Hải Phòng 'mạnh tay' xử lý nguồn thải gây ô nhiễm không khí

Ngày 24/12, UBND thành phố Hải Phòng có Chỉ thị 18/CT-UBND về triển khai các nhiệm vụ cấp bách kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn thành phố. Xung quanh việc thực hiện nhiệm vụ này, đồng chí Phạm Văn Thuấn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường có cuộc trao đổi với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng.

- Đề nghị đồng chí thông tin cụ thể diễn biến chất lượng môi trường không khí trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong năm 2025, nhất là thời điểm cuối năm?

- Năm 2025, chỉ số chất lượng không khí (AQI- Air Quality Index) của Hải Phòng tại một số thời điểm đã chạm mức “xấu” và “rất xấu”. Nhất là trong tháng 11 và đầu tháng 12, tần suất xuất hiện các ngày có chất lượng không khí ở mức “kém” và “xấu”, có dấu hiệu tăng so với cùng kỳ, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với môi trường và sức khỏe nhân dân, đặc biệt là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền về hô hấp và tim mạch.

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường không khí được xác định mang tính đa ngành, đa lĩnh vực, bao gồm khí thải phát sinh từ hoạt động giao thông vận tải, sản xuất công nghiệp, xây dựng, hoạt động đốt mở (đốt phụ phẩm nông nghiệp, chất thải sinh hoạt và các hoạt động đốt tại làng nghề) và các hoạt động dân sinh, kết hợp với các yếu tố khí tượng, thời tiết bất lợi mang tính liên vùng (gió yếu, hanh khô, nghịch nhiệt), làm giảm khả năng khuếch tán, khiến chất ô nhiễm, đặc biệt là bụi mịn (PM2.5) tích tụ ở tầng thấp.

- Vậy Chỉ thị 18/CT-UBND của UBND thành phố có những nội dung cần lưu ý và có tác động như thế nào đối với hoạt động kiểm soát môi trường của thành phố?

- Thành phố Hải Phòng đang rất quan tâm đến việc cải thiện chất lượng không khí thông qua các biện pháp cấp bách và lâu dài. Nhiều giải pháp được thực hiện, nhưng tình trạng ô nhiễm môi trường không khí, nhất là vào dịp cuối năm vẫn tái diễn. Với quyết tâm chính trị cao, nhằm tạo chuyển biến căn bản về chất lượng môi trường không khí, Chủ tịch UBND thành phố ký ban hành Chỉ thị số 18/CT-UBND ngày 24/12/2025. Chỉ thị tiếp cận vấn đề theo hướng đột phá, đa ngành, đa cấp và lấy dữ liệu số làm nền tảng.

Cụ thể, Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối theo dõi chỉ số AQI để kịp thời thông tin, cảnh báo cho các sở, ban, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai biện pháp ứng phó; khẩn trương rà soát, kiểm tra việc chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, tập trung vào các nhóm có nguồn phát thải lớn (xi măng, nhiệt điện, luyện thép, xử lý chất thải...), các làng nghề có công đoạn đốt và tái chế.

Cùng với đó, đôn đốc các cơ sở thuộc đối tượng phải lắp đặt quan trắc khí thải tự động, liên tục và theo dõi dữ liệu quan trắc để kịp thời xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường không khí. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu các đơn vị cung ứng dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải vệ sinh công cộng tăng cường tần suất phun sương dập bụi, tưới nước rửa đường, hút bụi tại các trục giao thông chính và cửa ngõ đô thị.

Các sở, ngành liên quan thực hiện ngay việc “khoanh vùng” những nguồn thải, những khu vực có nguy cơ cao phát thải ô nhiễm môi trường không khí, nhất là siết chặt quản lý bụi và khí thải từ xây dựng, công nghiệp, làng nghề và tình trạng đốt rác thải, phế phẩm nông nghiệp.

Sở Xây dựng chủ trì rà soát, lập bản đồ các khu vực ô nhiễm bụi trọng điểm; hoạt động giao thông, vận tải hàng hóa (nhất là xe tải trọng tải lớn, xe đầu kéo, xe chở vật liệu rời) tại các trục giao thông chính, khu vực cảng biển, kho bãi và khu công nghiệp; hoạt động thi công xây dựng, phá dỡ, san lấp và vận chuyển phế thải xây dựng; yêu cầu chủ đầu tư các công trình xây dựng thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp bảo vệ môi trường bắt buộc.

