Hội nghị thượng đỉnh Hàn - Trung vào ngày 5/1 nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Lee Jae-myung, đánh dấu một cột mốc đáng chú ý trong quan hệ song phương.
Đây là cuộc gặp thượng đỉnh cấp nhà nước đầu tiên của hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Lee nhậm chức, đồng thời diễn ra chỉ hơn 2 tháng sau lần gặp trước đó bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Gyeongju.
Việc hai bên duy trì tần suất tiếp xúc cấp cao dày đặc phản ánh mức độ ưu tiên mà Seoul và Bắc Kinh dành cho mối quan hệ song phương trong bối cảnh môi trường khu vực và toàn cầu ngày càng phức tạp.
Theo Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc, hội nghị thượng đỉnh kéo dài hơn dự kiến, cho thấy phạm vi thảo luận rộng và mức độ trao đổi sâu giữa hai nhà lãnh đạo. Các nội dung được đề cập không chỉ giới hạn ở hợp tác song phương, mà còn bao trùm những vấn đề khu vực và toàn cầu, từ hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, ổn định hàng hải, đến hợp tác kinh tế, công nghệ, môi trường và giao lưu nhân dân. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ, hội nghị được xem là nỗ lực của hai nước nhằm điều chỉnh và định vị lại quan hệ song phương theo hướng ổn định, lâu dài và thực chất hơn.
Tái khẳng định nền tảng quan hệ và mở rộng hợp tác thực chất
Một trong những điểm nhấn của hội nghị thượng đỉnh là việc hai bên nhất trí từng bước mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa và sáng tạo, bắt đầu từ những lĩnh vực mà cả hai phía đều có thể chấp nhận. Quyết định này được đánh giá là có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh giao lưu văn hóa Hàn - Trung từng chịu nhiều hạn chế trong những năm qua, ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận và thiện cảm của công chúng hai nước.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng thống Lee Jae-myung nhấn mạnh năm 2026 có thể trở thành một “bước ngoặt” hướng tới việc khôi phục hoàn toàn quan hệ Hàn Quốc - Trung Quốc. Ông đề cao chiều sâu lịch sử của mối quan hệ song phương, cho rằng gốc rễ hữu nghị giữa hai dân tộc đã được hình thành qua hàng nghìn năm và được củng cố trong những giai đoạn khó khăn của lịch sử hiện đại. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, theo Tổng thống Lee, hai nước đã xây dựng được một mối quan hệ hợp tác không thể tách rời, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên.
Trên cơ sở đó, nhà lãnh đạo Hàn Quốc bày tỏ mong muốn mở ra một giai đoạn phát triển mới, phù hợp với những thay đổi nhanh chóng của bối cảnh toàn cầu. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống người dân, coi đây là yếu tố then chốt để củng cố nền tảng xã hội và chính trị của quan hệ song phương. Theo ông Lee, việc xây dựng và duy trì thiện cảm của công chúng hai nước không chỉ là mục tiêu tự thân, mà còn là điều kiện cần để quan hệ Hàn - Trung phát triển ổn định và bền vững.
Về phần mình, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc và Hàn Quốc, với tư cách là láng giềng và đối tác quan trọng của nhau, cần duy trì trao đổi thường xuyên và liên lạc chặt chẽ. Việc hai nhà lãnh đạo gặp nhau 2 lần chỉ trong vòng chưa đầy 2 tháng, theo ông Tập, là minh chứng rõ ràng cho sự coi trọng mà cả hai bên dành cho quan hệ song phương. Trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn biến động sâu sắc, Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh trách nhiệm chung của Bắc Kinh và Seoul trong việc duy trì hòa bình khu vực và thúc đẩy phát triển toàn cầu.
