Hạn chế rủi ro từ giao dịch quét mã QR

Nhiều người dân thanh toán mua hàng thông qua quét mã QR tại chợ Cát Bi (quận Hải An).

Tăng trưởng thanh toán bằng mã QR

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, tính đến hết tháng 10 năm nay, tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng đạt hơn 80%; TTKDTM đạt gần 8,6 tỷ giao dịch với giá trị hơn 220 triệu tỷ đồng, cao hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Tốc độ tăng trưởng thanh toán kênh di động, kênh internet, mã QR tăng trưởng hằng năm đều đạt hơn 100%... Trong đó, tăng trưởng thanh toán bằng mã QR tăng hơn 160% về số lượng so với cùng kỳ năm 2022.

Tại Hải Phòng, từ tháng 1- 2023, Ngân hàng Thương mại CP Tiên Phong, Chi nhánh Tô Hiệu (quận Lê Chân), Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân phường Lãm Hà (quận Kiến An) phối hợp tổ chức ra mắt “Mô hình thanh toán 3S” đồng hành với các tiểu thương tại chợ Lãm Hà. Mô hình mang đến môi trường số hóa tài chính đơn giản, an toàn, tiện lợi và phù hợp với mọi người dân. Trước đó, tại các chợ: Cát Bi, Cát Bà, Tam Bạc, Quán Toan, Hạ Lũng và Lương Văn Can, các ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố phối hợp triển khai mô hình chợ 4.0 - TTKDTM. Tiêu biểu, chợ Lương Văn Can (quận Ngô Quyền) là chợ truyền thống, có khoảng 220 quầy hàng. Hiện, gần 80% số chủ cửa hàng, tiểu thương đang kinh doanh tại chợ mở tài khoản và điểm TTKDTM. Với mô hình chợ 4.0, tiểu thương và khách hàng đến chợ có thể mua bán hàng hóa bằng cách quét mã QR hoặc chuyển tiền qua số tài khoản trên ứng dụng nhanh, thuận tiện mà không cần mang tiền mặt, không phải trả lại tiền thừa, nguy cơ sử dụng tiền giả. “Bây giờ thời đại 4.0, quét mã QR sẽ không phải mang tiền trong người và linh hoạt hơn trong thanh toán” - chị Nguyễn Thị Thúy, tiểu thương tại chợ Lương Văn Can (quận Ngô Quyền) chia sẻ.

Các chuyên gia tài chính cho rằng, việc sử dụng quét mã QR trong thanh toán ngày càng phổ biến, nhất là người dân ưu tiên lựa chọn mã QR vì ứng dụng này tiện lợi, nhanh chóng hơn. Việc thanh toán số bằng mã QR không chỉ tại các trung tâm thương mại, nhà hàng, các chợ, mà ngay các quán ăn nhỏ, quán nước vỉa hè… từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa đều triển khai tiện ích TTKDTM. Điểm quan trọng, mã QR giúp người bán hàng quản lý thu, chi tốt hơn và giao dịch với đối tác ở bất cứ đâu; chi phí đầu tư thấp, chỉ cần một tờ giấy in với mức phí chưa đến 1.000 đồng, không cần máy tính, một quầy thu ngân hay máy POS. Thanh toán qua mã QR hiện đang chiếm tỷ lệ cao nhất, với 55% các giao dịch thanh toán số hiện nay và dự báo tỷ lệ này có thể tiếp tục tăng trong nhiều năm tới.

Kiểm tra kỹ thông tin

Thanh toán qua phương thức quét mã QR ngày càng thể hiện thế mạnh về sự tiện lợi trong các giao dịch, tuy nhiên gần đây xảy ra nhiều sự việc do kẻ gian lợi dụng nhằm đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tiền trong tài khoản của người dùng. Trong đó, một số vụ việc “nổi cộm” như: sử dụng biên lai giả mạo thanh toán; dán đè mã QR nhằm trục lợi; gửi các đường link chứa mã độc… “So với đường link độc hại truyền thống, mã QR code có thể được chèn vào email, tin nhắn mà không bị các bộ lọc chặn lại, chính vì thế lừa đảo bằng mã QR code tinh vi, phức tạp hơn so với trước đây. Người dùng nên kiểm tra kỹ thông tin của người gửi mã cũng như địa chỉ trang mà các mã QR dẫn tới; không cung cấp thông tin cá nhân,mã OTP dưới bất cứ hình thức nào” - Đại diện Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông nhấn mạnh.

Nhiều người dân thanh toán mua hàng thông qua quét mã QR tại chợ Cát Bi (quận Hải An).

Hiện, tại nhiều cửa hàng, mã QR thường được in và đóng khung đặt tại quầy. Một số nơi còn sao thành nhiều bản, dán tại nhiều khu vực trong cửa hàng. Đây cũng là kẽ hở khiến một số đối tượng thực hiện hành vi dán đè mã giả mạo. Vì vậy, chủ cửa hàng cần tra soát kỹ giao dịch, đơn vị cung cấp ứng dụng cũng cần thêm giải pháp hạn chế rủi ro cho người dùng. Để bảo vệ tài khoản cũng như bảo vệ thông tin khi giao dịch, Trưởng Phòng phát triển sản phẩm Casa và Payroll, VPBank Nguyễn Phước Toàn cho biết: Người dùng chỉ nên kiểm tra giao dịch trên ứng dụng ngân hàng đang sử dụng; khi không thấy biến động số dư, tuyệt đối không kích vào đường link, hay gọi điện theo những số điện thoại do các đối tượng lạ cung cấp, vì đây có thể là những đường link giả mạo để đánh cắp thông tin tài khoản, từ đó chiếm đoạt toàn bộ tiền của người dùng.

Theo Giám đốc NHNN Chi nhánh Hải Phòng Nguyễn Thị Dung: Khoảng 3 năm gần đây, hoạt động TTKDTM trên địa bàn thành phố có sự phát triển nhanh. NHNN tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, bảo đảm an ninh, an toàn, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động thanh toán; tăng cường hợp tác, phối hợp, trao đổi thông tin giữa NHNN Chi nhánh Hải Phòng với Công an thành phố và các đơn vị liên quan để kịp thời phát hiện, phòng ngừa, điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thanh toán; đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, đào tạo, hướng dẫn và bảo vệ người tiêu dùng trong TTKDTM./.