(HPĐT)- Năm 1915, bức tranh vẽ đầu tiên trong loạt 4 bức tranh chủ đề Black Square (Hình vuông màu đen) của Kazimir Malevich ra đời, gây chấn động trong đời sống nghệ thuật lúc bấy giờ. Kazimir Malevic, họa sĩ người Nga gốc Ba Lan, bằng sự tự tin nhất có thể, chống lại xu hướng hàn lâm, cảnh vẻ, trưởng giả của nghệ thuật vốn luôn được xưng tụng...
Một bức trong loạt tác phẩm Back Square của họa sĩ Kazimir Malevic.
Sinh năm 1878 tại Kiev trong gia đình có cha là quản đốc phân xưởng, Kazimir Malevic mang trong mình thiên hướng nghệ thuật từ bé. Được gia đình nuôi ăn học đàng hoàng, đến tuổi thành niên, Kazimir Malevic đầu quân vào trường nghệ thuật Kiev. Sau đó, chàng trai trẻ chuyển tới Moscow, tiếp tục theo trau dồi kiến thức tại thủ đô của đế quốc Nga. Có điều kiện tiếp xúc, giao lưu quốc tế, Kazimir Malevic thoải mái thể hiện cá tính của mình. Bắt đầu với chủ nghĩa ấn tượng, tới lập thể để tìm lối riêng, ngay từ giai đoạn đầu, tác phẩm của Kazimir Malevic đã thiên về những khối hình học. Tranh của ông thường là những hình vuông, hình chữ nhật... được sắp đặt đan xen trên bố cục chặt chẽ mang hơi hướng lập thể. Vẽ gì, thể hiện ra sao, Kazimmir Malevic cũng tạo được hiệu ứng đa chiều không gian rất tinh tế. Điều đó chứng tỏ Kazimir Malevic am hiểu khoa học, nhất là hình học.
Năm 1915 như muốn đưa ra tuyên ngôn nghệ thuật của mình, Kazimir Malevic trình làng bức tranh Black Square đầu tiên, hình vuông màu đen trên nền trắng. Bức vẽ tưởng chừng đơn giản, nhưng theo các nhà nghiên cứu, quá trình thực hành của Kazimir Malevic lại rất cầu kỳ, phức tạp, đòi hỏi kỹ lưỡng trau chuốt, vì thế mới đem lại cảm giác gây sốc cho cả giới nghề nghiệp và công chúng rộng rãi. Bức vẽ thâm sâu này, được coi như mở đầu xu hướng trừu tượng hình học, một lựa chọn được nhiều họa sĩ theo cho tới tận thế kỷ 21 này.
Trong sự nghiệp đầy hưng phấn, Kazimir Malevic có bốn bức tranh Black Square, vẽ từ 1915 và những năm tiếp đó. Không đơn thuần là những tác phẩm đơn lẻ, Back Square được coi như một trong những dấu ấn, những viên gạch đầu tiên của nghệ thuật đương đại. Kazimir Black đã tác động, giúp công chúng đón nhận nghệ thuật cởi mở, phóng khoáng hơn, giải thoát khỏi chính những mặc định hàn lâm vốn được dành cho nghệ thuật. Hình vuông màu đen của Kazimir Black tạo cảm hứng cho nhiều tác phẩm phái sinh, đã có rất nhiều phiên bản Black Square được dựng lên trong những chất liệu khác nhau, tại nhiều không gian khác nhau trên thế giới.
Kazimir Malevic mất năm 1935 tại Saint Petersburg, cố đô của Nga. Những Black Square của ông, cùng nhiều tác phẩm khác hiện được lưu giữ trang trọng tại Bảo tàng Tetyakov (Moscow) và bảo tàng Hermitage (Saint Petersburg), Liên bang Nga…/.
Ngô Hương Sen
