Theo quy định tại Thông tư số 14-2018 của Bộ Nội vụ, vị trí trưởng thôn được tổ chức bầu cử với nhiệm kỳ 2,5 năm hoặc 5 năm/lần do UBND cấp tỉnh quyết định thống nhất, phù hợp với điều kiện cụ thể tại địa phương. Tại Hải Phòng, nhiệm kỳ trưởng thôn là 2,5 năm. Đây là cơ hội để tăng cường, củng cố chất lượng hoạt động đội ngũ lãnh đạo thôn, giúp phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Bầu cử trưởng thôn cần tuân thủ quy định, quy trình để bảo đảm thành công. (Ảnh minh họa)
Anh Lương Minh Tuân, ở thôn Trung Hưng, xã Đông Hưng phản ánh, trong cuộc bầu cử trưởng thôn này vào ngày 21-7, một số người trong tổ bầu cử tự ý bỏ phiếu thay người không tham dự. Kết quả xác minh của Công an xã cho thấy, phản ánh của người dân là có thật, nên UBND xã Đông Hưng ban hành quyết định hủy kết quả bầu cử Trưởng thôn Trung Hưng ngày 21-7.
Còn tại thôn Tiên Lãng, xã Tiên Minh, một số người dân cũng có đơn kiến nghị về danh sách ứng cử trưởng thôn nhiệm kỳ 2019- 2021 ban đầu có 2 người, nhưng trên phiếu bầu phát ra ngày 21-7, chỉ có tên 1 người do Chi bộ thôn giới thiệu, còn 1 ứng viên do người dân giới thiệu không có tên trên phiếu bầu. Qua xác minh, UBND xã Tiên Minh cho biết, sau khi tổ bầu cử lấy phiếu ý kiến cử tri giới thiệu ứng viên bầu vào vị trí trưởng thôn, có 2 người được đề cử là ông Vũ Văn Ngần do chi bộ thôn giới thiệu và ông Phạm Văn Sơn do người dân thôn giới thiệu. Là đảng viên, theo quy định, ông Phạm Văn Sơn không được làm quy định đảng viên không được tự ứng cử, nhận đề cử và đề cử các chức danh của tổ chức nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội khi chưa được tổ chức Đảng có thẩm quyền cho phép. Do đó, tổ bầu cử chỉ để tên ông Vũ Văn Ngần trong phiếu bầu. Tuy nhiên việc này không được tổ bầu cử công bố rộng rãi, công khai, dẫn tới phát sinh đơn thư, khiếu nại về kết quả bầu cử.
Ngoài ra, tại một số địa phương, việc bầu cử trưởng thôn thể hiện sự cạnh tranh giữa các dòng họ, gây mất đoàn kết thôn, xóm. Ông Nguyễn Văn Tuyên, Chủ tịch UBND xã Nam Hưng cho biết: Tại cuộc bầu cử trưởng thôn, vì nể nang người nhà mà các hộ vẫn giới thiệu, bỏ phiếu cho những người trong dòng họ không đủ phẩm chất, đạo đức vào vị trí trưởng thôn. Thực tế, tình trạng này xảy ra ngay cả đối với chính những một số thành viên tổ bầu cử trưởng thôn. Có người lợi dụng sự giám sát trong quá trình tổ chức bầu cử chưa chặt chẽ để gian lận, bỏ phiếu thay người khác. Như việc bầu cử trưởng thôn Trung Hưng, xã Đông Hưng tháng 7-2019 vừa qua, ông Vũ Văn Để, đảng ủy viên, công chức tài chính ngân sách UBND xã Đông Hưng bỏ 5 phiếu bầu trưởng thôn, trong đó bỏ 4 phiếu cho những người không đến bầu cử.
Thôn là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư có chung địa bàn cư trú trong một xã, phường, thị trấn. Việc không bảo đảm dân chủ trong quá trình bầu trưởng thôn không chỉ làm gián đoạn hoạt động của thôn mà còn gây mâu thuẫn, làm phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, ảnh hưởng tới đời sống người dân cũng như sự phát triển của địa phương.
Chánh văn phòng UBND huyện Tiên Lãng Phạm Xuân Hòa cho biết: Qua các vụ việc nói trên, để bảo đảm tính dân chủ, minh bạch trong hoạt động bầu cử trưởng thôn, huyện yêu cầu UBND các xã tập trung xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ, tổ chức triển khai kế hoạch bầu cử và giám sát chặt chẽ hoạt động bầu cử trưởng thôn. Trong đó, cần lưu ý thực hiện nghiêm quy trình quy định bầu cử, như mỗi hộ chỉ được bỏ một phiếu, không cho phép bỏ phiếu thay những hộ vắng mặt... và hoạt động của tổ bầu cử. Ngoài ra, trước khi thông qua danh sách ứng cử vị trí trưởng thôn, cần làm tốt công tác thẩm định lý lịch, tư cách đạo đức của ứng viên, kiên quyết loại bỏ ngay từ đầu những trường hợp không đủ tư cách ứng cử, đồng thời tiến hành công bố rộng rãi công khai danh sách người ứng cử trưởng thôn. Theo Nghị quyết liên tịch số 09/2008 của Chính phủ - Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam quy định, trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được báo cáo của Tổ trưởng tổ bầu cử, UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét, ra quyết định công nhận người trúng cử trưởng thôn hoặc quyết định bầu cử lại. Do đó, trong trường hợp phát hiện sai phạm trong quá trình tổ chức bầu cử như ở xã Nam Hưng, UBND xã cần khẩn trương giải quyết theo thẩm quyền, tránh để sự việc kéo dài gây bức xúc của người dân, dẫn tới đơn thư, khiếu kiện./.
Minh An
