Thanh Hà (thực hiện)
- Trẻ bước vào lớp 1 gặp khó khăn gì, thưa ông?
- Đang quen với môi trường mầm non “chơi là chính”, trẻ không khỏi bỡ ngỡ khi bước vào lớp 1, nơi có trường lớp, thầy cô, bàn ghế, sách vở... quy củ hơn để “học là chính”. Thay vì thoải mái, tự do vui chơi, trẻ phải vào khuôn khổ, kỷ luật, nền nếp, điều này ít nhiều gây áp lực cho trẻ.
- Trong khi trẻ chịu áp lực thích nghi với môi trường học tập mới, vậy mà cha mẹ còn “bắt” con phải giỏi ngay từ đầu bằng cách học trước chương trình lớp 1. Ông nghĩ sao về điều này?
- Nhiều phụ huynh lo sợ con bị cô giáo mắng vì không biết đọc, biết viết, sợ con không theo kịp bạn bè nên cho con học trước chương trình lớp 1. Song, tôi cho rằng đây là tâm lý đám đông, là thói ích kỷ, sĩ diện của người lớn, mà không biết đang làm khổ con cái.
Ở bậc mầm non, trẻ được làm quen với chữ cái, con số, là điều kiện đủ để chuẩn bị cho học ghép âm, ghép vần, viết chính tả, tập tính toán ở lớp 1. Nhiều người cho con học chương trình lớp 1 trước hàng tháng, thậm chí cả năm thay vì cho trẻ vui chơi ngoài trời, phát triển thể lực, trí óc, khơi dậy trí sáng tạo. Dẫu biết đều xuất phát từ tình yêu thương, mong muốn chính đáng, nhưng bắt trẻ “chín ép” là cách làm phản khoa học, khiến trẻ sợ học, chán học ngay từ bậc tiểu học. Điều này thật nguy hiểm!
 |
| Ông NGUYỄN TRUNG CHÍNH, Phó chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Hải Phòng. |
- Làm thế nào để dung hòa giữa tâm lý muốn con bằng bạn bằng bè với việc để con phát triển tư duy, năng lực tự nhiên?
- Không phải dung hòa, mà là thay đổi. Cha mẹ phải thay đổi nhận thức trong giáo dục con cái. Xưa cứ nghĩ “cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy”, bây giờ không thể áp dụng như thế được. Đừng nghĩ trẻ ngây thơ, hồn nhiên thì không có lòng tự trọng, không có chính kiến cá nhân. Dù con viết chưa đẹp, tính toán chưa nhanh, nhưng cha mẹ không nên so sánh năng lực của con với trẻ khác, sẽ gây áp lực, thậm chí làm tổn thương lòng tự trọng của con.
Trẻ con thời nay thông minh lắm nên giáo dục con cái cũng cần thông minh, khéo léo.
- Nhân nói đến sự thông minh, nhiều bậc cha mẹ luôn mong con vào lớp 1 phải đọc thông, viết thạo, tính toán nhanh, như thế mới thông minh? Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?
- Quan niệm giáo dục con cái thời hiện đại của nhiều phụ huynh còn cổ hủ, lạc hậu lắm! Thật là sai lầm khi cho rằng trẻ thông minh nghĩa là biết đọc thông, viết thạo, tính toán nhanh hơn bạn bè.
Tôi phải khẳng định rằng tất cả trẻ em đều thông minh, trừ trường hợp trẻ bị bệnh lý chậm phát triển trí tuệ. Có 8 loại trí thông minh khác nhau: thông minh về tư duy logic, toán học; tư duy ngôn ngữ; khả năng vận động cơ thể; năng lực ứng xử đối ngoại; năng lực nội tại; năng lực hình hoạ; năng lực âm thanh, âm nhạc.
