Những thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội trong những năm qua là nền tảng quan trọng để thành phố mạnh dạn nghiên cứu, xây dựng Đề án xây dựng chủ nghĩa xã hội tại Hải Phòng, mang tính định hướng chiến lược lâu dài, trong đó đặt con người xã hội chủ nghĩa làm hạt nhân phát triển.
Khơi nguồn nhiều cách làm sáng tạo vì dân, do dân…
Suốt chiều dài lịch sử của đất nước, Hải Phòng tự hào về những chiến thắng vang dội chống giặc ngoại xâm, điển hình là đoàn quân của Nữ tướng Lê Chân trong khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40; các trận chiến trên sông Bạch Đằng vào các năm 938, 981 và 1288… Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Hải Phòng cùng nhân dân cả nước chiến đấu ngoan cường, tạo nên “đường 5 anh dũng”, “đường 10 quật khởi”, chiến thắng “Cát Bi rực lửa”, chiến thắng trong chiến dịch Điện Biên Phủ trên không… được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Đảng bộ, quân và dân thành phố Hải Phòng danh hiệu “Trung dũng - Quyết thắng”.
Phát huy truyền thống “Trung dũng-Quyết thắng”, giai đoạn đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, với sự năng động, sáng tạo, nhạy bén, dám nghĩ, dám làm, Hải Phòng tiếp tục khẳng định, trở thành trung tâm công nghiệp, “pháo đài thép” bên bờ biển Đông. Thành phố tự hào là nơi mở đầu phong trào xây dựng Tổ đội lao động chủ nghĩa xã hội từ Tổ đá nhỏ ca A (Nhà máy Xi măng), “Sóng Duyên Hải” (Nhà máy Cơ khí Duyên Hải)… với nhiều tập thể, cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.
Sau khi giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, trong bối cảnh muôn vàn khó khăn khi phải hàn gắn vết thương chiến tranh, nền kinh tế đất nước bị bao vây, cấm vận, Hải Phòng là địa phương đi đầu, kiên quyết thay đổi cơ bản cách nghĩ, cách làm cũ để đưa thành phố tiến lên. Phân tích lại những mô hình, cách làm “xé rào”, táo bạo của Hải Phòng, đồng chí Lê Danh Xương, nguyên Bí thư Thành ủy nhấn mạnh: Trước hết phải kể đến mô hình “khoán chui”. Từ kết quả tích cực của chủ trương khoán sản phẩm ở xã Đoàn Xá năm 1980, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Nghị quyết số 24 về củng cố hợp tác xã nông nghiệp nhằm đẩy mạnh sản xuất lương thực, thực phẩm và chọn huyện Kiến Thụy là đơn vị thí điểm. Nghị quyết là sự đột phá trong chỉ đạo tìm tòi hướng đi mới, ủng hộ cách nghĩ, cách làm sáng tạo của địa phương, thể hiện sự năng động nắm bắt nhân tố mới và được nhân dân đồng tình, ủng hộ. Từ “khoán chui” đến “khoán 24”, từ thực tiễn tại Hải Phòng, năm 1981 Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 100 và năm 1988 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10 (thường gọi tắt là khoán 10) đổi mới cơ bản, toàn diện trong quản lý nông nghiệp ở nước ta.
Cũng trong giai đoạn cả nước bắt đầu đổi mới, thành phố là địa phương đi đầu, mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, chú trọng thực hiện quy chế dân chủ trong xây dựng chính quyền, trong quản lý kinh tế. Nguyên Bí thư Thành ủy Lê Danh Xương kể lại: Cuối những năm 80 của thế kỷ trước, khi tình hình sản xuất công nghiệp địa phương rất khó khăn, thậm chí suy giảm, Ban Thường vụ Thành ủy họp, có chủ trương thi tuyển giám đốc, giao UBND thành phố chỉ đạo thực hiện ở các đơn vị là Xí nghiệp Bia, Xí nghiệp Hóa chất Sông Cấm, Xí nghiệp Sơn và Xí nghiệp Da giầy.
Sau thi tuyển giám đốc, với những tư tưởng, tư duy đổi mới, sản xuất, kinh doanh gắn với thị trường, các xí nghiệp đều mang lại hiệu quả rõ rệt, đều là những đơn vị giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động, mở rộng quy mô, vươn tầm khu vực, thế giới, đóng góp ngân sách lớn trong xây dựng và phát triển thành phố. Từ đó, ông Nguyễn Gia Thảo, người trúng tuyển Giám đốc Xí nghiệp Da giày và ông Nguyễn Văn Viện, người trúng tuyển Giám đốc Xí nghiệp Sơn được vinh dự là Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới.
Hay Hải Phòng giai đoạn những năm đầu đổi mới từng đứng cuối cùng cả nước về điện, nước sạch, vệ sinh. Trong chuyến thăm và làm việc tại Hải Phòng, cố Tổng bí thư Đỗ Mười phê bình, yêu cầu địa phương phải khắc phục, “cái khó phải ló cái khôn”. Ban Thường vụ Thành ủy nghiêm túc kiểm điểm và quyết liệt giải bài toán này. Với những cách làm chủ động, mạnh dạn, chỉ sau 5 năm, Hải Phòng trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước đáp ứng nhu cầu người dân về điện, nước sạch. Công ty Cấp nước Hải Phòng là đơn vị Anh hùng thời kỳ đổi mới.
