ Nguyễn Việt Hùng, Hiệu trưởng Trường trung cấp Bách Khoa Hải Phòng khuyên: Cha mẹ nên lắng nghe, thấu hiểu, tạo động lực cho con phấn đấu, thay vì áp đặt chủ quan. Xu hướng nghề nghiệp thay đổi nhanh, đòi hỏi cha mẹ phải cập nhật thông tin kịp thời. Nghề “ổn định, an toàn” không hẳn phù hợp người trẻ năng động, sáng tạo hiện nay. Cha mẹ cần trao đổi thẳng thắn, phân tích thuyết phục dựa trên cơ sở thực tiễn, cùng con dự các hội thảo uy tín để lựa chọn chính xác, thay vì áp đặt cứng nhắc.
BÙI HẠNH