Nếu đứa trẻ không giỏi tính toán, không giỏi viết lách, nhưng đá bóng giỏi, chơi thể thao tốt, trẻ đó có trí thông minh về khả năng vận động cơ thể. Hoặc có đứa trẻ chỉ cần nghe bản nhạc có thể đánh lại y hệt, tức là chúng có trí thông minh về âm thanh, âm nhạc, ta vẫn hay gọi là “thần đồng âm nhạc”.
Do đó, cha mẹ đừng lầm tưởng và đánh đồng trí thông minh của con mình với đứa trẻ khác, mà hãy tìm hiểu, tôn trọng và tạo điều kiện để con phát triển đúng với năng lực bản thân.
- Có lẽ, điều quan trọng là phải chuẩn bị tâm lý cho cha mẹ có con vào lớp 1 phải không, thưa ông?
- Nói như vậy cũng có phần đúng. Nhiều phụ huynh mắc bệnh lo lắng thái quá hoặc lo hết phần con, sợ nọ sợ kia, rồi nhờ cậy giáo viên, nhà trường bao bọc con cái, từ lúc đi học đến khi ra trường. Thật đáng buồn!
Vì vậy, trước khi con vào lớp 1, cha mẹ cần bổ trợ kiến thức trong phương pháp giáo dục con, chuẩn bị tâm lý cho con. Trước hết, cha mẹ nên dành thời gian dạy trẻ tập phát âm chuẩn xác, không bị nói ngọng, nói lắp hoặc cho con tham gia các lớp kỹ năng sống để rèn tính tự lập, kỷ luật, tự tin trước khi tiếp xúc với môi trường mới.
Cha mẹ cũng nên trò chuyện cùng con, để tìm hiểu trẻ thích gì, sợ gì khi đi học. Hãy kể cho trẻ về ngôi trường mới, dẫn con đến tham quan trường, lớp học, chỉ cho con bàn ghế, bảng, sách vở, bút... rồi giải thích con học gì ở đó, điều thú vị ở lớp học, thầy, cô yêu thương, bạn bè quý mến ra sao. Hướng dẫn bé xử lý tình huống tại lớp học như: ăn uống, nói chuyện trong lớp, đi vệ sinh, giơ tay phát biểu… Tránh dọa nạt con là học rất khó, cô giáo hay la mắng…
 |
Không nên đặt nặng áp lực học hành cho trẻ sắp bước vào lớp 1. Ảnh: Đỗ Hiền |
- Trẻ mới vào lớp 1 thường mải chơi, không chịu học. Cha mẹ nên xử lý tình huống này ra sao?
- Lấy ví dụ như này: Bé khoe được điểm 10, đó là niềm vui đáng trân trọng. Song, nếu lạm dụng “cái vỏ” ấy chỉ tạo ra những hạnh phúc ảo. Còn khi bé khoe: “Hôm nay, con biết cộng trừ đến 20”, “Con biết đọc báo rồi, con đọc cho mẹ nghe nhé…”, nếu cha mẹ khen bé đúng lúc này thì niềm vui, hạnh phúc lúc này của con mới thực sự ý nghĩa và bền vững. Như vậy, muốn nói rằng, cha mẹ khen, chê, thưởng, phạt công bằng, phân minh, đúng lúc, đúng chỗ sẽ tạo động lực giúp trẻ biết tự phấn đấu, sửa sai.
Trẻ cơ bản nắm vững kiến thức trên lớp nên việc học ở nhà nhẹ nhàng thôi, kéo dài 30-45 phút là hợp lý. Thời gian còn lại hãy để trẻ vui chơi, nghỉ ngơi, nhưng hạn chế trẻ tiếp xúc nhiều với máy tính, điện thoại di động. Đồng thời, phối hợp giáo viên tìm hiểu sở thích học tập của con, trẻ thích môn nào thì giúp bé phát huy triệt để, bé không thích môn nào nên uốn nắn, điều chỉnh dần, cho bé thấy môn đó thú vị ra sao, tuyệt đối không ép con học
- Trân trọng cảm ơn ông!
