Gỡ "nút thắt" trong công tác tư vấn tâm lý học đường

Cùng với công tác tư vấn học đường, tổ chức các hoạt động ngoại khoá giúp học sinh giải toả căng thẳng sau các giờ học. Trong ảnh: Học sinh Trường THPT chuyên Trần Phú hào hứng với môn bóng rổ.

Khắc phục khó khăn

Thực tế cho thấy, nhiều vụ học sinh rơi vào trạng thái tâm lý lo âu, căng thẳng, mâu thuẫn, bạo lực học đường thường nảy sinh từ những vấn đề trong sinh hoạt, học tập hằng ngày hoặc do các em chưa có kỹ năng sống, chưa được tư vấn tâm lý một cách bài bản, chuyên nghiệp. Vì vậy, đã có những câu chuyện đau lòng xảy ra mà người bị tổn thương không ai khác chính là học sinh.

Thời gian qua, mặc dù tư vấn tâm lý học đường được ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) quan tâm, nhưng vẫn đối diện với những khó khăn do không có cán bộ chuyên trách. Công việc này thường giao cho các thầy, cô giáo kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu. Cô Bùi Thị Oanh, giáo viên Trường THCS Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) hiện phải "đóng" đồng thời nhiều vai: người thầy, người mẹ, người bạn và cả chuyên gia tâm lý. Theo cô Oanh, học sinh phổ thông có nhiều thay đổi về suy nghĩ, muốn thể hiện cá tính, quan điểm cá nhân; một số em nhận thức các vấn đề cuộc sống chưa đầy đủ nên dễ bị kích động, dễ có hành động bột phát... nên công tác tư vấn tâm lý đóng vai trò rất quan trọng. Thực tế cho thấy, sớm phát hiện và tư vấn kịp thời sẽ giúp xử lý được các nguy cơ tiềm ẩn có thể phát sinh như: chán học, bỏ học, bạo lực học đường, các hành vi vi phạm pháp luật, tự hủy hoại bản thân, sa vào tệ nạn xã hội…

Đồng tình với ý kiến trên, cô Nguyễn Thị Lệ, Hiệu trưởng Trường THPT Kiến An, cho rằng: Các giáo viên, cán bộ Đoàn..., nếu vừa đảm nhiệm công tác chuyên môn vừa kiêm vai trò "chuyên gia tâm lý" sẽ khó chuyên sâu bởi không có nhiều thời gian và thiếu tài liệu chuyên ngành hỗ trợ. Để khắc phục khó khăn khi đội ngũ làm công tác tư vấn học đường không được đào tạo bài bản, Trường THPT Kiến An bố trí riêng một phòng tư vấn, lựa chọn giáo viên có kinh nghiệm, am hiểu tâm sinh lý lứa tuổi học sinh và khả năng truyền đạt tốt... Còn tại Trường THPT chuyên Trần Phú, nơi áp lực đầu vào và giữ vững "phong độ" học tập của học sinh khá lớn, theo Phó hiệu trưởng Nguyễn Thị Ngà, nhà trường chỉ đạo Đoàn thanh niên phát động nhiều hoạt động để nắm bắt tâm tư nguyện vọng của học sinh, qua đó giúp nhà trường can thiệp kịp thời những học sinh có vấn đề về tâm lý. Do chưa có cán bộ chuyên trách, các thành viên tổ tư vấn phối hợp với giáo viên chủ nhiệm triển khai dưới các hình thức: tư vấn trực tiếp, gián tiếp (qua email, điện thoại), tương tác đám đông qua tiết sinh hoạt lớp, hoạt động tập thể.

Chuyên nghiệp hóa

Hải Phòng hiện có gần 500 trường phổ thông với hơn 500.000 học sinh. Do chưa có vị trí việc làm cho cán bộ tư vấn, các trường khắc phục khó khăn bằng cách thành lập Tổ tư vấn tâm lý do một phó hiệu trưởng phụ trách. Tùy vào điều kiện cơ sở vật chất chất, có trường bố trí riêng phòng cho công tác tư vấn tâm lý; có trường bố trí tích hợp với phòng Đoàn, Đội hoặc Y tế nhưng việc bố trí này có hạn chế nhất định khi không có không gian riêng để học sinh giãi bày. Ngoài ra, nhân lực chuyên sâu cho hoạt động này còn hạn chế, thường là giáo viên, cán bộ y tế, tổng phụ trách hoặc bí thư Đoàn kiêm nhiệm, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công việc... Mong muốn của các trường là có một cán bộ chuyên trách để giảm bớt áp lực kiêm nhiệm của giáo viên, đồng thời nâng cao hiệu quả tư vấn cho học sinh.

Thông tư 20 hướng dẫn về vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục phổ thông và các trường chuyên biệt công lập vừa được Bộ GD-ĐT ban hành, có hiệu lực từ 16-12-2023, bổ sung vị trí việc làm cho công tác tư vấn học đường, là tin vui cho các nhà trường. Sự ra đời của thông tư góp phần gỡ "nút thắt", đáp ứng mong mỏi của các nhà trường về chuyên nghiệp hóa công tác tư vấn học đường bấy lâu. Cô Lê Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường tiểu học Trần Quốc Toản (quận Ngô Quyền), phấn khởi: Có cán bộ chuyên trách sẽ giúp nhà trường không chỉ nâng cao hiệu quả công tác tư vấn mà còn chủ động xây dựng, tổ chức chuyên đề sinh hoạt tâm lý theo từng chủ đề, chủ điểm hiệu quả...

Theo Phó giám đốc Sở GD-ĐT Phạm Quốc Hiệu, cùng với hoạt động chuyên môn, công tác giáo dục đạo đức, tư vấn học đường... luôn được ngành quan tâm, chú trọng. Ngoài quan tâm tổ chức các hoạt động ngoại khoá, các câu lạc bộ thể thao, nghệ thuật giúp học sinh giải toả căng thẳng sau giờ học, có cán bộ chuyên trách về tư vấn học đường sẽ góp phần cùng giáo viên và nhà trường trong các hoạt động giáo dục; nâng cao hiệu quả tư vấn, xây dựng các chuyên đề phù hợp với tâm sinh lý học sinh. Qua đó, giúp các nhà trường làm tốt công tác phòng ngừa, hỗ trợ can thiệp kịp thời, giảm thiểu tác động tiêu cực có thể xảy ra, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện./.