Hạn chế tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn: Tuyên truyền ý thức chấp hành pháp luật

Trung tâm trợ giúp pháp lý thành phố tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình, dân sự đến các hội viên Hội phụ nữ quận Ngô Quyền.

Mong muốn được quyền nuôi con

Là nguyên đơn trong vụ kiện “Tranh chấp về thay đổi quyền trực tiếp nuôi con” được TAND huyện An Dương thụ lý vụ án vào tháng 2 vừa qua, chị Phạm Thu Uyên, ở thôn Lương Quy, xã Lê Lợi (huyện An Dương) bày tỏ: Chị và chồng trước đây kết hôn năm 2012, có hai con chung là Nguyễn Thanh T., sinh năm 2013 và Nguyễn Sinh P., sinh năm 2015. Năm 2020, do mâu thuẫn trong cuộc sống chung, 2 người làm đơn đề nghị cho ly hôn tại TAND huyện An Dương, thỏa thuận chị chăm sóc cháu P. do cháu còn nhỏ, còn chồng chị nuôi dưỡng cháu T. Tuy nhiên, sau khi ly hôn, chồng trước đây thường xuyên cản trở, gây khó khăn và không cho chị gặp cháu T. Hai mẹ con chỉ còn biết gặp nhau vội vã trong giờ ra chơi tại trường học của cháu. Chị Uyên bùi ngùi bày tỏ: “Nhìn con gái gầy gò, không được chăm sóc đầy đủ, lại sa sút học tập và luôn bị bố dọa nạt tinh thần khi muốn gặp mẹ, tôi thấy như ngàn nhát dao đâm vào tim”. Hiện chị có đủ điều kiện để chăm sóc và nuôi dưỡng tốt cho cả hai con nên làm đơn khởi kiện đến TAND huyện An Dương đề nghị được quyền nuôi cháu T.

Còn chị Nguyễn Thị Thanh, ở phường Ngọc Sơn (quận Kiến An) cho biết: Hiện con trai chị mới được 5 tuổi, nhưng từ hơn 3 năm nay chị chưa được gặp con kể từ ngày 2 vợ chồng ly hôn vào tháng 11-2019 tại TAND quận Kiến An. Bản án sơ thẩm về việc ly hôn quyết định chị được trực tiếp nuôi con chung là cháu nhỏ sinh năm 2017 cho đến khi cháu tròn 18 tuổi, không yêu cầu chồng cấp dưỡng nuôi con. Song, người chồng trước đây không chấp hành bản án, đồng thời cản trở chị đến thăm và chăm sóc cháu. Chị gửi đơn kiến nghị đến nhiều cơ quan TAND, VKSND, cơ quan thi hành án dân sự, Công an các cấp, chính quyền địa phương song chưa có kết quả, chị vẫn không được chăm sóc, nuôi con. Ngày 5-10-2021, Công an quận Kiến An ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can người chồng trước đây để điều tra, xử lý về tội không chấp hành bản án ly hôn nêu trên. Vụ án cũng được TAND quận Kiến An thụ lý vào ngày 28-1-2022, nhưng phải hoãn 3 lần xét xử với các lý do liên quan đến sự vắng mặt của người có liên quan đến vụ án. Vụ việc kéo dài khiến chị Thanh mòn mỏi vì thương nhớ con.

Trên đây là 2 trong nhiều vụ việc tranh chấp quyền nuôi con mà người mẹ là bên đề nghị. Qua các vụ việc cho thấy, việc ly hôn chủ yếu xảy ra đối với các cặp vợ chồng trẻ, khoảng thời gian chung sống chưa đến 7 năm, con chung còn nhỏ. Việc không chấp hành quy định pháp luật trong việc nuôi con sau ly hôn ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển của trẻ, gây thêm mâu thuẫn, phần nào làm gia tăng đơn thư, khiếu kiện.

Gắn trách nhiệm cán bộ thi hành pháp luật

Thực tế cho thấy, việc thi hành các bản án liên quan đến quyền nuôi con sau ly hôn thường gặp khó khăn do liên quan đến trẻ nhỏ, nên cần bảo đảm tốt nhất sức khỏe, tâm lý, tinh thần của các cháu. Việc thi hành các bản án về quyền nuôi con sau ly hôn chủ yếu trên cơ sở tuyên truyền vận động các bên tự nguyện thi hành án.

Luật sư Trần Kim Dung, Trưởng Văn phòng luật sư Dung Trần và cộng sự (Đoàn luật sư thành phố) cho biết: Qua các vụ việc được tư vấn pháp lý sau ly hôn cho thấy, việc cản trở chăm sóc, hay tự ý giành quyền nuôi con sau ly hôn chủ yếu xảy ra tại các cặp vợ chồng có mâu thuẫn sâu sắc trước khi ly hôn. Sau ly hôn, nếu người chồng hoặc vợ cản trở quyền thăm con hoặc tự ý giành quyền nuôi con là trái pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính từ 100 nghìn đến 300 nghìn đồng theo Điều 53 Nghị định 167/2013/NĐ-CP của Chính phủ. Các bên có quyền yêu cầu thi hành bản án hoặc yêu cầu Tòa án thay đổi người nuôi con nếu có cơ sở, để bảo đảm quyền lợi tốt nhất của trẻ.

Để hạn chế tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn, chính quyền địa phương, hội phụ nữ, tổ hòa giải tại địa phương cần tuyên truyền các quy định về lĩnh vực hôn nhân và gia đình để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế tình trạng án hôn nhân và gia đình gia tăng hằng năm; quan tâm bảo vệ đến quyền trẻ em. Bên cạnh đó, qua thực tế các vụ việc cho thấy, chưa có sự quyết liệt của chính quyền địa phương, các cơ quan Công an, Viện KSND, TAND, Thi hành án dân sự trong việc thực thi các bản án về quyền nuôi con sau ly hôn, cũng như đấu tranh, xử lý các đối tượng chây ì không chấp hành bản án. Thực tế, quyền ly hôn, nuôi con là của mỗi cá nhân, song nếu không có cách giải quyết khéo léo sẽ dẫn đến nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ nhỏ và tình hình trật tự an toàn xã hội. Do đó, cùng với việc xử lý nghiêm các cá nhân vi phạm quyền nuôi con sau ly hôn, cần gắn trách nhiệm cán bộ thi hành pháp luật trong việc thực thi các bản án, quyết định của Tòa án trong lĩnh vực này khi có hiệu lực pháp luật. Có như vậy, mới bảo đảm tính răn đe, giáo dục và nêu cao trách nhiệm của các bậc cha mẹ đối với con chung sau ly hôn./.