(HPĐT)- Nếu như năm 2022 toàn thành phố có gần 15.000 người rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần thì sang năm 2023, chỉ mới hết quý 3, số người rút BHXH một lần trên địa bàn thành phố gần 15.300 người. Dự báo trong quý 4-2023, tình trạng này tiếp tục tăng cao. Cơ quan BHXH đang nỗ lực phối hợp triển khai các giải pháp nhằm hạn chế “làn sóng” nhận BHXH một lần.
Cán bộ, nhân viên BHXH thành phố vận động người lao động không nên nhận BHXH một lần tại Ngày hội việc làm quận Dương Kinh.
“Lợi trước mắt, thiệt lâu dài”
Sau 5 năm rút BHXH một lần, giờ đây ngẫm lại, chị Nguyễn Thị Dịu, ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) mới thấm thía lợi, hại. Chị Dịu cho biết: Chị rút BHXH một lần để có kinh phí mở cửa hàng kinh doanh buôn bán, chưa nghĩ sâu xa về khoản lương hưu để dưỡng già. Nếu không rút BHXH một lần và tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, đến nay chị đã có gần 20 năm đóng bảo hiểm. Hiện, chị tham gia BHXH tự nguyện để có tích lũy, sau này về già có lương hưu, không phải lo trở thành gánh nặng cho các con. Không chỉ chị Dịu mà nhiều lao động sau khi rút BHXH một lần đều mong muốn được đóng lại số tiền đã rút để tiếp tục tham gia BHXH nhưng đã muộn. Vì vậy, nhiều người ngậm ngùi tham gia BHXH tự nguyện từ đầu.
Đánh giá “thiệt, hơn” khi rút BHXH một lần, Trưởng Phòng Chế độ BHXH thành phố Phạm Thị Thanh Vân phân tích: Hiện, mức đóng BHXH vào quỹ hưu trí, tử tuất là 22% mức tiền lương của người lao động, tổng mức đóng một năm bằng 2,64 tháng lương. Khi nhận BHXH một lần thì mức hưởng mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi. Như vậy, nếu lĩnh BHXH một lần, người lao động sẽ mất 1,14 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 và khoảng 0,64 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH sau năm 2014. Không chỉ không có lương hưu, người lao động còn không được cấp thẻ BHYT miễn phí, thân nhân không được hưởng chế độ tử tuất khi người lao động không may qua đời… Bên cạnh đó, một số người còn lo lắng nếu chờ đủ tuổi hưởng lương hưu thì sẽ thiệt thòi do trượt giá. Tuy nhiên, đây là quan điểm hoàn toàn sai lầm bởi lương hưu sẽ được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và mức tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, từ năm 1995 năm đến nay, Nhà nước đã thực hiện điều chỉnh lương hưu 23 lần nhằm bảo đảm cuộc sống cho người về hưu.
Theo thống kê của ngành BHXH, người lao động rút BHXH một lần chủ yếu là người trẻ, độ tuổi từ 20-40 tuổi, chiếm gần 80% trong tổng số người nhận BHXH một lần. Mỗi năm, số người rút BHXH một lần tăng khoảng 10%, là thực trạng rất đáng lo ngại bởi phần lớn người lao động ra khỏi hệ thống an sinh thì tỷ lệ quay trở lại rất thấp. Do đó, ngành BHXH và các đơn vị liên quan cần triển khai các giải pháp hạn chế tình trạng này.
Tập trung nhóm “nguy cơ cao”
Trưởng Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng (BHXH thành phố) Nguyễn Quang Minh cho biết: Xác định các trường hợp có “nguy cơ cao” nhận BHXH một lần gồm: lao động bị giãn, hoãn, mất việc làm; người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, … BHXH thành phố phối hợp Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng tổ chức tuyên truyền, vận động đến người lao động tại các phiên giao dịch việc làm trên địa bàn quận Hải An, Hồng Bàng, Lê Chân, Dương Kinh… Tại các quận, huyện, mỗi lao động có nguyện vọng rút BHXH một lần qua ít nhất 3 chặng truyền thông. Trước hết là khi tiếp nhận hồ sơ xin rút BHXH một lần của người lao động, cán bộ, nhân viên BHXH đều trực tiếp tư vấn, thuyết phục người lao động, sau đó tiếp tục truyền thông qua điện thoại, các tổ chức dịch vụ thu tại địa bàn. Qua công tác tư vấn cho thấy, nhiều lao động đang bị chi phối bởi tâm lý đám đông, rút BHXH một lần theo trào lưu, vì vậy rất khó để tuyên truyền, vận động.
Bên cạnh đó, BHXH các quận, huyện phân công cán bộ, nhân viên chủ động nắm biến động số lao động của doanh nghiệp qua số liệu báo tăng, báo giảm của đơn vị. Ngay khi đơn vị chốt sổ cho người lao động, cán bộ, nhân viên BHXH đề nghị chủ sử dụng lao động nhắc nhở, tư vấn người lao động không nên rút BHXH một lần mà chủ động tìm công việc mới để tham gia tiếp hoặc có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH. Về lâu dài, để hạn chế tình trạng rút BHXH một lần, cần đẩy nhanh tiến độ sửa đổi Luật BHXH theo hướng mở rộng trường hợp tham gia, quyền lợi hưởng; giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng chế độ hưu trí, tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động có nhiều cơ hội để hưởng lương hưu khi hết tuổi lao động…
“Cơ quan BHXH tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, bên cạnh tuyên truyền, vận động, còn chủ động phát hiện, xử lý nghiêm tình trạng mua bán, cầm cố sổ BHXH; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra xử lý nghiêm các trường hợp đơn vị, doanh nghiệp vi phạm về quy định đóng BHXH cho người lao động; giải quyết đầy đủ, nhanh chóng, kịp thời các chế độ, quyền lợi của người lao động để họ thêm tin tưởng, tiếp tục tham gia”- Phó giám đốc BHXH thành phố Mạc Thanh Giang thông tin./.
HOÀNG HUẾ
