Hậu bầu cử Tổng thống Brazil

Với kết quả 55,13% số phiếu ủng hộ, ứng viên Tổng thống cánh hữu Jair Bolsonaro, một cựu đại úy quân đội, người có thâm niêm 30 năm là nghị sĩ quốc hội đắc cử Tổng thống Brazil trong cuộc bầu cử kết thúc ngày 28-10 vừa qua, khôi phục lại đất nước lớn nhất khu vực Nam Mỹ đang chìm sâu trong biến động chính trị - xã hội và kinh tế là trách nhiệm nặng nề của ông Bolsonaro.

Ông Michael Temer. (Nguồn: Reuters)

Cục diện chính trị Nam Mỹ sẽ thay đổi

Sự kiện ông Jair Bolsonaro, ứng viên thuộc đảng xã hội tự do (PSL) đắc cử Tổng thống Brazil đã gây chấn động khu vực Nam Mỹ. Rất nhiều nhà phân tích chính trị tập trung lý giải về hiện tượng Bolsonaro của Brazil và cơ bản đồng thuận về việc tại sao ông Bolsonaro đắc cử. Với khẩu hiệu “Brazil trên hết, đức chúa trên hết”, ông Bolsonaro cam kết sẽ đưa ra nhiều thay đổi như triển khai những chính sách mới để ngăn chặn tình trạng thất nghiệp, tạo thêm việc làm cho người lao động, tái khởi động việc thu hút ngồn vốn đầu tư nước ngoài, cắt giảm chi tiêu công, điều chỉnh lại mô hình hoạt động của các cơ quan nhà nước theo hướng tiết kiệm hiệu quả. Đặc biệt ông tuyên bố sẽ tự do hóa nền kinh tế, tư hữu hóa tất cả các doanh nghiệp nhà nước kể cả tập đoàn dầu khí khổng lồ  Petrobras. giới phân tích cũng đồng thuận rút ra những sự khác biệt của khuyn hướng cực hữu tại Brazil với châu Âu và Mỹ.

Trước hết ở châu Âu: Lý do thúc đẩy người dân ủng hộ cho phe cực hữu là tình trạng nhập cư được đẩy lên hàng đầu trong đời sống người dân, bởi làn sóng người tị nạn khổng lồ tràn vào châu Âu đạt đỉnh điểm vào năm 2015 (Đức đã tiếp nhận hơn 1 triệu người tị nạn).

Thứ hai ở Mỹ: Ông Donald Trump chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2016, phụ thuộc vào lòng trung thành của các thành viên đảng (Cộng hòa) mà ông Trump là thành viên. Lãnh đạo đảng Cộng hòa có thể không thoải mái với phong cách của ông Trump, song sự ủng hộ của đảng vẫn là yếu tố then chốt với các thành tựu của chính quyền Mỹ hiện tại.

Thứ ba, ở Brazil: Ông Bolsonaro không có một bộ máy đảng mạnh mẽ đứng đằng sau (ông Bolsonaro vừa gia nhập đảng xã hội tự do PSL từ đầu năm 2018). Và ông Bolsonaro không đại diện cho một đảng chính trị lớn. Sự trỗi dậy của ông là kết quả cụ thể của cuộc khủng hoảng kinh tế và những vụ phát giác bê bối, tham nhũng lớn của quan chức các chính phủ tiền nhiệm làm mất lòng tin của người dân. Họ cần một sự thay đổi. Do đó, ông Bolsonaro đã giành chiến thắng.

Một vấn đề nữa rất quan trọng khiến ông Bolsonaro thắng cử đó là quan điểm của ông mang đậm  tính dân tộc, ưu tiên những vấn đề của Brazil, trước tiên cùng những cam kết sẽ thực hiện một phong cách mạnh mẽ mà chưa một ứng viên tổng thống nào của Brazil trước đây “dám” đưa ra khi tranh cử đã “đánh trúng” tâm lý muốn thay đổi của số đông cử tri Brazil trong thời điểm hiện nay. Chính vì vậy, khi một ứng viên cánh hữu được tiếng là “sạch” trong “cuộc chiến nội bộ” tại nước có diện tích và dân số lớn nhất khu vực Nam Mỹ đắc cử Tổng thống, chắc chắn sẽ kéo theo sự thay đổi cục diện chính trị tại khu vực này, bởi tại khu vực này đã có một số nước mà ngươi đứng đầu đất nước thuộc cánh hữu như Colombia, Chile và tại Bắc Mỹ là Mehico và Mỹ.

Những thách thức đối với ông Bolsonaro

Trong bài phát biểu mừng chiến thắng, ông Bolsonaro đã dùng những từ ngữ mềm dẻo để nói về chiến thắng. Theo giới phân tích, từ lời hứa tới việc làm còn một khoảng cách rất xa, do đó Tổng thống đắc cử hạ giọng trước người dân âu cũng là lẽ thường tình. Sau ngày 1-1-2019 tới đây, khi chính thức điều hành đất nước, tân Tổng thống Bolsonaro sẽ đối mặt với những thách thức rất lớn sau:

Thứ nhất, duy trì sự ủng hộ của người dân và quốc hội. Đây là thách thức lớn nhất của không chỉ cá nhân ông Bolsonaro mà cả chính phủ của ông phải tìm cách thực hiện những lời hứa khi tranh cử; nếu ông không tạo ra được những kết quả nhanh chóng phần lớn người dân sẽ quay lưng lại với ông. Quốc hội Brazil cũng rất chia sẽ giữa cánh hữu và cánh tả, cả hai cánh này đều thiếu hụt sự ủng hộ. Điều này khiến tân Tổng thống gặp khó khăn trong chương trình lập pháp của mình, trừ khi tân Tổng thống thiết lập được sự ủng hộ của một liên minh rộng rãi.

Thứ hai, phục hồi kinh tế. Nền kinh tế Brazil lâm vào  khủng hoảng và trì trệ trong vòng 5 năm qua, để vực dậy nền kinh tế xếp thứ 8 thế giới này là câu chuyện không đơn giản, chính vì vậy ngay sau khi đắc cử ông Bolsonaro tuyên bố chọn ông Paulo Guedes, một “lão làng” trong ngành ngân hàng làm cố vấn kinh tế hàng đầu của chính phủ.

Thứ ba, ổn định chính trị và chống bạo lực. Đây là công việc cực kỳ khó khăn, bởi chính trị - xã hội Brazil đã chia rẽ sâu sắc trong mấy năm vừa qua, để làm được việc này phải có thời gian; đặc biệt là việc diệt trừ tham nhũng và chống tội phạm để xây dựng lại hình ảnh đất nước Brazil thanh bình.

Cuộc bầu cử Tổng thống Brazil vừa qua cho thấy nhân dân, đất nước này “quyết định thay đổi” với mong muốn “xây” những điều tốt đẹp cho đất nước, thế nhưng tất cả phải chờ trọng tài thời gian quyết định xem lựa chọn “thay đổi” là đúng hay sai.