(HPĐT)- Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị, 3 năm thực hiện Nghị quyết 35 của Quốc hội, Hải Phòng đạt được nhiều kết quả quan trọng, song cũng có một số mục tiêu chưa đạt, còn đối mặt nhiều thách thức đặt ra. Trao đổi với Báo Hải Phòng, đồng chí NGUYỄN VĂN THUẬN, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nguồn nhân lực, nhân tài thành phố cho rằng: Để thực hiện thắng lợi mục tiêu, chỉ tiêu của các nghị quyết đề ra, bên cạnh đòi hỏi sự chủ động của thành phố, Hải Phòng cần sự quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa của Trung ương, nhất là các cơ chế, chính sách đặc thù, mang tính vượt trội phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, trong đó có việc thí điểm thành lập khu thương mại tự do.
- Đề nghị đồng chí cho biết, việc đề xuất thí điểm thành lập khu thương mại tự do của Hải Phòng có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của thành phố giai đoạn hiện nay?
- Khu kinh tế, khu thương mại tự do là một trong những mô hình tiên tiến trong nhiều năm qua, đem lại những nguồn lực, cú hích mới cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Đến nay, trên thế giới có gần 5.000 khu kinh tế, khu thương mại tự do của hơn 150 quốc gia. Điều đó cho thấy ý nghĩa của việc sớm triển khai loại hình kinh tế có động lực mới, sức hút mới đối với một quốc gia nói chung, một địa phương nói riêng như mô hình khu kinh tế, khu thương mại tự do. Việc Trung ương ban hành các cơ chế, chính sách mang tính đặc thù như khu thương mại tự do đem tới các nguồn lực mang tính quyết định đối với sự phát triển của địa phương, cùng sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân địa phương đó.
Đối với Hải Phòng, hơn 30 năm qua kể từ khi xây dựng khu kinh tế, những khu vực đã được thành phố hoàn thiện cơ sở hạ tầng và cơ sở pháp lý có tỷ lệ lấp đầy hơn 90%. Như vậy, dư địa phát triển của Hải Phòng đến thời điểm này không lớn. Vì thế, thành phố tiếp tục mở rộng khu kinh tế là nhu cầu cấp thiết, nhưng đòi hỏi trong giai đoạn hiện nay cần có cơ chế mạnh hơn như khu thương mại tự do với các chính sách vượt trội, như: Thủ tục hành chính được thu gọn hơn, chính quyền đô thị với chức năng, quyền hạn được phân cấp, trao quyền nhiều hơn, thêm vào đó là các chính sách ưu đãi về thuế, thu hút nguồn lực lao động… Nhờ đó, Hải Phòng mới “đi trước, đón đầu”, thu hút nguồn lực phát triển kinh tế nhanh hơn, mạnh hơn, đáp ứng yêu cầu, xu hướng phát triển mới của thế giới như chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh - kinh tế tuần hoàn cũng như các hoạt động đầu tư tài chính, dịch vụ, tín dụng… Như vậy, mối quan hệ giữa khu kinh tế, khu thương mại tự do của thành phố với các đối tác nước ngoài hầu như không có rào cản, “đường biên giới”. Hay nói cách khác, khi các nhà đầu tư tới Hải Phòng, họ được hưởng các ưu đãi như ở đất nước họ, trong đó thuế xuất nhập khẩu gần như không tính đến, cùng với các ưu đãi về đất đai, hạn ngạch cho hàng hóa không có giới hạn… Với quan điểm “thời gian chính là vốn”, việc lược bỏ các rào cản giúp rút ngắn tối đa khoảng cách từ ý tưởng đến triển khai các dự án đầu tư, đó chính là điều kiện “chạy đua” của thành phố trong quá trình phát triển.
- Vậy theo đồng chí, Hải Phòng có tiềm năng, lợi thế nào để thành lập khu thương mại tự do?
