Tháng 6-1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), đồng chí Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên- tổ chức tiền thân của Đảng và ra Báo Thanh niên (xuất bản số đầu ngày 21-6-1925) để tuyên truyền đường lối chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam. Tổ chức Hội được xây dựng nhanh chóng ở trong nước. Nhiều thanh niên yêu nước ở trong nước, tháng 7-1926, qua Hải Phòng để sang Quảng Châu học lớp huấn luyện cán bộ do đồng chí Nguyễn Ái Quốc mở, trong đó có đồng chí Trần Phú. Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên liên lạc về nước chủ yếu qua Hải Phòng với vai trò giao thương cho cách mạng của đồng chí Nguyễn Văn Thân (quê Hải Phòng). Đồng chí Nguyễn Văn Cấp (Hoàng Đình Độc), người từng gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc ở Paris, quê gốc Hải Phòng, về mở quán ăn Châu Mỹ Lâu ở 80 phố Cầu Đất làm trụ sở giao thương liên lạc (tháng 12-1926). Đầu năm 1927, thành lập Kỳ bộ Việt Nam Thanh niên cách mạng Bắc kỳ và ngay sau đó thành lập Tỉnh bộ Việt Nam Thanh niên cách mạng Hải Phòng do đồng chí Nguyễn Tường Loan làm Bí thư, trụ sở đặt ở số 7 ngõ Quảng Lạc, phố Cầu Đất. Đây là tỉnh bộ được thành lập sớm nhất Bắc kỳ. Tháng 5-1927, tiếp tục xây dựng được các nhóm Việt Nam Cách mạng thanh niên ở Hàng Kênh (An Hải), Vĩnh Khê, Đôn Nghĩa và nhóm ở Cam Lộ, An Lạc (An Dương). Đó là cơ sở vững chắc cho sự phát triển phong trào cách mạng ở Hải Phòng. Phong trào vô sản hóa từ tháng 9-1928 diễn ra nổi bật ở Hải Phòng với vai trò của các đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Công Hòa, Lương Khánh Thiện, Hạ Bá Cang (Hoàng Quốc Việt), Bùi Bá Đẳng, Hoàng Văn Đoài tại các nhà máy Chai, nhà máy Xi măng, nhà máy Sợi, nhà máy Điện Cửa Cấm.
Chi bộ cộng sản đầu tiên ở Việt Nam được thành lập ở số 5D phố Hàm Long (Hà Nội), vào tháng 3-1929 với 8 đảng viên, trong đó có đồng chí Nguyễn Đức Cảnh. Tháng 4-1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh xây dựng tổ chức cộng sản ở Hải Phòng cùng các đồng chí Hoàng Văn Đoài, Nguyễn Hữu Căn, do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh làm Bí thư. Cơ sở cách mạng ở Hải Phòng đầu tháng 5-1929 giúp đỡ và bảo đảm an toàn cho đoàn đại biểu Kỳ bộ Bắc kỳ Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên trở về từ Hồng Kông, để sau đó tại Hà Nội thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng (ngày 17-6- 1929). Đảng bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Hải Phòng được thành lập cuối tháng 6-1929; tháng 8-1929, Ban Tỉnh ủy lâm thời được chỉ định gồm các đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Hữu Căn và Hoàng Văn Đoài, do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh làm Bí thư. Với trách nhiệm của mình, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh viết nhiều tài liệu để tuyên truyền, chỉ đạo phong trào cách mạng. Tháng 5-1929, xuất bản Báo Cờ đỏ tập trung tuyên truyền sự cần thiết thành lập Đảng Cộng sản. Tháng 10-1929, Đảng bộ Hải Phòng xuất bản Báo Sao đỏ số 1 do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh tổ chức, tuyên truyền cuốn sách “Sự nghiệp cách mạng của Lênin” góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin trong giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Mùa Xuân Canh Ngọ 1930, diễn ra Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Hồng Kông, Trung Quốc do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là thành viên dự hội nghị với tư cách đại biểu của Đông Dương Cộng sản Đảng. Đây là sự kiện lịch sử đặc biệt mở đầu sự nghiệp cách mạng Việt Nam có sự lãnh đạo của một đảng cách mạng chân chính, bảo đảm đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và có được “cơ đồ và vị thế như ngày nay”. Suốt 90 năm qua, sự nghiệp đấu tranh, xây dựng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng gắn liền với sự nghiệp vẻ vang của Đảng và tiến bước cùng dân tộc, cùng cả nước.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mở ra thời đại mới của lịch sử dân tộc- thời đại độc lập, tự do tạo tiền đề tiến lên chủ nghĩa xã hội. Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hải Phòng diễn ra ngày 23-8-1945 bắt đầu từ nội thành và kết thúc thắng lợi ở vùng nông thôn ngoại thành. Ngày 2-9- 1945, tại Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tham gia Chính phủ lâm thời, từ Hải Phòng có ông Nguyễn Mạnh Hà, một trí thức Công giáo, giữ chức Bộ trưởng Bộ Kinh tế quốc gia và luật sư Vũ Trọng Khánh, giữ chức Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, Hải Phòng có nhà tư sản yêu nước Nguyễn Sơn Hà với những đóng góp quan trọng. Tháng 5- 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm chính thức nước Pháp và mở cuộc đàm phán với Chính phủ Pháp ở Fontainebleau. Khi trở về nước, Người dừng ở Hải Phòng ngày 20-10-1946. Lần đầu đến Hải Phòng, Người dành sự quan tâm và tình cảm với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố. Tại cuộc mít tinh ở Nhà hát thành phố, Người mong muốn “Hải Phòng sẽ trở thành thành phố gương mẫu ở nước ta”. Dịp này, tại Hải Phòng, Người gặp lại ông già Thuyết, người thủy thủ năm xưa đã giúp Người trong hành trình sang Pháp và những ngày sống, hoạt động ở Paris, trong tình bạn với nghĩa tình sâu nặng.
