Doanh nghiệp làm khó…
Anh Nguyễn Văn Hồng, ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) cho biết: Công ty tôi làm chuyên lắp ghép phụ kiện điện tử nên rất cần những công nhân trẻ, nhanh nhẹn. “Năm nào cũng vậy, cứ đến gần cuối năm công ty lại rục rịch tuyển nhiều công nhân trẻ để tăng năng suất, kịp giao hàng cho đối tác. Đối với công nhân lớn tuổi, chủ doanh nghiệp gây áp lực như: Bắt làm tăng ca, đổi ca, ép sản lượng. Có khi họ lấy lý do công nhân không phù hợp với dây chuyền mới nên chuyển sang chuyền khác rất vô lý. Nhiều người thấy ở bộ phận mới không phù hợp nên viết đơn xin nghỉ việc”– anh Hồng nói. Thực tế có trường hợp, người lao động do không chịu được áp lực và những điều kiện vô lý mà công ty đặt ra cũng đành phải nộp đơn xin nghỉ việc. Chủ sử dụng lao động lấy lý do môi trường làm việc độc hại không phù hợp với người đã có gia đình, nhiều tuổi và công việc này chỉ phù hợp với các công nhân trẻ, khi nghỉ việc công ty sẽ hỗ trợ 1 phần.
Trưởng phòng quản lý thu (BHXH thành phố) Đinh Thị Lan Hương cho biết: “Tình trạng doanh nghiệp, đơn vị “ép” lao động hơn 35 tuổi nghỉ việc dẫn đến việc giảm số lao động thuộc trường hợp bắt buộc tham gia BHXH, giảm quỹ tiền lương đóng BHXH của các đơn vị, doanh nghiệp, làm ảnh hưởng rất lớn đến chế độ quyền lợi lâu dài của người lao động. Không những thế, người lao động mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có gì bảo đảm cho cuộc sống lúc tuổi già”.
Bên cạnh đó, theo quy định của pháp luật lao động, việc doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận nghỉ việc phải trên tinh thần bình đẳng, tự nguyện và không trái với các quy định của pháp luật về lao động. Tuy nhiên, về lâu dài, tình trạng làm này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động và việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội của nhà nước, mà nhất là chính sách về BHXH do những lao động này nhiều tuổi, khó khăn trong tìm kiếm việc làm mới tại các doanh nghiệp khác.
Gia tăng nhận BHXH 1 lần
Theo số liệu thống kê BHXH Hải Phòng, từ đầu năm đến nay, cơ quan BHXH giải quyết gần 8.500 hồ sơ hưởng BHXH 1 lần. Theo Phó Phòng chế độ BHXH (BHXH thành phố) Nguyễn Thị Hằng: Việc doanh nghiệp tạo sức ép công nhân lao động hơn 35 tuổi nghỉ việc sẽ tác động trực tiếp đến hệ thông an sinh xã hội, làm gia tăng việc nhận BHXH một lần. Bởi, sau tuổi 35, sức khỏe người lao động có giảm, thao tác không còn nhanh nhạy, khả năng tiếp thu công nghệ mới không nhanh, hạn chế khi xin việc làm tại đơn vị mới để tiếp tục tham gia BHXH. Mặt khác, độ tuổi tuyển dụng lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp hiện nay thường thấp hơn tuổi 35, cơ hội tìm kiếm việc làm mới sau khi nghỉ việc là rất ít, vì vậy người lao động sẽ chọn phương án nộp hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng BHXH một lần.
Việc nhận BHXH một lần giúp người lao động có một khoản thu nhập, có thể với số tiền tương đối lớn. Tuy nhiên, khi người lao động hưởng trợ cấp BHXH một lần sẽ bị mất khoảng thời gian đã đóng BHXH, trong trường hợp người lao động tiếp tục đi làm và đóng BHXH thì thời gian tham gia BHXH chỉ được tính từ ngày đi làm trở lại và tham gia BHXH, dẫn đến việc người lao động không có đủ thời gian đóng BHXH cần thiết khi đến tuổi nghỉ hưu. Với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương; trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 2 tháng lương. Như vậy, người lao động bị thiệt mất 0,64 tháng lương và quỹ có lợi, nhưng ngành BHXH không khuyến khích việc nhận BHXH một lần cũng chính vì mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho người dân.
Phó giám đốc BHXH thành phố Nguyễn Thị Lộc cho biết: Trước thực trạng đơn vị, doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng lao động sớm, khiến người lao động nhận BHXH một lần có xu hướng tăng, BHXH thành phố tập trung công tác vận động, tuyên truyền, cử cán bộ, nhân viên xuống trực tiếp các doanh nghiệp có tình trạng giảm đột biến số lao động, chốt sổ để giải quyết chế độ 1 lần hàng loạt để tuyên truyền, hướng dẫn tới đơn vị sử dụng lao động và người lao động nắm rõ hơn về chế độ, quyền lợi khi tham gia BHXH. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ của người lao động đề nghị giải quyết BHXH một lần. Trong quá trình giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính, cán bộ BHXH tư vấn, hướng dẫn người lao động cân nhắc kỹ trước khi đề nghị giải quyết BHXH một lần, trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng, người lao động hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ một phần kinh phí từ nhà nước.
Hoàng Huế