- Mặc dù khu thương mại tự do có ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tếxã hội đối với các địa phương như vậy, song không phải vùng đất nào muốn xây dựng đều có thể triển khai được, bởi thành lập khu thương mại tự do đòi hỏi những điều kiện cụ thể. Thành phố Hải Phòng may mắn là một trong số không nhiều địa phương trên cả nước đáp ứng được những điều kiện xây dựng khu thương mại tự do. Trước hết, Hải Phòng có những loại hình giao thông đặc trưng và có ý nghĩa to lớn đối với xuất nhập khẩu hàng hóa, thu hút đầu tư như cảng biển, nhất là cảng biển quốc tế; sân bay, nhất là sân bay quốc tế... Tiếp đó, Hải Phòng có hậu phương phát triển công nghiệp mạnh mẽ và đồng bộ. Cụ thể thành phố có khu kinh tế hơn 23 nghìn ha tồn tại hơn 15 năm qua, đem lại những nguồn lực to lớn để phát triển công nghiệp. Cùng với đó, trong mối liên kết vùng, Hải Phòng giữ vai trò động lực, trọng điểm kinh tế của khu vực phía Bắc, khu vực Đồng bằng sông Hồng suốt nhiều năm qua, giai đoạn hiện nay và trong tương lai. Đây là những điều kiện cho phép Hải Phòng thực hiện mô hình khu thương mại tự do để thu hút các nhà đầu tư lớn trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật cao..., tạo nên sự phát triển mang tính đột phá.
- Để thúc đẩy việc Trung ương sớm cho phép thành lập khu thương mại tự do tại Hải Phòng, thành phố cần có sự chuẩn bị như thế nào, thưa đồng chí?
- Để Hải Phòng sớm có khu vực thương mại tự do, theo tôi thành phố cần chủ động về việc xây dựng, xin phép Trung ương ban hành cơ chế, chính sách xây dựng Khu kinh tế phía Nam, trong đó có khu thương mại tự do. Mục đích là bảo đảm đủ cơ sở pháp lý triển khai các cơ chế đặc thù để xây dựng các cơ sở hạ tầng quan trọng, như cảng Nam Đồ Sơn, sân bay Tiên Lãng và trao quyền được phép rút ngắn thủ tục xây dựng, huy động nguồn lực xây dựng cơ sở hạ tầng…, từ đó tạo sức hút, tiền đề cho sự phát triển.
Tuy nhiên hiện nay, trong các quy định của Nhà nước chưa có quy định chính thức nào về khu thương mại tự do. Việc Quốc hội đồng ý thông qua, cho phép triển khai khu thương mại tự do tại thành phố Đà Nẵng mới là thí điểm, khi đạt ngưỡng nào đó với kết quả cụ thể mới chính thức ban hành cơ chế này đối với các địa phương khác. Vậy Hải Phòng cần đề xuất Trung ương rút ngắn thời gian thí điểm với Đà Nẵng, để những địa phương khác có điều kiện chín muồi như Hải Phòng sớm thành lập khu thương mại tự do. Đây cũng là đòi hỏi từ thực tế của thành phố cần có mô hình để thúc đẩy hơn nữa việc xây dựng khu kinh tế trọng điểm, năng động hơn, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Để rút ngắn thời gian đó, thành phố và các cơ quan tham mưu ở Trung ương cố gắng trình bày, dẫn giải và bảo vệ được đề xuất của mình.
Ngoài phương án đề xuất rút ngắn thời gian thí điểm đối với thành phố Đà Nẵng, còn phương án nữa là Hải Phòng và các cơ quan tham mưu đề xuất Trung ương, Quốc hội, Chính phủ cho phép một số địa phương khác như Hải Phòng có thể đồng thời triển khai thí điểm mô hình khu thương mại tự do với các cơ chế, chính sách tương đương và khác biệt. Có như vậy vừa sớm tạo ra sự phát triển của các địa phương ở hai đầu đất nước nhưng cũng tạo ra sự so sánh, phân tích, đánh giá đầy đủ hơn, rút ra bài học kinh nghiệm, cách thức triển khai mô hình hiệu quả nhất, từ đó triển khai diện rộng hơn. Muốn làm được như vậy, các cơ quan chức năng có thẩm quyền ở Trung ương sẵn sàng theo dõi, giám sát, xem xét, đánh giá, kịp thời điều chỉnh các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm tránh rủi ro mang tầm chiến lược, nhưng cũng bảo đảm không ngăn cản các địa phương đang được phép thí điểm thực hiện nhiệm vụ của mình. Về phía trách nhiệm của địa phương, nhất là những người trực tiếp tham gia nhiệm vụ, càng muốn địa phương mình phát triển, nhận được sự ủng hộ của Trung ương, sớm “gặt hái” được nhiều “quả ngọt” càng cần nâng cao năng lực, trình độ, bản lĩnh, dám làm, dám nhận trách nhiệm. Trên thực tế, trong quá trình công tác, đội ngũ cán bộ của Hải Phòng được rèn luyện, thử thách, từng bước rút kinh nghiệm, hoàn thiện và không ngừng năng động, sáng tạo, tìm ra cách làm mới để đạt hiệu quả như mong muốn.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
ĐÔNG HẢI THỰC HIỆN
