Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” khai thác thủy sản: Còn nhiều việc phải làm

Do cơ sở hạ tầng cảng cá xuống cấp nên việc truy xuất nguồn gốc, giám sát sản lượng thủy sản qua cảng trên địa bàn thành phố chưa đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU. Ảnh: Trung Kiên

Nhiều việc chuyển biến chậm

Trong 3 lần thanh tra trước, EC nêu rõ: Nếu để xảy ra tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, Việt Nam sẽ không rút được “thẻ vàng”. Mặc dù, trên địa bàn thành phố không có vụ việc tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ nhưng số tàu cá bị mất kết nối thiết bị hành trình vẫn nhiều, 7 tháng năm 2023, có tới 171 tàu cá bị mất kết nối thiết bị hành trình (VMS). Trong số này, có 102 tàu được liên hệ và kết nối trở lại theo đúng quy định; số tàu đủ căn cứ xử phạt là 5/171 tàu (tổng số tiền xử phạt 66 triệu đồng); số tàu không đủ căn cứ xử phạt là 16/171 tàu; số tàu đang theo dõi, phối hợp xác minh là 48/171 tàu. Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên cho biết, ngay khi nhận được thông tin về việc các tàu cá mất kết nối VMS, cán bộ của Chi cục liên hệ thông báo cho chủ tàu, nhắc nhở và yêu cầu bật thiết bị kết nối khi hoạt động trên biển và yêu cầu khai thác đúng vùng biển Việt Nam. Tuy nhiên, không phải lúc nào các chủ tàu chấp hành ngay quy định theo đề nghị của lực lượng chức năng. Trong khi việc xác định căn cứ để xử phạt hành vi tắt thiết bị VMS không dễ.

Giải thích về tình trạng thiết bị VMS hoạt động “phập phù”, ngư dân Đinh Khắc Xề, chủ tàu HP-90756 TS cho hay, trước khi xuất bến, lực lượng chức năng kiểm tra tình hình hoạt động của thiết bị. Quá trình hoạt động trên biển, nếu VMS mất kết nối nhanh chóng báo Chi cục Thủy sản biết, nếu không muốn bị xử phạt thì đi về bờ. Thực tế ngư dân khai thác, đánh bắt trên biển nhiều khi không để ý đến thiết bị nên khó phát hiện kịp thời sự cố, nếu biết thời gian đi, về mất 2 đến 3 ngày!

Công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc hải sản là điểm yếu, hạn chế được đoàn kiểm tra trung ương, thành phố nhiều lần chỉ ra. Cụ thể, sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng 7 tháng năm 2023 rất thấp, đạt 6,5% tổng sản lượng khai thác toàn thành phố (2.784,8/42.383 tấn). Tình trạng này là do hạ tầng nghề cá trên địa bàn thành phố xuống cấp, ít được quan tâm đầu tư, nhân lực tại các cảng chỉ định theo dõi, kiểm tra, kiểm soát tàu cá và sản lượng hải sản khai thác theo quy định còn hạn chế. Chất lượng ghi nộp nhật ký, báo cáo khai thác của chủ tàu, thuyền trưởng chưa chính xác về ngày, số lượng mẻ lưới, có tình trạng “ghi hộ”, “làm thay” ngư dân. Đáng ngại hơn cả là tình trạng tàu cá hoạt động sai vùng theo quy định nhưng chưa bị xử phạt, dẫn đến khó khăn trong công tác chống khai thác IUU.

Khẩn trương khắc phục bất cập, hạn chế

Còn khoảng hơn 2 tháng nữa là Đoàn Thanh tra của EC sang kiểm tra lần thứ 4, trong khi những bất cập, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU của thành phố Hải Phòng chuyển biến chậm. Cục trưởng Cục Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Nguyễn Quang Hùng cho rằng: thành phố cần sớm rà soát, thống kê toàn bộ số lượng tàu cá ngư dân, hoàn thành 100% việc đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu tàu cá, cấp giấy phép khai thác thủy sản; tăng cường năng lực thực thi pháp luật của các lực lượng chức năng trên các vùng biển, tại cảng cá; nâng cấp hệ thống hạ tầng cảng cá và năng lực thực hiện xác nhận, chứng nhận thủy sản và kiểm soát các hoạt động của tàu cá tại cảng… Khắc phục ngay tình trạng tàu cá của ngư dân hoạt động sai vùng, mất kết nối thiết bị VMS…

Thực hiện các quy định về IUU là xu thế tất yếu, bởi không chỉ riêng châu Âu mà đến nay nhiều thị trường nhập khẩu thủy sản như Hoa Kỳ, Nhật Bản… yêu cầu về tính minh bạch nguồn gốc sản phẩm. Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Bá Công, với quyết tâm cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” trong năm 2023, Sở tham mưu với UBND thành phố yêu cầu các lực lượng, địa phương khẩn trương khắc phục ngay tồn tại, hạn chế; tăng cường hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm khai thác IUU theo quy định tại Nghị định số 42 của Chính phủ. Trong đó, tập trung tại các vùng biển giáp ranh có nhiều tàu cá hoạt động; kiên quyết không để tàu cá Hải Phòng vi phạm vùng biển nước ngoài và hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển, khai thác hải sản; nâng cấp hệ thống thông tin quản lý nghề cá trên biển bảo đảm tàu cá hoạt động xa bờ được theo dõi 24/7. Bắt buộc chủ tàu cá khai thác xa bờ hoặc thuyền trưởng phải thực hiện ghi nhật ký khai thác, báo cáo khai thác, lắp đặt, duy trì thiết bị VMS hoạt động liên tục 24/24 giờ từ khi tàu cá rời cảng đến khi cập cảng; kiểm tra, xử phạt những tàu cá không duy trì kết nối VMS hoặc tháo lắp VMS sai quy định; giám sát 100% sản lượng thủy sản qua cảng và 100% tàu cá vào bốc dỡ sản phẩm…/.