Sở Công Thương chủ trì kiểm soát nguồn phát thải tại các cụm công nghiệp. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng chịu trách nhiệm chỉ đạo, kiểm tra trong phạm vi các khu công nghiệp, khu kinh tế, cảng - kho bãi thuộc thẩm quyền; kiểm tra, rà soát, lập danh sách cơ sở có nguy cơ phát sinh bụi, khí thải cao (lò hơi, lò nung, nghiền sàng, bốc dỡ hàng rời, kho than, vật liệu rời...).

Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ khoa học có mục tiêu giảm phát thải khí gây ô nhiễm; ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất công nghiệp, giao thông vận tải; nghiên cứu ứng dụng công nghệ AI để kiểm soát ô nhiễm không khí.

Các sở, ngành đơn vị liên quan kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tập trung ngăn chặn tình trạng đốt rác, đốt chất thải…Công an thành phố chủ trì, phối hợp các sở, ban, ngành, địa phương tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra, xử lý nghiêm xe chở vật liệu rời không che chắn; phương tiện không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật; xử lý dứt điểm tình trạng đốt rác thải, phụ phẩm nông nghiệp trái phép. Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra tình trạng đốt rác, đốt chất thải gây ô nhiễm môi trường mà không kiểm tra, xử lý hoặc báo cáo không trung thực.

Bên cạnh đó, thành phố kích hoạt biện pháp khẩn cấp khi chất lượng không khí không bảo đảm. Cụ thể, khi chỉ số AQI rất xấu trở lên, các hoạt động phát sinh bụi lớn (phá dỡ, đào đắp quy mô lớn, vận chuyển vật liệu rời khối lượng lớn) tại khu vực nhạy cảm trường học, bệnh viện, khu dân cư tập trung sẽ phải tạm dừng hoặc hoạt động hạn chế; các cơ sở có nguồn phát sinh bụi, khí thải thải lớn tăng chế độ vận hành hệ thống xử lý, giảm hoạt động bốc dỡ hàng rời ngoài trời, tăng che phủ, phun ẩm….

- Ngày 19/11/2025, Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí được phê duyệt tại Quyết định số 2530/QĐ-TTg. Cùng với Chỉ thị 18/CT-UBND của UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu với thành phố tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch như thế nào?

- Theo kế hoạch, đến năm 2030, thành phố Hải Phòng phải giảm ít nhất 10% bụi mịn so với năm 2024; chỉ số VN-AQI năm sau phải tốt hơn năm trước. Để đạt được mục tiêu đề ra, cùng với việc thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp được giao tại Chỉ thị 18/CT-UBND của UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định việc mở rộng mạng lưới quan trắc, dự báo và cảnh báo chất lượng không khí cũng có ý nghĩa then chốt, giúp chính quyền và người dân chủ động ứng phó. Dự kiến, đến năm 2030 tổng số quan trắc trên toàn địa bàn thành phố 143 vị trí (trong đó phía đông 68 điểm, phía tây 75 điểm). Khu vực phía đông tiếp tục thực hiện quan trắc tại 42 vị trí và bổ sung 26 vị trí quan trắc tại các khu vực có khu công nghiệp, khu vực có nhiều nguồn khí thải và nguồn khí thải lớn. Khu vực phía tây có 75 vị trí quan trắc định kỳ; 16 trạm quan trắc môi trường không khí tự động.

Trước mắt, sở tập trung khai thác hiệu quả dữ liệu quan trắc để theo dõi biến động phát thải và kịp thời xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường không khí, đặc biệt là các cơ sở có nguồn phát thải lớn (xi măng, nhiệt điện, luyện thép, xử lý chất thải...); đôn đốc các cơ sở thuộc đối tượng phải lắp đặt quan trắc khí thải tự động, liên tục. Các công trình xây dựng phải thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp bảo vệ môi trường.

Sở yêu cầu các đơn vị cung ứng dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải và vệ sinh công cộng tăng cường tần suất phun sương dập bụi, tưới nước rửa đường, hút bụi tại các trục giao thông chính và cửa ngõ đô thị, để tối ưu hóa hiệu quả giảm nồng độ bụi và tránh gây ùn tắc giao thông.

Quản lý môi trường không khí là vấn đề mang tính liên ngành, liên lĩnh vực, đòi hỏi sự thống nhất trong chỉ đạo, đồng bộ trong phối hợp thực hiện. Vì vậy, để có thể kiểm soát được ô nhiễm không khí, cần sự nỗ lực, chung tay phối hợp của các ngành, địa phương, nhất là trong việc thực hiện các giải pháp đề ra tại kế hoạch và Chỉ thị 18/CT-UBND của UBND thành phố.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!