Hát để yêu thương

Danh ca Khánh Ly song ca cùng ca sĩ Quang Thành, người đồng hành với bà trong hoạt động nghệ thuật và từ thiện.

“Khánh Ly - 55 năm hát tình ca”, ngày 9, 10-9-2017 tại Nhà hát thành phố Hà Nội là liveshow quan trọng nhất trong đời hát của danh ca mà sự nghiệp gắn với những nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn. Đời nghệ sĩ mấy ai đủ sức bền và sức hút để theo nghề hơn nửa thế kỷ mà vẫn đầy hào hứng, nhiệt lượng cống hiến và được công chúng đón đợi. Nhiều người nói nhờ Trịnh Công Sơn mà Khánh Ly thành giọng ca huyền thoại, nhưng nếu Trịnh Công Sơn không gặp Khánh Ly thì sao? Sự tương hỗ, nâng đẩy, dựa vào nhau, là cảm hứng của nhau trong cuộc đời nghệ thuật của cặp đôi này đã và sẽ khiến tên tuổi họ vang - sáng, vượt qua kiếp sống hữu hạn bởi những tình ca được nhắc nhớ và ám ảnh qua nhiều thế hệ. Trở về để hát tiếng Việt trên quê hương của mình, làm được nhiều hoạt động thiện nguyện ý nghĩa như Khánh Ly khi qua tuổi “thất thập cổ lai hy” thật ngạc nhiên, hiếm có. Bị thần kinh tọa, chỉ đứng “bằng một chân” và phải tiêm hàng ngày vì bệnh tiểu đường, Khánh Ly vẫn hát thật truyền cảm và đẹp đẽ tiếng Việt với những nốt trầm, tròn sáng mà lên cao cũng rất nét đã thành biểu tượng của thanh âm có một không hai, một “tượng đài” gây nhiều ảnh hưởng.

Cô bé Nguyễn Lệ Mai được sinh ra năm Ất Dậu, năm có nạn đói kinh hoàng, chào đời ngày 6-3-1945 ở phố Hàng Bông, trong gia đình có 4 anh chị em và sau này Khánh Ly cũng sinh được 4 người con (2 trai, 2 gái). 5 tuổi mồ côi cha, 60 tuổi mất mẹ, 70 tuổi mất chồng, bà luôn nghĩ có một ngày trở về ngôi nhà trên phố Hàng Bông ấy, nếu gõ cửa mà cha mình, mẹ mình hay bà nội mở cửa thì sẽ như thế nào. Phải chăng vì mồ côi sớm mà bà hằng khát khao mái ấm gia đình, sớm kết hôn và làm mẹ khi 17 tuổi?

Năm 2014, Khánh Ly trở về sau 40 năm xa, bà không chỉ làm live show để thỏa mãn việc hát cho người hâm mộ, tạo nên món quà tương tác của ca sĩ và khán giả - cả hai phía đều hân hoan trong những show được dàn dựng, chuẩn bị; mà còn hát miễn phí cho người bệnh nghèo, trẻ mồ côi, sinh viên. Bà làm như thế liên tục trong các cuộc trở về hằng năm như 50 năm trước bà từng cùng Trịnh Công Sơn hát cho sinh viên ở quán Văn, dân lao động nghèo Sài Gòn thời chống Mỹ. Bao nhiêu kỷ niệm, hồi ức dồn dập ùa về mùa Thu 2017 với Khánh Ly, đúng tròn 50 năm cô thiếu nữ Lệ Mai từ Đà Lạt lên Sài Gòn hát. Lần đầu về nước, bà làm live show “Nhớ mùa Thu Hà Nội” ngày 9-5-2014 tại Trung tâm Hội nghị quốc gia Mỹ Đình (hát cùng Tuấn Ngọc, Thái Châu, Hà Anh Tuấn). Cũng tại đây, năm 2015, bà có đêm “Gọi tên bốn mùa” tối 22-5 diễn cùng Ánh Tuyết, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Uyên Linh. Năm 2016, là 2 chương trình ở thành phố: đầu năm là live show “Cúi xuống thật gần” tại Cung Văn hóa hữu nghị Việt-Xô (với sự tham gia của Kim Anh, Lệ Quyên); cuối năm tại Sân vận động Quân khu 7 (song ca với Hồ Ngọc Hà, có sự tham gia của Ý Lan, Hồng Nhung, Quang Dũng). Mọi đêm diễn đều được nhà tổ chức bán vé giá cao, nhằm để trích tiền cho Quỹ Vòng tay nhân ái mà Khánh Ly cùng ca sĩ Quang Thành triển khai. Bên cạnh tác phẩm của Trịnh Công Sơn là chủ đạo, những bài ca của tình yêu, tình mẹ, quê hương của Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Trầm Tử Thiêng cất lên thiết tha trong những đêm nhạc ấy.

