(HPĐT)- Dùng âm nhạc làm công cụ hỗ trợ giảng dạy trẻ khuyết tật có tác động tích cực đối với sự phát triển của trẻ. Vì vậy, hiện tại các trường dành cho trẻ khuyết tật, phương pháp trị liệu bằng âm nhạc được đưa vào thực hiện, bước đầu đem lại hiệu quả tốt.
Cô và trò trong tiết học âm nhạc của trẻ tự kỷ tại Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Tuệ An (quận Ngô Quyền).
Đối với học sinh Trường nuôi dạy trẻ khiếm thị Hải Phòng (quận Kiến An), tiết học âm nhạc của thầy Nguyễn Văn Thành luôn hấp dẫn và sôi nổi. Thầy Thành chia sẻ: Với trẻ khiếm thị, việc học nhạc có nhiều khó khăn hơn vì các em không thấy nốt nhạc, chỉ nghe được âm thanh, khó tập trung học. Tuy vậy, với các em âm nhạc luôn có sức hút kỳ lạ. Mỗi tiết học nhạc các em đều hưởng ứng, tham gia nhiệt tình. Từ nghe nhạc, học hát, nhảy múa theo nhạc, học một số kiến thức nhạc lý cơ bản, tham gia trò chơi âm nhạc… Qua những giờ học, tâm lý các em thay đổi rõ rệt, mạnh dạn, cởi mở, vui vẻ, hòa đồng hơn.
Hiệu trưởng Trường Nuôi dạy trẻ khiếm thị Hải Phòng Phạm Văn Hưng cho biết: Trẻ em mang trong mình dị tật bẩm sinh vốn thiệt thòi, khó khăn trong tiếp cận và tiếp thu kiến thức. Do vậy, việc tạo môi trường học tập, vui chơi lành mạnh, gần gũi, nuôi dưỡng và giáo dục tư tưởng, tình cảm tốt đẹp cho các em rất cần thiết. Giáo dục nghệ thuật nói chung, giáo dục âm nhạc nói riêng là một phần không thể thiếu trong giáo dục đặc biệt. Dạy cảm thụ âm nhạc đối với trẻ khuyết tật là hướng dẫn các em lĩnh hội các dạng hoạt động âm nhạc cơ bản như: Làm quen với việc nghe nhạc, học hát, nhảy múa theo nhạc, một số kiến thức nhạc lý cơ bản, tham gia trò chơi âm nhạc.
Hình thức trị liệu bằng âm nhạc đối với trẻ khuyết tật gần đây được nhiều bác sĩ, nhà tâm lý học, giáo viên, các gia đình quan tâm. Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Tuệ An (quận Ngô Quyền) hiện có khoảng 100 trẻ khuyết tật trí tuệ đang theo học các lớp, chương trình giáo dục. Theo Giám đốc Trung tâm Nguyễn Thu Phương, trị liệu âm nhạc đang là hướng can thiệp mang lại hiệu quả đối với trẻ khuyết tật nói chung và trẻ tự kỷ nói riêng. Hoạt động không nhằm mục đích để trẻ hát hay, chơi tốt nhạc cụ nào đó, mà tác động lên tất cả các giác quan của trẻ, giúp các em kiểm soát hành vi, tăng cường khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, kỹ năng bắt chước người khác, tương tác xã hội. Nghe nhạc giúp các em trấn tĩnh, điều chỉnh cảm xúc của mình, tìm được cảm giác an toàn. Với những bản nhạc vui nhộn, lời hát dí dỏm có thể khiến trẻ vui vẻ, dễ dàng lôi kéo trẻ tham gia hoạt động nhóm hơn. Để trị liệu hiệu quả, trước hết giáo viên tiến hành đánh giá tổng thể tình trạng tâm lý, thể chất để nắm rõ các kỹ năng nhận thức và khả năng giao tiếp của trẻ với cộng đồng…, sau đó sẽ quyết định sử dụng phương pháp trị liệu âm nhạc nào phù hợp. Quy trình trị liệu có thể bao gồm nhiều liệu pháp âm nhạc khác nhau như nghe nhạc, sáng tác nhạc phẩm, biểu diễn ca khúc hoặc nhạc cụ, thảo luận về ca từ, học cách thưởng thức âm nhạc.
Có con trai 5 tuổi bị tự kỷ đang theo học tại Trung tâm Tuệ An, chị Đặng Thị Liên, ở phường Đằng Hải (quận Hải An) cho biết: “Với trẻ tự kỷ, khuyết tật trí tuệ, âm nhạc trị liệu có ảnh hưởng tích cực đến điều chỉnh hành vi của trẻ. Sau 2 năm (2021-2022) đồng hành con trong các chương trình giáo dục tại đây, tôi thấy nhờ âm nhạc trị liệu cháu cởi mở hơn để tham gia các hoạt động nhóm, học hỏi cách ứng xử, tăng khả năng phối hợp, tương tác với giáo viên, người chung quanh”.
Âm nhạc tác động tới các giác quan còn lại của trẻ khuyết tật như khả năng nghe đối với trẻ khiếm thị, khả năng quan sát đối với trẻ khiếm thính, khả năng tập trung, quan sát, phát triển ngôn ngữ, khả năng ghi nhớ, gần gũi bạn bè đối với trẻ chậm phát triển trí tuệ… Hoạt động với âm nhạc góp phần để các em “đánh thức” năng lực bản thân, tăng cường kỹ năng sống, từ đó có thể gắn kết, hòa đồng với những người chung quanh, hòa nhập cộng đồng tốt hơn./.
Bài và ảnh: NGUYỄN HẰNG
