Hạn chế tiêu thụ túi nilon khó phân hủy: Xây dựng lộ trình, cơ chế phù hợp

Hiện nay rác thải sinh hoạt của người dân còn rất nhiều túi nilon. (Ảnh chụp tại nơi tập kết rác thải trên địa bàn xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng).

Bao bì thân thiện môi trường “yếu thế”

Chị Nguyễn Thị Huyền ở phường Quán Trữ (quận Kiến An) cho biết: “Hiện nay, khi mua đồ tươi sống như cá, tôm, tôi vẫn được người bán hàng lồng cho 2 túi nilon. Bình quân, mỗi người sau buổi chợ sử dụng 5-6 túi nilon”. Bà Nguyễn Thị Tuyến chuyên phân phối túi nilon cho tiểu thương ở chợ Đầm Triều (quận Kiến An) cho biết, thời gian qua, lượng túi nilon bà bán ra không hề giảm, có những ngày cuối tuần, dịp nghỉ lễ, lượng người mua hàng nhiều, số lượng túi bà bán còn tăng gấp đôi. Bình quân mỗi tiểu thương trong chợ tiêu thụ 0,5 đến 1 kg túi nilon/ngày. Túi nilon khó phân hủy sử dụng rất phổ biến với số lượng nhiều tại các chợ dân sinh, các cửa hàng nhỏ lẻ trên địa bàn thành phố.

Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường Phạm Văn Thuấn: nhiều người dù ý thức được việc sử dụng túi nilon sẽ gây tác hại đối với môi trường nhưng do sự tiện dụng nên vẫn sử dụng. Việc vận động các trung tâm thương mại, tiểu thương chuyển sang sử dụng túi nilon thân thiện môi trường thay thế túi nilon khó phân hủy còn gặp nhiều khó khăn. Do hiện nay, sản phẩm bao bì thân thiện với môi trường không đa dạng về chủng loại, mẫu mã, giá thành cao hơn nhiều so với túi nilon khó phân hủy. Hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giới thiệu sản phẩm bao bì thân thiện môi trường chưa rộng rãi. Chưa có cơ chế cụ thể để thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, tiêu thụ túi thân thiện với môi trường. Trong khi đó, túi nilon thông thường đa dạng về chủng loại, mẫu mã, giá thành thấp, sử dụng khá tiện lợi. Các chính sách để hạn chế việc tiêu thụ sản phẩm túi nilon thông thường chưa hiệu quả. Hiện thuế bảo vệ môi trường đối với túi nilon áp dụng mức kịch khung là 50.000 đồng/kg. 1 kg túi nilon có giá tại nơi sản xuất là 20.000 đồng, cộng thêm tiền thuế, giá bán là 70.000 đồng/kg.  Tuy nhiên, giá bán túi nilon ở thị trường tự do chỉ khoảng 18.000-40.000 đồng/kg. Những loại bao bì lớn, kích cỡ 60x100cm giá chỉ khoảng 50.000-60.000 đồng/kg (1 kg túi tương đương 100 chiếc túi).

Cần lộ trình thực hiện đồng bộ

Với nhiệm vụ là đơn vị đầu mối đôn đốc, hướng dẫn, theo dõi việc thực hiện Chỉ thị 25, Sở Tài nguyên-Môi trường đang xây dựng kế hoạch thực hiện Chỉ thị này, với mục tiêu dự kiến đến năm 2025 các cửa hàng, chợ, siêu thị ở các đô thị không sử dụng đồ nhựa dùng một lần. 

Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường Phạm Văn Thuấn, để hạn chế việc sử dụng túi nilon khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần, cần có lộ trình, sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, cơ quan liên quan. Trước hết, không khuyến khích đầu tư mới đối với các dự án sản xuất các sản phẩm nhựa dùng một lần; hạn chế việc nâng công suất đối với các nhà máy sản xuất sản phẩm nhựa dùng một lần. Đồng thời, đề xuất cơ chế hỗ trợ cụ thể đối với dự án sản xuất bao bì thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tác hại của rác thải nhựa, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng trong việc chung tay phòng, chống rác thải nhựa; thay đổi thói quen sử dụng túi nilon bằng các vật liệu hữu cơ thân thiện với môi trường.

Sở Tài nguyên-Môi trường có kiến nghị gửi Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường sớm ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, nguồn vốn đối với hoạt động sản xuất, hỗ trợ tiêu thụ các sản phẩm bao bì, túi xách thân thiện với môi trường; khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất bao bì, túi xách thân thiện với môi trường có giá thành phù hợp; khuyến khích, ưu đãi các dự án tái sử dụng, tái chế chất thải nhựa. Bên cạnh đó, tăng xử lý chất thải túi nilon khó phân hủy để làm cơ sở tính thuế bảo vệ môi trường phù hợp đối với loại sản phẩm này./.