(HPĐT)- Đội tuyển Việt Nam (ĐTVN) trải qua thời gian khó khăn khi bị loại khỏi Asian Cup 2023, thua Indonesia toàn diện tại vòng loại World Cup 2026 khu vực châu Á. Là người chịu trách nhiệm chính, HLV Philippe Troussier phải kết thúc hợp đồng dẫn dắt đội tuyển Việt Nam trước thời hạn. Tuy nhiên, màn thể hiện thiếu thuyết phục của ĐTVN không chỉ bởi chuyên môn của HLV Philippe Troussier, mà còn mở ra vấn đề: Nếu Liên đoàn bóng đá Việt Nam không chọn HLV phù hợp với điều kiện bóng đá Việt Nam, có thể bị cuốn theo ý chủ quan của HLV, không có khả năng kiểm soát họ trong quá trình dẫn dắt đội tuyển.
Do thầy hay do thợ ?
HLV Troussier chịu trách nhiệm chính về phong độ "thảm hại" của ĐTV. Nhưng nếu nhìn vào thực trạng bóng đá Việt Nam, nguyên nhân do HLV chỉ là phần "ngọn", còn phần "gốc" thuộc về chất lượng của đội tuyển. Nếu ông Troussier là thầy, các tuyển thủ sẽ là thợ để thực hiện ý đồ chiến thuật của HLV. Thất bại của ĐTVN do cả thầy và thợ, đồng thời lỗi cũng thuộc về Liên đoàn Bóng đá Việt Nam khi lựa chọn và phó mặc để HLV Troussier "chèo lái" bóng đá Việt Nam mà không có động thái định hướng, chấn chỉnh.
HLV Troussier dẫn dắt ĐTVN qua 14 trận đấu, nhưng chỉ giành được 4 trận thắng, là người có tỷ lệ chiến thắng thấp nhất trong số các HLV ngoại từng dẫn dắt ĐTVN (tỷ lệ 28,57%). Sau khởi đầu thuận lợi với 3 chiến thắng trong các trận giao hữu, HLV Troussier dẫn dắt ĐTVN thua liền 10 trận. Kết quả này quá tệ hại so với thành tích "hoành tráng" từ người tiền nhiệm Park Hang Seo. HLV người Pháp bị người hâm mộ Việt Nam phản ứng dữ dội khi cất hàng loạt cầu thủ trụ cột: Quang Hải, Hùng Dũng, Văn Thanh, Tấn Tài, Văn Toàn… trên ghế dự bị và kiên trì sử dụng các cầu thủ trẻ - những người thường đóng vai trò dự bị ở câu lạc bộ.
Tuy nhiên, chiến thuật và ý đồ chơi của HLV cũng phải dựa vào yếu tố điều kiện con người, đó là các tuyển thủ. HLV Troussier lựa chọn, sử dụng cầu thủ theo nguyên tắc của mình thông qua theo dõi các trận đấu của họ ở cấp câu lạc bộ để đánh giá phong độ. Ngoài chấn thương của các trụ cột như: Quế Ngọc Hải, Đoàn Văn Hậu, Phan Văn Đức, Tuấn Anh…, một số cầu thủ mới trở lại sau chấn thương như: Hùng Dũng, Hoàng Đức, Tiến Linh chưa đạt phong độ cao, hay khả năng "bắt nhịp" của các cầu thủ trở về từ nước ngoài như Quang Hải, Công Phượng bị HLV hoài nghi. Trong khi các tuyển thủ trẻ được HLV Troussier trọng dụng: Thái Sơn, Minh Trọng, Văn Khang, Đình Bắc còn non kinh nghiệm vì chưa khẳng định được vị trí ở câu lạc bộ… Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng khiến ĐTVN "rơi tự do" dưới thời HLV Troussier. Sau chu kỳ thành công cùng HLV Park Hang Seo, các tuyển thủ phần nào thể hiện sự thiếu động lực và quyết tâm cao. Khi tiếp quản đội tuyển, HLV Troussier không truyền được cảm hứng chinh phục những cột mốc mới cho các trụ cột, "sa lầy" với quan điểm sử dụng cầu thủ trẻ để thay thế. Đáng tiếc các tuyển thủ trẻ không đủ năng lực để "gánh" thầy và HLV Troussier phải rời ghế trước thời hạn.
Bài học về tuyển dụng
HLV Philippe Troussier chia tay ĐTVN sau thất bại 0-3 trước Indonesia ngay trên sân nhà Mỹ Đình tối 26-3. Sự chia tay này để lại hệ lụy tiêu cực cho bóng đá Việt Nam, đồng thời giúp Liên đoàn Bóng đá Việt Nam có thêm bài học lớn trong tuyển dụng nhân sự dẫn dắt ĐTVN trong tương lai.
Phó chủ tịch VFF Trần Anh Tú bày tỏ: Các HLV chuyên nghiệp có quan điểm rõ ràng. Vì vậy, VFF cân nhắc nhiều yếu tố để tìm sự phù hợp, nhất là văn hoá, sự cầu thị và chấp nhận khác biệt. Bên cạnh đó, không chỉ từ HLV, để đội tuyển thành công, cần nỗ lực cao từ cầu thủ để cùng nhau đạt kết quả tốt nhất. Ngay sau khi kết thúc với HLV Troussier, các bộ phận chuyên môn của VFF lên phương án tìm HLV tạm quyền.
Vấn đề thuê người về làm theo ý tưởng của mình hay thuê người về xây dựng ý tưởng cho bóng đá Việt Nam vẫn chưa có hồi kết. Triết lý kiểm soát bóng do ông Troussier lựa chọn và thực hiện chứ không phải bóng đá Việt Nam định hướng. Nếu muốn tạo phong cách riêng cho bóng đá Việt Nam, phải lựa chọn dựa trên sự tham khảo, tư vấn, kế hoạch cụ thể được xây dựng từ những quy chuẩn và lộ trình trong thời gian dài. Trước hết là quy chuẩn cho các giải trong nước, tạo nền tảng cho đội tuyển. Nếu không, bóng đá Việt Nam vẫn phải cầu may và dựa dẫm vào ý tưởng của một cá nhân với độ rủi ro cao. Minh chứng rõ nét nhất là chu kỳ thành công của HLV Park Hang Seo và nhiệm kỳ thảm họa của HLV Troussier.
Thất bại của ông Troussier cho thấy nếu VFF không chọn HLV dựa trên triết lý, điều kiện của bóng đá Việt Nam, sẽ dễ bị cuốn theo triết lý cá nhân và mất kiểm soát trên hành trình xây dựng bản sắc. Đó là bài học VFF cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, thay đổi để bóng đá Việt Nam có thể phát triển có hệ thống và bền vững trong thời gian tới./.
Phan Tuấn
