Theo NHCSXH chi nhánh Hải Phòng, ngay sau khi có các hướng dẫn của NHNN, NHCSXH Việt Nam về triển khai gói vay, chi nhánh chỉ đạo các phòng giao dịch phối hợp các địa phương tăng cường tuyên truyền gói hỗ trợ để cộng đồng doanh nghiệp và người sử dụng lao động được biết . Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện sẵn sàng giải ngân vốn vay. Tuy nhiên, đến nay, chi nhánh chưa giải ngân cho vay được trường hợp nào.
Lý giải nguyên nhân tình trạng này, đại diện NHCSXH chi nhánh Hải Phòng cho biết, theo quy định, để được vay vốn gói tín dụng ưu đãi nói trên, các DN, người sử dụng lao động trên địa bàn thành phố phải được Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt hoặc Chủ tịch UBND thành phố ủy quyền Chủ tịch UBND các quận, huyện phê duyệt. Trên cơ sở danh sách này, NHCSXH sẽ triển khai cho vay. Song, đến nay, NHCSXH chưa nhận đươc danh sách các đối tượng thụ hưởng.
Trong khi đó, phía chính quyền địa phương và DN, đơn vị sử dụng lao động lại khó tiếp cận gói hỗ trợ này. Theo phản ánh của các địa phương, khi có thông tin về gói tín dụng, các địa phương tăng cường thông tin tuyên truyền để người dân, DN nắm bắt. Song, đến nay, chưa DN, đơn vị sử dụng lao động nào đăng ký hoặc đề nghị vay vốn. Nguyên nhân chính do thủ tục, điều kiện vay vốn của chương trình khiến DN, đơn vị sử dụng lao động băn khoăn.
Theo quy định, điều kiện để được phê duyệt cho vay là DN, đơn vị sử dụng lao động phải có từ 20% hoặc từ 30% số người lao động trở lên đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và phải ngừng việc 1 tháng trở lên; DN, đơn vị sử dụng lao động đã trả trước tối thiểu 50% tiền lương ngừng việc cho người lao động trong khoảng thời gian từ ngày 1-4-2020 đến hết ngày 30-6-2020. Với quy định này, khó có DN, đơn vị sử dụng người lao động nào đáp ứng. Thực tế cho thấy, dù khó khăn trong sản xuất do dịch COVID-19 nhưng để giữ chân người lao động, phần lớn DN, đơn vị sử dụng lao động bố trí giãn ca sản xuất hoặc giảm giờ làm, không để lao động nghỉ việc liên tục trong 1 tháng. Bởi, nếu cho ngừng việc, nghỉ việc, lao động sẽ sớm tìm công việc khác, khi DN khôi phục sản xuất cũng khó vì không có lao động.
Bên cạnh việc đáp ứng các điều kiện trên, để tiếp cận vốn vay, DN, đơn vị sử dụng lao động cũng phải chứng minh đang gặp khó khăn về tài chính, không cân đối đủ nguồn để trả lương ngừng việc cho người lao động, đã sử dụng hết quỹ dự phòng tiền lương để trả cho người lao động ngừng việc; không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại thời điểm 31-12-2019. Trong khi đó, gói hỗ trợ này chỉ cho vay tối đa trong 12 tháng, nếu nợ quá hạn, phải chịu mức lãi suất 12%/năm. Như vậy, dù gói vay lãi suất 0%, không cần phải bảo đảm tiền vay, song với các điều kiện nêu trên, DN, đơn vị sử dụng lao động không mặn mà.
Từ thực tế này, các DN, đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn thành phố kiến nghị NHNN sớm xem xét điều chỉnh các quy định cho vay phù hợp hơn. Theo bà Nguyễn Thị Sen, chủ cơ sở sản xuất gia công mũi giày Thiên Thành (huyện An Lão), cơ sở có 80 công nhân, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, nhiều đơn hàng xuất khẩu của cơ sở bị hủy hoặc xuất khẩu nhưng đối tác chưa thanh toán tiền nên cơ sở phải nợ lương công nhân. Khi có thông tin về gói vay, cơ sở rất phấn khởi. Song, tìm hiểu kỹ các quy định vay vốn của chương trình, cơ sở không đáp ứng được. Do đó, theo bà Sen, thành phố, NHCSXH kiến nghị NHNN xem xét lại các điều kiện cho vay hoặc thay thế bằng chương trình hỗ trợ khác sát nhu cầu của DN, đơn vị sử dụng lao động hơn. Hiện nay, cơ sở cần nhất là nguồn vốn để duy trì và tái đầu tư sản xuất. Khi duy trì ổn định được sản xuất thì việc trả lương công nhân cũng được bảo đảm.
Theo quy định, đến cuối tháng 7 tới, trường hợp NHCSXH không giải ngân được gói vay thì chuyển lại nguồn vốn về NHNN. Nếu không nghiên cứu, sửa đổi kịp thời, gói hỗ trợ vẫn chỉ nằm trên giấy sẽ mất đi ý nghĩa chương trình hỗ trợ lớn của Chính phủ, NHNN.
Hà Minh