Hay từ kết quả thí điểm ở phường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân cũ) và xã Đông Sơn (huyện Thuỷ Nguyên cũ), Hải Phòng sáng tạo nên phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Và đến Đại hội 13 của Đảng cũng từ thực tiễn Hải Phòng đã tiếp tục góp thêm những luận cứ mới để Đảng hoàn thiện phương châm thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”…
Tiên phong đổi mới tư duy, quyết liệt hành động
Từ những kinh nghiệm, bài học thực tiễn, trong 20 năm trở lại đây, Hải Phòng tiếp tục tiên phong đi trước trong đổi mới tư duy, chủ động tham mưu Trung ương ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, thí điểm nhiều chính sách đặc thù có ý nghĩa lịch sử. Hải Phòng đã được Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ ban hành các nghị quyết chuyên đề, có tính định hướng chiến lược; các chủ trương, cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy phát triển của thành phố.
Trước hết phải kể tới Nghị quyết 32 năm 2003 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải phòng trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 45 năm 2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 35 năm 2021 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Hải Phòng và tháng 6/2025 được thay thế bằng Nghị quyết 226; Quyết định số 1516 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 1511 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng…
Bên cạnh đó, phương thức lãnh đạo của Thành ủy và các cấp ủy được đổi mới, bảo đảm thiết thực, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, giải quyết kịp thời những vướng mắc phát sinh. Các nhiệm vụ trọng tâm được chỉ đạo theo hướng 5 rõ (rõ việc, rõ người, rõ nguồn lực, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm), gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và đề cao vai trò, trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.
Trong quá trình phát triển, thực hiện các dự án, tập trung đầu tư cho hạ tầng, thành phố đặc biệt coi trọng thực hiện công khai, dân chủ, minh bạch trong các lĩnh vực phức tạp, liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, nhất là trong giải phóng mặt bằng, thu hồi đất và xây dựng nông thôn mới. Thành phố vận dụng linh hoạt nhiều biện pháp dân vận, thực hiện phương châm “Nắm chắc tình hình - Bám sát vụ việc - Đối thoại xuyên suốt - Dân vận không ngừng - Lợi ích hài hòa - Tình hình ổn định”. Những quyết sách quan trọng của Thành ủy đều xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, khâu yếu, điểm nghẽn, từ đó mạnh dạn trong cơ chế phân cấp, phân quyền về quản lý kinh tế, xây dựng nông thôn mới, công tác cán bộ, bảo đảm an sinh xã hội, phát triển giáo dục - đào tạo, văn hóa… và nhanh chóng đi vào cuộc sống, được nhân dân đồng thuận.
Kết quả, quy mô nền kinh tế thường xuyên duy trì vị trí thứ hai vùng đồng bằng sông Hồng, sau thủ đô Hà Nội. Quy mô năm 2024 gấp 5,16 lần năm 2010, 3,4 lần năm 2015 và 2,34 lần năm 2020. Thành phố tự hào là địa phương duy nhất duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số trong 10 năm liên tiếp. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển nhanh, đồng bộ, hiện đại, có tính kết nối cao; không gian đô thị được mở rộng. Hạ tầng công nghiệp, hạ tầng du lịch, thương mại, công nghệ thông tin phát triển mạnh, quy mô kinh tế không ngừng được mở rộng. Thành phố tập trung xây dựng nông thôn mới phù hợp với quá trình đô thị hóa, góp phần hoàn thiện không gian phát triển.
Năm 2024, Hải Phòng vinh dự đứng đầu bảng xếp hạng 3 chỉ số uy tín về cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh gồm: Chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh năm 2024 (PCI); Chỉ số cải cách hành chính 2024 (PAR Index); Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2024.
Đặc biệt, Hải Phòng luôn kiên định thực hiện chủ trương “Đầu tư cho an sinh, phúc lợi xã hội đi trước so với tốc độ phát triển kinh tế”. Nhiều chính sách của Hải Phòng đi trước, vượt trội so với cả nước, như: phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân; miễn học phí cho học sinh các bậc mầm non, THCS và THPT; hỗ trợ học phí học nghề cho lao động; hỗ trợ cho các đối tượng chính sách luôn ở mức cao so với bình quân cả nước… Nhờ đó, năm 2024, thành phố chính thức không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia, về đích trước 1 năm so với chỉ tiêu Nghị quyết nhiệm kỳ 2020 - 2025 đề ra.
Những thành tựu đó sẽ là tiền đề, nền tảng quan trọng để Đảng bộ và chính quyền thành phố tiếp tục kiên định với mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển con người toàn diện, vì lợi ích của nhân dân, để mỗi người dân Hải Phòng đều có cơ hội phát triển, cống hiến và đạt được hạnh phúc trong cuộc sống.
MINH THU
.jpg "Tọa đàm khoa học “Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước”")
