Với lợi thế về biển, phát triển khoa học - công nghệ biển là động lực để Hải Phòng bứt phá, hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố Cảng biển công nghiệp hiện đại, văn minh.
Biến tiềm năng thành lợi thế
Trong tầm nhìn chiến lược, Hải Phòng phấn đấu đến năm 2030 là trung tâm kinh tế biển, du lịch chất lượng cao, dịch vụ - logistics và năng lượng sạch hàng đầu cả nước, trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ biển.
Trong khuôn khổ Techfest HaiPhong 2025, tại hội thảo “Khoa học và công nghệ biển thành phố Hải Phòng: Tầm nhìn chiến lược - Đề xuất đột phá”, bà Vũ Thị Thu Hiền, Trưởng Phòng Quản lý khoa học (Sở Khoa học và Công nghệ) thông tin: Việc phát triển khoa học và công nghệ biển ở Hải Phòng không chỉ là yêu cầu tự thân để khai thác bền vững tài nguyên, bảo vệ chủ quyền biển đảo, mà còn mang lại nhiều thành tựu. Điển hình như tốc độ đổi mới công nghệ giai đoạn 2021 - 2025 đạt 15,02%.
Bước đầu thành phố hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với 76 doanh nghiệp khoa học - công nghệ, 4 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong một số lĩnh vực như đóng tàu, logistics biển, nuôi thủy sản công nghệ cao, nghiên cứu bảo tồn phát triển một số sinh vật có giá trị sinh thái và kinh tế cao...
Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một trong những điểm sáng của thành phố, với 4.801 cán bộ hoạt động trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, đạt tỷ lệ 11,3 cán bộ/10.000 dân. Tiềm lực khoa học - công nghệ được nâng cao, thành phố có 41 phòng thí nghiệm, thử nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc gia VILAS (ISO/IEC 17025)…
Theo bà Phạm Thị Sen Quỳnh, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, Hải Phòng nhiều nỗ lực trong phát triển khoa học và công nghệ biển. Nhiều tổ chức, đơn vị triển khai nhiệm vụ khoa học - công nghệ cấp quốc gia, cấp thành phố liên quan đến biển, trong đó có dự án về nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, ứng dụng công nghệ mới trong khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nghiên cứu về dược liệu biển, quan trắc môi trường ven bờ...
Ngoài ra, hệ thống cảng biển được đầu tư hiện đại, tiệm cận chuẩn quốc tế, từng bước áp dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong vận hành. Thành phố tăng cường hợp tác với nhiều tổ chức quốc tế, nhiều quốc gia trên thế giới để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ trong phát triển kinh tế biển. Nhiều chương trình do cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Ngân hàng Thế giới (WB) hỗ trợ được triển khai…
Quan tâm thu hút nhân lực
Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Đức, Phó hiệu trưởng Trường đại học Hàng Hải Việt Nam, trong các ngành kinh tế biển, nhân lực khoa học - công nghệ là yếu tố quyết định để triển khai chuyển đổi mô hình phát triển từ “công nghiệp biển truyền thống” sang “công nghiệp biển công nghệ cao và bền vững”.
Tuy nhiên, quy mô nhân lực khoa học công nghệ biển hiện còn hạn chế. Tổng số nhân lực trực tiếp trong lĩnh vực biển của thành phố có khoảng 175.000 người, nhưng nhân lực có trình độ khoa học công nghệ chiếm chưa đến 10%. Nhân lực nghiên cứu chuyên sâu tập trung mỏng, chủ yếu ở Trường đại học Hàng Hải Việt Nam, Viện Tài nguyên và Môi trường biển, một số viện nghiên cứu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường…
Để thu hút nhân lực khoa học công nghệ, theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Đức, thành phố cần hoàn thiện cơ chế, chính sách và chiến lược phát triển nhân lực khoa học và công nghệ biển; phát triển hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo biển, thành lập Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu biển công nghệ cao Hải Phòng...
Bên cạnh đó, chương trình sau đại học và đào tạo ngắn hạn cần được tăng cường, dành cho cán bộ quản lý cảng, doanh nghiệp logistics, kỹ sư hiện hữu giúp lực lượng lao động thích ứng nhanh với công nghệ mới…
Thành phố cần đột phá về thể chế để tạo hành lang pháp lý vượt trội cho khoa học - công nghệ biển, kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ biển. Đầu tư phát triển hạ tầng khoa học - công nghệ biển cần được quan tâm, đồng bộ, hiện đại hơn. Một giải pháp quan trọng, yếu tố then chốt là chú trọng phát triển nguồn nhân lực biển chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo…
Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Thị Sen Quỳnh nêu, Hải Phòng có tiềm năng, vị thế và khát vọng vươn ra biển lớn bằng tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhưng để biến tiềm năng thành hiện thực rất cần sự chung tay của giới khoa học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và toàn xã hội.
NGUYỄN THẢO
.jpg "Xây dựng Hải Phòng thành trung tâm nhân lực chất lượng cao ngành điện tử, bán dẫn")
.jpg "Sở Khoa học và Công nghệ thử nghiệm triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo “AI Hải Phòng”")