Sau cuộc hôn nhân đầu không hạnh phúc, bà lấy được người chồng thứ hai sẻ chia và giúp đỡ rất nhiều, đồng cảm tâm hồn và khơi gợi cho Khánh Ly làm thiện nguyện. Ông nói: “Có tiền, có danh chưa chắc hạnh phúc, vì đời còn dài. Em hãy tới với những số phận không may mắn là người ta đang cho em niềm vui, hạnh phúc.”. Vào tuổi 70, người bạn đời ra đi cũng là lúc chín muồi để bà trở về. Những hoạt động từ thiện đều gắn với những kế hoạch hát. Sau lễ 100 ngày của chồng, Khánh Ly mang hết tiền phúng cùng NSND Kim Cương đến Bệnh viện Nguyễn Trãi, trao 160 triệu hỗ trợ 160 người bệnh phẫu thuật đục thủy tinh thể. Bà đề cao tình thương, lòng nhân ái như lẽ sống, nó vượt lên tình ái thuần túy. “Tôi muốn trả lại phần nào những gì đời đã cho tôi”. Bà mang tên tuổi và giọng hát của mình để làm“ vốn thường trực và căn bản” của hành trình thiện nguyện, một con đường càng đi càng dài.

Tự nhận mình là “bà già”, mà lịch hoạt động của Khánh Ly khiến thanh niên khó theo. Sáng 12-9, bà lại bay vào TP Hồ Chí Minh, hát vận động tiền xây cầu cho bà con nghèo ở Bến Lức, Long An. Tiếp theo, bà lại ra Nha Trang hát ngày 17-9, quyên tiền cho người bệnh nghèo của Hội Bảo trợ xã hội Bệnh viện Khánh Hòa và hát miễn phí cho sinh viên ở Nha Trang 18-9. Ngày 19-9, Khánh Ly về Hà Nội để nghỉ ngơi và chữa bệnh. Ngày 23-9, bà lại vào Sài Gòn để mang tiền, quà giúp chùa nuôi 200 trẻ mồ côi ở quận Gò Vấp và thăm cây cầu ở Long An. Sẽ còn nhiều các hoạt động thiện nguyện khác nữa theo lịch diễn Khánh Ly. Ở mỗi thành phố, bà chỉ hát 1 đêm nhưng sẽ đi 2 điểm từ thiện: Ngày 17-9, Trung tâm Hội nghị thành phố Nha Trang; ngày 29-9: khách sạn 5 sao Equatorial Saigon –242 phố Trần Bình Trọng, quận 5, Hồ Chí Minh; ngày 1-10,Nhà hát Trưng Vương, Đà Nẵng; ngày 5-10,Giao lưu và hát cho sinh viên Huế; ngày 7-10,hát tại Thanh Hóa.

Chuyến về nước lần này, bà như vắt hết sức lực, bởi nghĩ đã già, có thể ra đi bất cứ lúc nào nên càng cố gắng tối đa làm được nhiều việc thiện. Vòng tay của bà góp phần nối vòng tay lớn, đoàn kết đồng bào, là vòng tay của yêu thương, vị tha, đùm bọc, sẻ chia như ước nguyện của Trịnh Công Sơn và chồng bà trao gửi. Trịnh Công Sơn, người bạn, người anh lớn, một tri kỷ quý báu vẫn ở trong thế giới này bởi với Khánh Ly - chỉ cần có người hiểu mình đến cạnh, dù không nói gì cả cũng là quý giá. Tâm nguyện mở rộng vòng tay nhân ái lần này được hỗ trợ đắc lực của nghệ sĩ xiếc Nguyễn Hoài Oanh – Giám đốc Công ty Đông Đô, đơn vị tổ chức sự kiện trên và sát cánh bên bà trong chuỗi hoạt động thiện nguyện.

“Tôi không định lúc nào dừng hết, tôi sẽ hát cho thật sung sướng với tất cả hơi thở, hết tim óc mình, như thể 1 giờ nữa sẽ không còn sống, không được gặp ai nữa. Khi nào không hát nổi mới thôi.”. “Có nhiều điều để cho mình tiếc lắm, nhưng cứ phải vờ để có thể sống tiếp, đi tiếp được. Đi một mình là bất hạnh. Nhưng cũng có người được sinh ra chỉ để đi một mình. Vì có đi một mình thì mới thấy hết được cái bao la của lòng người. Chứ nếu có nhiều người bên cạnh, đôi khi chỉ thêm một người bên cạnh lại trở thành cái gì rất quan trọng. Chỉ cần một người đến ngồi cạnh mình và không nói gì cả mà vẫn hiểu nhau, vẫn đi cùng với nhau trong suốt bao nhiêu năm tháng dài như thế. Đó là số phận.”

VI THUỲ LINH