Hiểm họa khó lường khi giao xe máy cho người chưa thành niên

Hậu quả khôn lường

Chỉ trong tháng 8 vừa qua, tại Hải Phòng liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn xe máy mà người điều khiển là học sinh chỉ mới chỉ 14 - 15 tuổi. Cụ thể, khoảng 15 giờ ngày 6/8, tại km 86, quốc lộ 37 (phường Chu Văn An), cháu N.L.N.P. (sinh năm 2009) đi xe máy chở cháu N.H.H. (sinh năm 2009) đã va chạm ô tô cùng chiều do anh N.V.D. (sinh năm 1987) điều khiển đang rẽ trái. Hậu quả, cháu H. bị thương. Nguyên nhân ban đầu được xác định do cháu P. không chú ý quan sát.

Tiếp đến ngày 25/8 tại tại km 0+900 đường 392B (xã Bắc Thanh Miện), hai thiếu niên sinh năm 2010 đi xe máy không biển số, va chạm với người đi xe đạp lớn tuổi khiến nạn nhân chấn thương sọ não…

Thực tế, nhiều bậc cha mẹ dù biết việc giao xe máy cho con khi con chưa đủ điều kiện là vi phạm pháp luật nhưng vẫn “nhắm mắt cho qua”, thậm chí còn xem như “tập lái cho quen”. Chị Nguyễn Thu H. (đường Dân Lập, phường Lê Chân) có con học lớp 9 chia sẻ: “Do nhà xa trường, tôi đành cho con sử dụng xe máy cũ đi học. Biết là sai nhưng nghĩ cũng không sao, cháu đi quen đường rồi”. Còn anh Trương Tuấn T. (phường Hải An) cho biết sở dĩ anh giao xe máy cho con cũng vì việc mưu sinh bận rộn không thể đưa đón con đi lại nhiều lần trong ngày. Cháu còn nói nhiều bạn bè được gia đình cho chạy xe máy đi học, nên anh cũng chiều con.

Theo anh Lê Văn Long, Quản trị viên Diễn đàn tin tức giao thông Hải Phòng, sự dễ dãi và thiếu kiểm soát từ phụ huynh đã vô tình đẩy con em vào vòng nguy hiểm cả về thể chất lẫn pháp lý. Theo anh Long, gia đình cùng lực lượng chức năng cần chung tay vào cuộc để chấm dứt tình trạng này.

Trung tá Ngô Tiến Khâm, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông số 3, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố) cho biết: Chúng tôi đã xử lý nhiều nhóm thanh thiếu niên tụ tập đua xe máy. Nhiều cháu chưa đủ tuổi lái xe, nhưng phụ huynh khi được mời làm việc vẫn rất bất ngờ, chỉ nghĩ con "đi chơi một lát" hoặc "bị phạt hành chính là xong". Họ chưa nhận thức hết hậu quả nghiêm trọng mà hành vi này có thể gây ra cho cộng đồng.

Thời gian qua, nhiều trường hợp người lớn vướng vào vòng lao lý khi giao xe máy cho con chưa đủ điều kiện. Tháng 8/2024, tại xã Văn Hội, huyện Ninh Giang (Hải Dương cũ), nay là xã Hồng Châu, cháu Quản Đức L. (15 tuổi) lái xe máy điện không đăng ký, gây tai nạn nghiêm trọng khiến 2 người bị thương nặng. Mẹ cháu L. là bà Lê Thị L. đã bị tòa án tuyên 6 tháng tù về tội giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển theo Điểm b, Khoản 2, Điều 264 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025).

Cần hành động từ nhiều phía

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy; người đủ 18 tuổi trở lên được cấp giấy phép lái xe hạng A1, A, B1, B, C1 để điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ. Hành vi giao xe cho người chưa đủ điều kiện là hành vi bị nghiêm cấm, được quy định tại khoản 7, Điều 9 của luật này.

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, hậu quả pháp lý còn có thể nghiêm trọng hơn. Luật sư Lâm Bích Ngọc (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) phân tích: Trong trường hợp học sinh điều khiển xe máy gây tai nạn nghiêm trọng, từ đủ 16 tuổi trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự hiện hành. Cha mẹ nếu là người giao xe máy có thể bị xử lý hình sự theo Điều 264 Bộ luật hình sự hiện hành.

Đặc biệt, nếu con chưa có tài sản bồi thường, cha mẹ sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự về mọi thiệt hại xảy ra. Do đó, cha mẹ không thể biện minh khi có hậu quả xảy ra từ việc giao xe cho con chưa đủ điều kiện.

Cũng theo luật sư Lâm Bích Ngọc, giải pháp không thể chỉ đến từ lực lượng chức năng, mà cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là từ phía gia đình. Phụ huynh cần tự giác, nghiêm túc hơn trong việc quản lý con em. Đừng vì một phút dễ dãi mà đánh đổi cả tuổi xuân, thậm chí là tính mạng của con.

Hãy nói không với việc giao xe máy cho con khi chưa đủ điều kiện, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Nhà trường và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền về hậu quả của việc điều khiển xe trái luật, phối hợp cùng phụ huynh trong việc kiểm soát việc đi lại của học sinh.

Trung tá Ngô Tiến Khâm cho biết thêm, triển khai "Tháng cao điểm bảo đảm an toàn giao thông cho học sinh đến trường", từ đầu tháng 9 đến nay đơn vị đã xử lý hơn 10 trường hợp thiếu niên có hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông như điều khiển xe máy, xe máy điện không có giấy phép lái xe, không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người, người ngồi sau không đội mũ…

Thời gian tới, đơn vị tiếp tục phối hợp cùng công an địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát, đặc biệt vào giờ cao điểm trước và sau khi tan học, đồng thời giám sát các khu vực thường xuyên tụ tập, đua xe trái phép. Công tác tuyên truyền trong trường học cũng được chú trọng, thông qua các buổi ngoại khóa, diễn đàn, cuộc thi tìm hiểu pháp luật giao thông nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh ngay từ trên ghế nhà trường.