(HPĐT)- Chỉ vì tranh cãi rất nhỏ, một khách hàng quay video nhân viên cửa hàng tiện ích trên phố Cát Cụt (quận Lê Chân) rồi đăng trên Facebook để “bóc mẽ”. Sự việc khiến nhiều người lo lắng về quyền hình ảnh cá nhân bị xâm phạm trên các mạng xã hội.
Cán bộ, chiến sĩ Công an quận Hồng Bàng tuyên truyền kiến thức pháp luật, kỹ năng sử dụng mạng xã hội tới học sinh Trường THCS Trần Văn Ơn.
Xâm phạm quyền dân sự của người khác
Trong sự việc kể trên, người phụ nữ vào mua đồ tại cửa hàng tiện ích trên phố Cát Cụt hôm 13-4. Trong lúc cửa hàng đang đông khách, con gái chừng 6, 7 tuổi của chị này liên tục chọn và thay đổi món đồ muốn mua, khiến nữ nhân viên cửa hàng khó chịu và buông ra câu “Rách việc!”. Nghe con mách, chị khách hàng đôi co với nhân viên, đồng thời quay video ghi lại hình ảnh nữ nhân viên đang giải thích sự việc rồi đăng trên trang Facebook cá nhân với bình luận mang tính xúc phạm.
Thực tế, trên các mạng xã hội Facebook, Zalo, TikTok… hiện nay, việc người dùng tự ý đăng ảnh, video, thông tin cá nhân của người khác để “bóc mẽ”, nói không đúng sự thật diễn ra ngày càng nhiều. Trên Facebook có nhiều hội, nhóm công khai với hàng nghìn thành viên tham gia, trong đó, các thành viên thoải mái đăng ảnh, video có chứa thông tin của cá nhân, cơ sở kinh doanh dịch vụ mà mình có mâu thuẫn, khúc mắc rồi “kể tội” đối phương, kêu gọi cộng đồng chung tay “ném đá”, tẩy chay. Nội dung thông tin đăng tải mang tính cá nhân, là tranh chấp riêng tư, rất khó kiểm chứng, nhưng lại được công khai phô bày trên không gian mạng, ai cũng có quyền bình luận, phán xét.
Theo thẩm phán Nguyễn Văn Thiệm (Tòa án nhân dân thành phố), thực tiễn xét xử của cơ quan tòa án cho thấy, rất nhiều mâu thuẫn cá nhân bị đẩy lên cao trào, chuyển hóa thành hành vi phạm tội xuất phát từ việc thóa mạ nhau trên mạng xã hội. Nhiều đơn vị cho vay tài chính sử dụng việc công kích kiểu “hội đồng” trên mạng xã hội như một phương thức gây áp lực tinh thần buộc các con nợ phải trả tiền, không chỉ ảnh hưởng tới uy tín, danh dự cá nhân mà còn gây mất an ninh trật tự địa phương. Đơn cử, hồi tháng 3-2021, Giám đốc Trung tâm ngoại ngữ Gia Bảo, ở phường Cầu Đất (quận Ngô Quyền) bỗng dưng bị gắn ảnh vào thông báo trên Facebook về việc đòi nợ khoản vay của một phụ huynh học viên của trung tâm. Người này đã trình báo sự việc tới cơ quan công an để xử lý người vi phạm.
Có thể bị xử lý hình sự
Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, mỗi cá nhân có quyền với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp đặc biệt. Như vậy, một cá nhân không có nhiệm vụ tự ý quay phim, chụp ảnh người khác khi chưa được đồng ý là trái pháp luật. Người bị quay phim, chụp ảnh có quyền yêu cầu người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan chấm dứt sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định.
Luật sư Đào Văn Bảy, Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Thái Thành cho biết: Khoản 3, Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 3-2-2020 của Chính phủ quy định, cá nhân tự ý quay phim, chụp ảnh người khác rồi đăng lên mạng xã hội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng. Trường hợp cá nhân đăng tải hình ảnh quay, chụp được đó lên mạng nhằm xúc phạm, vu khống hay cưỡng đoạt tài sản của người khác... còn bị xử lý hình sự về một trong các tội: làm nhục người khác; vu khống; lợi dụng quyền tự do dân chủ, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân… tùy theo tính chất và mức độ hành vi phạm tội. Như mới đây, cơ quan điều tra Công an thành phố Hồ Chí Minh khởi tố, bắt giam bị can Nguyễn Phương Hằng, sinh năm 1971, Tổng giám đốc Công ty CP Đại Nam để điều tra, xử lý về tội lợi dụng quyền tự do dân chủ, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trước đó, bị can nhiều lần tổ chức livestream trên mạng internet để vu khống, làm nhục người khác. Tuy nhiên, hiện nay, việc đăng tải trên mạng xã hội hình ảnh của người khác khi chưa được phép mới bị xử lý rất ít, do nhiều người bị xúc phạm không gửi đơn tố cáo tới cơ quan chức năng.
Để hạn chế tình trạng vi phạm nói trên, các cấp chính quyền cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về quyền hình ảnh cá nhân. Mỗi cá nhân tham gia mạng xã hội cần hành xử đúng mực, trong khuôn khổ pháp luật, khi bị bôi nhọ, công kích, nói xấu trên mạng xã hội, cần trình báo cơ quan công an để xem xét giải quyết theo quy định. Các cơ quan quản lý, bảo đảm an ninh mạng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cần tăng cường giám sát hoạt động diễn ra trên không gian mạng, triển khai các bộ lọc, chặn các thông tin xấu, độc, giả khi nhận được phản ánh của người dân, đồng thời lập hồ sơ xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để bảo đảm tính răn đe và giáo dục chung. Các tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, tổ chức Mặt trận các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các đoàn viên, hội viên thực hiện nghiêm bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành tháng 6- 2021 để xây dựng môi trường không gian mạng lành mạnh, an toàn./.
THÀNH LÊ - Ảnh: BÙI HOA
