Xử lý còn nương nhẹ
Lực lượng chức năng tuần tra, kiểm soát trên sông Rế, nguồn cung cấp nước để sản xuất nước sinh hoạt của thành phố. Ảnh: Duy Thính
Cuối tháng 12-2017, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải phối hợp với chính quyền địa phương và Phòng Cảnh sát môi trường (Công an thành phố) phát hiện Công ty TNHH và thương mại bao bì Vỹ Nghiệp, tại thôn Cách Thượng, xã Nam Sơn (huyện An Dương) xả trực tiếp xuống kênh Bắc Nam Hùng lượng lớn nước thải có màu, vẩn đục. Đây là lần thứ 5, trong vòng 6 tháng (từ tháng 6 đến tháng 12-2017), cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp (DN) này xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Tuy nhiên, DN thiếu sự hợp tác với cơ quan chức năng. Khi đoàn kiểm tra yêu cầu DN cử đại diện làm việc, thì nhận được thông báo là lãnh đạo DN không ở nhà nên không người chịu trách nhiệm làm việc. Trong khi đó, đoàn kiểm tra chỉ lập biên bản hiện trường; đồng thời nhắc nhở, yêu cầu DN dừng ngay việc xả nước thải chưa qua xử lý vào công trình thủy lợi; tổ chức thu gom, xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường.
Liên tục trong năm 2016, 2017, Sở TNMT tổ chức các đoàn công tác thanh tra, kiểm tra việc xử lý nước thải của các DN xả nước thải ra kênh Bắc Nam Hùng, công bố công khai danh sách DN vi phạm. Nhưng sau những nỗ lực các ngành chức năng, tình trạng xả trộm vẫn tiếp diễn. Tháng 8-2017, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi An Hải phát hiện nhiều váng dầu thải loang trên mặt kênh với chiều dài 800 m. Vụ việc đổ trộm dầu thải ra kênh Bắc Nam Hùng lần này có quy mô lớn, đặc biệt vị trí đổ dầu thải gần cống An Trì, tiếp giáp sông Rế, nguồn cung ứng nước cho các nhà máy sản xuất nước sạch. Song, không đơn vị, cá nhân nào chịu trách nhiệm. Cả năm 2017, Sở TNMT mới xử phạt hành chính được 25 DN không có giấy phép và 3 DN xả thải gây ô nhiễm môi trường.
Một trong các biện pháp đó là kiểm soát bằng việc cấp phép xả thải. Hiện nay, toàn thành phố có 727 DN thuộc diện phải có giấy phép xả thải vào nguồn nước, nhưng mới có 300 DN thực hiện. Trong khi đó, việc giám sát DN thực hiện việc đăng ký xả thải còn chưa kiên quyết. Trong năm 2018, Sở TNMT đặt mục tiêu cấp giấy phép xả thải cho 50 DN. Với tốc độ cấp phép xả thải như hiện nay, phải mất 6-7 năm nữa toàn thành phố mới bảo đảm 100% số DN trên được cấp giấy phép xả thải; chưa kể những DN được thành lập mới.
Xã hội hóa việc quan trắc chất lượng nước thải
Để tăng cường năng lực giám sát xả thải của các cơ sở sản xuất, theo Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên Hoàng Văn Bẩy, cần có cơ chế xã hội hóa việc quan trắc lưu lượng, chất lượng nước thải. Nghĩa là các cơ sở xả nước thải, các cơ sở khai thác nước sẽ phải tự đầu tư lắp đặt các thiết bị quan trắc tự động, phân tích chất lượng nước thải và kết nối tự động trực tuyến hoặc nhập số liệu quan trắc định kỳ vào hệ thống giám sát chung, trên từng lưu vực sông. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý sẽ theo dõi, phát hiện kịp thời các trường hợp không tuân thủ quy định của pháp luật.
Năm 2017, Sở TNMT xây dựng Trung tâm điều khiển, tích hợp dữ liệu môi trường, lắp các màn hình quan sát để cập nhật, theo dõi các diễn biến về hiện trạng môi trường từ các trạm quan trắc tự động, hệ thống camera, công tơ điện của các chủ nguồn thải. Với giải pháp này cơ quan chức năng có thể giám sát xả thải được 24/24 giờ. Nhưng trung tâm mới tiếp nhận hình ảnh của 30 DN, trong khi, số DN cần giám sát lên tới hàng nghìn. Sở TNMT đang khẩn trương triển khai dự án trung tâm tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt thêm 9 trạm quan trắc tự động môi trường nước trên 6 tuyến sông cung cấp nước ngọt của thành phố. Dự án này được thực hiện sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát chất lượng nước của thành phố.
Bên cạnh đó, để tăng cường năng lực giám sát xả thải của các cơ sở sản xuất, thành phố nên có chính sách để người dân tham gia giám sát hoạt động xả thải bởi đây là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nhiều nhất trước tác hại từ môi trường. Cơ quan chức năng như Cảnh sát môi trường, chính quyền các địa phương, Sở TNMT tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân cố tình xả nước thải chưa qua xử lý, gây ô nhiễm môi trường.
Nguyên Mai
