(HPĐT)- Một số địa phương, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp có nhiều giải pháp để hạn chế việc sử dụng, phát thải rác thải nhựa, nhưng nhiều nơi vẫn thờ ơ, sử dụng tràn lan. Đó là thực tế của phong trào chống rác thải nhựa, sau gần 2 năm phát động.
Một số siêu thị trên địa bàn thành phố sử dụng túi nilon dễ phân hủy, thân thiện với môi trường. (Ảnh chụp tại siêu thị Big C).
Kết quả chưa đồng đều
Ngày 25-4-2019, Thủ tướng Chính phủ có thư gửi các cơ quan, chính quyền các địa phương, doanh nghiệp và nhân dân cả nước, kêu gọi toàn xã hội chung tay hành động chống rác thải nhựa vì một Việt Nam trong lành, phát triển bền vững. Hưởng ứng lời kêu gọi, từ cuối năm 2019, hệ thống cửa hàng Tokyolife tính tiền túi đựng đối với khách mua hàng là 2000 đồng/túi. Sau 1 năm áp dụng cách làm này, đến cuối năm 2020, hệ thống cửa hàng Tokyolife dừng việc cung cấp bao bì đựng sản phẩm, đề nghị khách hàng chủ động túi đựng. Trước đó siêu thị MM Megamarkit không cung cấp túi nilon cho khách hàng của siêu thị, khách hàng buộc phải bỏ tiền mua túi dứa có thể tái sử dụng nhiều lần hoặc tự chuẩn bị túi đựng. Theo Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên - Môi trường) Nguyễn Văn Lợi: hưởng ứng “phong trào chống rác thải nhựa”, nhiều cửa hàng, siêu thị lớn trên địa bàn thành phố hưởng ứng tích cực. Tiêu biểu là hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại Lan Chi, MM Megamarkit, BigC, Co.opMart, Vinmart... thực hiện việc sử dụng túi tự hủy sinh học, túi môi trường sử dụng nhiều lần, bao gói sản phẩm bằng vật liệu có nguồn gốc tự nhiên, có quy trình thu gom, phân loại và xử lý rác thải nội bộ đối với các bộ phận. Hiện nay, lượng tiêu thụ túi tự phân hủy tăng dần, siêu thị Co.opMart sử dụng 18.000 kg/năm; siêu thị Intimex 2.000 kg/năm; MediaMart 450 kg/năm; nhà hàng bánh Đông Phương 3.000 kg/năm; Thanh Lịch 1.000 kg/năm… Không chỉ các siêu thị, nhiều cửa hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống có nhiều giải pháp khuyến khích khách hàng hạn chế sử dụng túi nilon, sản phẩm nhựa dùng một lần trong khi đi mua sắm. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp phân phối bán lẻ cũng áp dụng các chương trình khuyến mãi tặng quà đối với các khách hàng đến mua sắm mang theo bao bì sử dụng nhiều lần. Hệ thống cửa hàng cà phê Highlands áp dụng cơ chế khách tự mang cốc đựng đồ uống đến được giảm 10% giá bán; thay thế thìa nhựa bằng thìa inox; hệ thống cà phê Coffee House sử dụng các cốc thủy tinh, thìa inox để đựng sản phẩm… Nhiều cửa hàng bán cháo dinh dưỡng sử dụng cốc giấy thay cốc nhựa dùng một lần. Tại hầu hết siêu thị, trung tâm thương mại thực hiện bao gói rau, củ, quả bằng các vật liệu có nguồn gốc tự nhiên; ngừng cung cấp ống hút nhựa, sử dụng ống hút được sản xuất từ nguyên liệu tự nhiên (giấy, gạo, tre nứa…).
Trong khi nhiều cửa hàng thực hiện các giải pháp giảm rác thải nhựa thì không ít người tiêu dùng vẫn giữ thói quen sử dụng túi nilon và các sản phẩm có nguồn gốc từ nhựa bởi giá thành rẻ, tiện lợi, có thể được sử dụng trong nhiều lĩnh vực... Đáng lưu ý, tại các chợ truyền thống, chợ cóc trên địa bàn thành phố, tình trạng sử dụng túi nilon và các sản phẩm nhựa một lần trong hoạt động kinh doanh, mua sắm khá phổ biến. Hiện nay, việc vận động các trung tâm thương mại, các tiểu thương chuyển sang sử dụng túi nilon thân thiện môi trường thay thế túi nilon khó phân hủy còn gặp nhiều khó khăn do thực thi Luật Thuế bảo vệ môi trường đối với túi nilon thông thường chưa được chú trọng. Túi nilon thân thiện môi trường không thể cạnh tranh về giá, mẫu mã với sản phẩm túi nilon thông thường trên thị trường. Túi nilon khó phân hủy đa dạng về chủng loại, mẫu mã đẹp, giá thành sản phẩm thấp, sử dụng khá tiện lợi hấp dẫn người tiêu dùng. Bởi đến nay, việc hạn chế túi nilon mới chỉ ở việc phát động phong trào, trông chờ ý thức trách nhiệm của người tiêu dùng và doanh nghiệp mà chưa có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hoặc quy định bắt buộc thực hiện.
Gắn tuyên truyền với chính sách kiểm soát
Kế hoạch chống rác thải nhựa của Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2021, các cửa hàng, các chợ, các siêu thị ở các đô thị không sử dụng đồ nhựa dùng một lần; đến năm 2025, cả nước không sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Để đạt mục tiêu này, việc chống rác thải nhựa cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, không chỉ dừng ở phong trào.
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường Phạm Văn Thuấn, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2022, trong đó có nhiều quy định mới, cụ thể hơn về quản lý chất thải so với Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. Để tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa cũng như công tác bảo vệ môi trường tốt hơn, Sở Tài nguyên và Môi trường đề xuất Bộ Tài nguyên và Môi trường kiến nghị Chính phủ sớm có văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 để kịp thời triển khai thực hiện ngay sau khi có hiệu lực; đồng thời ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, nguồn vốn đối với hoạt động sản xuất sản phẩm bao bì, túi xách thân thiện với môi trường; hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm bao bì, túi xách thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, Chính phủ, các cơ quan chức năng có chính sách khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất bao bì, túi xách thân thiện với môi trường, với mức giá thành phù hợp thu nhập của người dân; khuyến khích, ưu đãi các dự án tái sử dụng, tái chế chất thải nhựa; có quy định về mức phí xử lý chất thải túi nilon khó phân hủy để làm cơ sở tính thuế bảo vệ môi trường đối với loại sản phẩm này cho phù hợp, bảo đảm đạt mục tiêu giảm thải rác thải nhựa, bảo vệ môi trường./.
Nguyên Mai - Ảnh: trung kiên