Hội nghị thượng đỉnh cũng ghi nhận bước tiến đáng kể trong hợp tác kinh tế - công nghiệp. Hai bên đã ký kết 14 biên bản ghi nhớ (MOU) bao trùm nhiều lĩnh vực then chốt, từ thể chế hóa đối thoại thương mại, thúc đẩy đầu tư giữa các khu công nghiệp, tăng cường hợp tác chuỗi cung ứng, đến phát triển hệ sinh thái đổi mới thông qua hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, khởi nghiệp và đầu tư mạo hiểm. Các thỏa thuận về kinh tế số, công nghệ cao và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phản ánh nỗ lực của hai nước trong việc thích ứng với xu thế chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Đáng chú ý, Hàn Quốc và Trung Quốc cũng tăng cường hợp tác trong vấn đề biến đổi khí hậu và các thách thức phát triển bền vững. Bên cạnh đó, hai nước lần đầu tiên đưa các vấn đề nhân khẩu học, như tỷ lệ sinh thấp và già hóa dân số, vào chương trình hợp tác song phương, cho thấy phạm vi hợp tác ngày càng toàn diện và hướng tới những thách thức dài hạn.
Quản lý khác biệt, củng cố lòng tin và triển vọng phía trước
Bên cạnh các nội dung hợp tác, hội nghị thượng đỉnh cũng dành sự quan tâm đáng kể đến những vấn đề nhạy cảm tồn tại giữa hai nước. Hai nhà lãnh đạo chia sẻ quan điểm rằng để bảo đảm sự phát triển ổn định, lâu dài của quan hệ song phương, Biển Tây (Hoàng Hải) cần được xây dựng thành “vùng biển hòa bình và cùng tồn tại”. Cam kết tiếp tục tổ chức các cuộc tham vấn mang tính xây dựng về các công trình do Trung Quốc xây dựng trong khu vực cho thấy nỗ lực của hai bên trong việc quản lý khác biệt thông qua đối thoại, tránh để các vấn đề hàng hải trở thành nguồn cơn leo thang căng thẳng.
Vấn đề đánh bắt cá bất hợp pháp cũng được đưa ra thảo luận. Tổng thống Lee kêu gọi Trung Quốc tăng cường giám sát và thực thi pháp luật đối với các hoạt động đánh bắt của ngư dân, nhằm cải thiện trật tự hàng hải. Việc hai bên nhất trí duy trì liên lạc chặt chẽ về vấn đề này phản ánh cách tiếp cận thực dụng, ưu tiên các giải pháp quản lý cụ thể thay vì đối đầu công khai.
Về an ninh khu vực, hai nhà lãnh đạo tái khẳng định lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Seoul ghi nhận sự sẵn sàng của Bắc Kinh trong việc đóng vai trò xây dựng nhằm hỗ trợ mục tiêu này. Trong bối cảnh tình hình bán đảo Triều Tiên vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, sự phối hợp, dù ở mức độ nào, giữa Hàn Quốc và Trung Quốc được xem là một yếu tố quan trọng góp phần ngăn ngừa leo thang căng thẳng.
Một điểm nhấn mang ý nghĩa biểu tượng và văn hóa của chuyến thăm là thỏa thuận trả lại các hiện vật lịch sử Trung Quốc đang được lưu giữ tại Hàn Quốc, trong đó có cặp tượng sư tử đá thời nhà Thanh. Theo Phủ Tổng thống Hàn Quốc, quyết định này không chỉ thể hiện thiện chí của Seoul, mà còn mở đường cho việc mở rộng giao lưu văn hóa và hợp tác trong lĩnh vực bảo tồn di sản giữa hai nước.
Nhìn tổng thể, hội nghị thượng đỉnh Hàn - Trung tại Bắc Kinh không tạo ra những đột phá mang tính bước ngoặt ngay lập tức, nhưng đã góp phần quan trọng trong việc củng cố nền tảng đối thoại và hợp tác song phương. Các thỏa thuận đạt được cho thấy cả hai bên đều có nhu cầu và động lực duy trì quan hệ ổn định, trong khi sẵn sàng quản lý khác biệt thông qua cơ chế tham vấn và hợp tác.
Triển vọng quan hệ Hàn Quốc - Trung Quốc trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào khả năng hai bên hiện thực hóa các cam kết đã đạt được, đồng thời duy trì sự cân bằng trong chính sách đối ngoại của mỗi nước trước những biến động địa chính trị ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, việc Seoul theo đuổi đường lối ngoại giao thực dụng và Bắc Kinh nhấn mạnh hợp tác cùng có lợi có thể tạo ra dư địa để quan hệ song phương tiếp tục phát triển theo hướng ổn định, thực chất và đóng góp tích cực cho hòa bình, phát triển của khu vực cũng như toàn cầu.
HÙNG ANH