Hải Phòng là địa phương đầu tiên ở miền Bắc phải nổ súng chiến đấu sớm nhất (ngày 20-11-1946) trong cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược. Trong suốt cuộc kháng chiến, quân dân Hải Phòng cùng cả nước kiên cường chiến đấu với những chiến công trên đường số 5 hay trận tập kích sân bay Cát Bi chia lửa với chiến trường Điện Biên Phủ. Hải Phòng là địa phương cuối cùng được giải phóng ở miền Bắc (13-5-1955), chấm dứt gần một thế kỷ thực dân Pháp xâm lược Việt Nam. Trong chiến tranh chống Mỹ, cứu nước, hàng vạn người con Hải Phòng ra trận vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Lịch sử không quên mùa hè chia lửa năm 1972, khi trận chiến quyết liệt 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ Quảng Trị đang diễn ra, cũng đồng thời đế quốc Mỹ dùng thủy lôi phong tỏa cảng Hải Phòng hòng cắt đứt huyết mạch giao thông vận tải chi viện chiến trường, cô lập cuộc kháng chiến của Việt Nam. Quân, dân Hải Phòng anh dũng vượt qua với hình ảnh đẹp của chủ nghĩa quốc tế khi các thủy thủ Cu- ba trụ lại cùng Hải Phòng và Việt Nam chiến đấu.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm đến mỗi bước đi của thành phố Cảng. Ngày 2-6-1955, Bác về thăm Hải Phòng khi thành phố mới được giải phóng 20 ngày, động viên nhân dân Hải Phòng vượt qua khó khăn, đi đến thắng lợi. Ngày 31-3-1959, Bác về thăm huyện đảo Cát Hải, Cát Bà và làng cá. Những năm thập niên 60 của thế kỷ trước, trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hải Phòng nổi tiếng với điển hình Nhà máy cơ khí Duyên Hải và phong trào thi đua “Sóng Duyên Hải”. Bác Hồ về thăm nhà máy ngày 16-3-1961 và có bài viết động viên (15-5-1961). Bác còn về thăm Bệnh viện hữu nghị Việt-Tiệp ngày 23-1- 1963. Với chiến công, thành tích trong cách mạng kháng chiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội, ngày 29-4-1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký lệnh tặng thưởng quân, dân thành phố Hải Phòng Huân chương Độc lập hạng nhất. Ngày 15-3- 1968, Bác Hồ gửi thư khen quân, dân Hải Phòng bắn rơi 200 máy bay Mỹ, góp phần vào chiến công bắn rơi gần 2.800 máy bay Mỹ trên miền Bắc. Bác mong Hải Phòng luôn luôn xứng đáng là thành phố “Trung dũng- Quyết thắng”. Mỗi bước phát triển của phong trào cách mạng tại thành phố Hải Phòng cũng gắn liền với tên tuổi của các nhà lãnh đạo nổi tiếng của Đảng. Đó là các đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, Lương Khánh Thiện, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười.
Sau đại thắng mùa Xuân 1975, đất nước thống nhất, tiến lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hải Phòng là địa phương đi đầu trong tìm kiếm cách thức làm ăn mới với việc khoán sản phẩm trong nông nghiệp ở Đoàn Xá, Kiến Thụy vào cuối những năm 70. Thấy rõ hiệu quả của cách làm đó, Thành ủy Hải Phòng cho thực hiện phương thức khoán trong tất cả các hợp tác xã ở Hải Phòng. Kinh nghiệm của Hải Phòng là một cơ sở rất quan trọng để Trung ương ban hành Nghị quyết 6 khóa 4 (tháng 8- 1979) – bước ngoặt giúp sản xuất bung ra và đổi mới chính sách lưu thông, phân phối. Hải Phòng được chọn tổ chức Hội nghị nông nghiệp toàn quốc cuối năm 1980 bàn về cơ chế quản lý nông nghiệp. Từ sự tổng kết thực tiễn, ngày 13-1-1981, Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 100 về khoán sản phẩm trong nông nghiệp. Đó là những bước đi mang tính đột phá để tiến tới xác lập đường lối đổi mới tại Đại hội 6 của Đảng (tháng 12-1986). Công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo gần 35 năm qua làm biến đổi căn bản và sâu sắc diện mạo đất nước, nâng cao mức sống và chất lượng cuộc sống của nhân dân. Đất nước ngày càng “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như ước nguyện của Bác Hồ. Từ thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 1986 mới đạt 150 USD, đến năm 2019 là hơn 2.500 USD, tăng gần 200 lần. Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, đổi mới toàn diện đất nước đạt những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử để đưa thế và lực của Việt Nam trên thế giới đạt tầm cao như ngày nay. Hải Phòng tự hào đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước.
Thực hiện các nghị quyết và kết luận của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng, đặc biệt là Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong vài năm gần đây, Hải Phòng phát triển với tốc độ nhanh chưa từng thấy với diện mạo mới, sức bật mới. Kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Đảng (3-2- 1930 - 3-2-2020), đón Xuân mới Canh Tý, mừng 65 năm giải phóng thành phố (1955-2020) và tiến hành đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội 13 của Đảng, Hải Phòng chắc chắn phát triển mạnh mẽ hơn, trở thành một thành phố thông minh, hiện đại, văn minh, hạnh phúc và đáng sống- thành phố tiêu biểu có trình độ phát triển cao hàng đầu châu Á và thế giới như mục tiêu Nghị quyết 45 đề ra, hòa nhịp cùng mùa Xuân đất nước.
