Không để “con sâu làm rầu”…cả nước
Tình trạng ngư dân bất chấp quy định, đưa tàu vượt qua ranh giới trên biển, khai thác trái phép thuỷ sản bị nước ngoài bắt giữ thời gian gần đây có dấu hiệu gia tăng. Phát biểu tại hội nghị sơ kết hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU ngày 17-6, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng: “Những trường hợp cố tình vi phạm khai thác IUU như những “con sâu làm rầu nồi canh”. Muốn gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024, không còn cách nào khác là phải truy vết, trị tận gốc những “con sâu” này. Vì theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính riêng từ đầu năm 2024 đến nay, cả nước để xảy ra 45 tàu với 308 ngư dân bị nước ngoài bắt giữ, xử lý, tăng so với cùng kỳ năm 2023. Trong khi đợt thanh tra lần thứ 4 (tháng 10-2023), EC tiếp tục đưa ra cảnh báo về tình trạng tàu cá của ngư dân Việt Nam khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài chậm được ngăn chặn.
Hải Phòng là trung tâm nghề cá lớn của cả nước, vùng biển sôi động với nhiều tàu cá của các tỉnh, thành phố ven biển về khai thác, đánh bắt. Những lần kiểm tra trước, EC không chọn thành phố để tiến hành thanh tra. Điều này xuất phát từ việc nhiều năm trở lại đây thành phố không có tàu cá, ngư dân bị nước ngoài bắt giữ; Hải Phòng là địa phương có số lượng tàu cá không nhiều và đi đầu cả nước trong việc ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ ngư dân lắp đặt, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS). Nhờ đó, đến 15-6, 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động hoàn thành đăng ký, cập nhật vào cơ sở dữ liệu tàu cá quốc gia; 100% số tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên được lắp VMS.
Gỡ “thẻ vàng” được xác định là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách của cả hệ thống chính trị trong năm 2024. Quyết tâm này được cụ thể khi mới đây Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị 32, Chính phủ ban hành Nghị quyết 52, Công điện số 49 của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản khác có liên quan. Trong đó, Chỉ thị 32 nêu rõ các cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu ở ngành, địa phương có “trách nhiệm trực tiếp” đối với công tác chống khai thác IUU. Mới nhất, ngày 12-6, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao ban hành Nghị quyết 04, có hiệu lực từ ngày 1-8-2024, nhằm xử lý nghiêm các vụ, việc môi giới, móc nối đưa tàu cá, ngư dân Việt Nam đi khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, hợp thức hóa hồ sơ đối với các lô hàng thủy sản.
Lần thanh tra thứ 5 (dự kiến vào tháng 9, 10-2024) với những dự báo hoặc “thẻ vàng” sẽ được tháo gỡ nếu thực hiện đúng các quy định, khuyến cáo của EC, hoặc sẽ bị gắn “thẻ đỏ” nếu các cảnh báo và khuyến nghị EC chưa được khắc phục triệt để, nhất là tình trạng tàu cá của ngư dân Việt Nam khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài còn tiếp diễn. Thời gian bị “thẻ vàng”, có lẽ doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng thuỷ sản chính là những người “ngấm đòn” khi 100% container hàng hải sản xuất khẩu đều bị kiểm tra nguồn gốc, thời gian thông quan kéo dài, chi phi phí tăng lên. Đáng lo hơn, nếu bị nâng lên “thẻ đỏ”, “cánh cửa” để thuỷ sản Việt Nam vào EU bị kéo sập và nhiều quốc gia khác cũng sẽ áp dụng biện pháp tương tự. Điều này làm suy giảm uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế và trực tiếp là đời sống cộng đồng ngư dân bị ảnh hưởng.
Từ nay tới thời điểm Đoàn kiểm tra thứ 5 của EC đến Việt Nam còn khoảng 3 tháng, đây là cơ hội cuối cùng để gỡ “thẻ vàng”. Bởi Việt Nam hiện là quốc gia giữ kỷ lục về thời gian nhận “thẻ vàng” của EC, thậm chí có một số quốc gia đề nghị nâng cảnh báo “thẻ đỏ” với thuỷ sản của chúng ta. Nhìn nhận rõ nguy cơ, tại hội nghị sơ kết hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, Phó thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang khẩn thiết đề nghị các bộ, ngành, địa phương ven biển cùng nắm tay, chung sức, dồn mọi nguồn lực tập trung thực hiện hiệu quả Chỉ thị 32- CT/TW của Ban Bí thư, Nghị quyết số 04 với phương châm “quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả” như chiến dịch cao điểm nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU trong năm 2024./.
PHẠM CƯỜNG
PHẠM CƯỜNG
