Hiện đại hoá cách lưu trữ vẻ đẹp thành phố Cảng

Thời kỳ ảnh phim - "thước đo" sự kiên nhẫn

Ngược dòng thời gian về những thập kỷ trước, khi nhắc đến nhiếp ảnh Hải Phòng, người ta nhớ đến sự tỷ mẩn và chiều sâu của ảnh phim. Mỗi khuôn hình được bấm máy là sự cân nhắc kỹ lưỡng, bởi lẽ "phim là tài sản". Những bức ảnh về Nhà hát thành phố, Ga Hải Phòng hay những góc phố cổ Tam Bạc thời bấy giờ thường mang tông màu trầm mặc, tĩnh lặng.

Trong các cuộc triển lãm như Triển lãm ảnh và tư liệu kỷ niệm 70 năm giải phóng Hải Phòng (tháng 5/2025), trưng bày 350 bức ảnh và tư liệu về chặng đường xây dựng, phát triển thành phố; Triển lãm ảnh báo chí “Hải Phòng hội nhập và phát triển” (tháng 6/2025), trưng bày 300 tác phẩm ảnh báo chí phản ánh thành tựu kinh tế, văn hóa, an ninh; Triển lãm ảnh, báo chí "Xuân hội tụ - Khát vọng vươn xa" (tháng 2/2026), trưng bày 155 tác phẩm ảnh cùng 300 ấn phẩm báo chí chào Xuân Bính Ngọ..., vẫn bắt gặp những tác phẩm ghi lại khoảnh khắc các lễ hội truyền thống như Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn hay lễ hội đảo Dấu cách đây hàng chục năm.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Dũng, người "kể chuyện" về đất và người Hải Phòng qua ống máy ảnh gần 30 năm qua hoài niệm, thời kỳ đó, cái hay của bức ảnh nằm ở độ hạt (grain) của phim và khả năng "bắt" đúng cái thần của nhân vật trong điều kiện ánh sáng tự nhiên. Mỗi tấm ảnh là một hiện thân vật lý, được nâng niu qua các công đoạn tráng rửa buồng tối, nơi mà vẻ đẹp của thành phố Cảng dần hiện lên trong dung dịch hóa chất, vừa hư ảo vừa chân thực.

Sang thế kỷ 21, sự bùng nổ của nhiếp ảnh kỹ thuật số đưa nhiếp ảnh không chỉ là thú vui nghệ thuật mà trở thành "quyền lực mềm" trong việc kiến tạo hình ảnh quốc gia và địa phương. Với Hải Phòng, số hóa giúp việc quảng bá hình ảnh thành phố trở nên nhanh chóng và rộng khắp hơn bao giờ hết.

Các sự kiện lớn như triển lãm ảnh "Việt Nam - Đất nước, con người" diễn ra ngày 5/1/2026 là minh chứng rõ nét. Tại đây, những công trình hiện đại như cầu Hoàng Văn Thụ, cầu Tân Vũ – Lạch Huyện hay các khu công nghiệp công nghệ cao được tái hiện với độ phân giải cực đại, màu sắc rực rỡ và độ tương phản sắc nét. Công nghệ số cho phép các nhiếp ảnh gia thử nghiệm với HDR, phơi sáng lâu (long exposure), biến mặt biển Hải Phòng hay dòng sông Cấm về đêm thành những dải lụa sáng lung linh, huyền ảo.

Nếu ảnh phim mang đến cái nhìn trực diện, ngang tầm mắt thì Flycam (thiết bị bay không người lái) mở ra chiều không gian hoàn toàn mới: Góc nhìn từ trên cao! Đây chính là bước tiến đột phá trong hành trình số hóa vẻ đẹp thành phố Cảng. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đại Thắng, người từng có nhiều giải thưởng nhiếp ảnh với flycam cho biết, để có tác phẩm bao quát vẻ đẹp của quần đảo Cát Bà – Khu dự trữ sinh quyển thế giới, trước đây, người nghệ sĩ phải leo lên những đỉnh núi đá vôi hiểm trở.

Còn nay, Flycam có thể dễ dàng thu trọn toàn cảnh vịnh Lan Hạ với hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô trên làn nước xanh lục bảo. Những khung hình từ trên cao "tái định nghĩa" lại quy hoạch và vẻ đẹp kiến trúc của Hải Phòng. Nhờ có những góc máy từ flycam hình ảnh dải trung tâm thành phố với những công viên trải dài như "lá phổi xanh" hiện lên rõ nét, hay sự đan xen giữa nét cổ kính của kiến trúc Pháp và hiện đại của những tòa nhà chọc trời. Flycam không chỉ chụp ảnh mà tạo ra những bản đồ thị giác, giúp người xem nhận ra một Hải Phòng đang chuyển mình mạnh mẽ, năng động nhưng vẫn giữ được những "mạch máu" văn hóa xuyên suốt.

Khi nghệ thuật song hành cùng công nghệ

Hành trình từ ảnh phim đến Flycam cũng là hành trình kết nối giữa các thế hệ nghệ sĩ. Những nhiếp ảnh gia kỳ cựu của Hải Phòng, với vốn liếng là sự nhạy cảm về bố cục và ánh sáng của thời ảnh phim, khi kết hợp với công nghệ hiện đại của thế hệ trẻ tạo nên những tác phẩm có sức lay động mạnh mẽ. Các triển lãm và trưng bày ảnh về thành phố Hải Phòng cho thấy sự chuyển giao này. Có những bức ảnh cận cảnh sự quyết liệt của các "ông trâu" trên sới đấu (vốn là thế mạnh của nhiếp ảnh truyền thống), nhưng cũng có những thước phim Flycam bao quát toàn bộ sân vận động Đồ Sơn với hàng vạn khán giả, tạo nên khí thế hào hùng mà nhiếp ảnh tĩnh khó lòng truyền tải hết.

Việc số hóa hình ảnh cũng giúp bảo tồn di sản. Những công trình cũ, những lễ hội có nguy cơ mai một được lưu trữ dưới dạng dữ liệu số chất lượng cao, trở thành tư liệu quý giá cho công tác nghiên cứu và giáo dục. Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng Nguyễn Đức Nghĩa nhấn mạnh, việc trưng bày và lưu giữ hình ảnh về đất nước con người không chỉ để ngắm nhìn mà còn để khẳng định giá trị bền vững của văn hóa trong dòng chảy thời gian. Hành trình từ ảnh phim đến Flycam của Hải Phòng là minh chứng cho sự vận động không ngừng của nghệ thuật nhiếp ảnh.

Công nghệ số hóa giải phóng sự sáng tạo, cho phép chúng ta nhìn thấy một Hải Phòng đa chiều, đa sắc và đầy nội lực. Tuy nhiên, dù công cụ có hiện đại đến đâu, từ chiếc máy cơ Leica cổ điển đến những chiếc drone Mavic đời mới nhất, cái "hồn" của bức ảnh vẫn nằm ở trái tim người nghệ sĩ. Những bức ảnh đẹp về Hải Phòng, dù được chụp bằng phim hay bằng cảm biến điện tử, đều có chung điểm chạm: Đó là niềm tự hào về thành phố "Trung dũng - Quyết thắng", là tình yêu sâu đậm với mảnh đất ven biển này.

Trong tương lai, khi công nghệ AI hay thực tế ảo (VR) tiếp tục can thiệp sâu hơn vào nhiếp ảnh, hành trình số hóa vẻ đẹp Hải Phòng chắc chắn sẽ còn nhiều chương mới đầy thú vị. Nhưng có một điều chắc chắn, những giá trị cốt lõi về con người và văn hóa Cảng sẽ mãi là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, làm nên sức sống bền bỉ cho mỗi khung hình.