Hỗ trợ người nghiện cải thiện cuộc sống, chống tái nghiện

Công an thành phố đột kích triệt xóa ổ nhóm tàng trữ, sử dụng ma túy tại quán karaoke Ruby trên đường vòng Hồ Sen (quận Lê Chân).

Lực lượng chức năng liên tục tấn công truy lùng, xóa các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy nhưng số lượng ma túy bị thu giữ trên địa bàn thành phố chưa giảm.

Người nghiện lẩn khuất trong cộng đồng

Xét nghiệm 131 người, Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội phát hiện 64 trường hợp dương tính với ma túy. Tất cả những đối tượng này đều bị cơ quan công an bắt giữ tại các tụ điểm vui chơi nhạy cảm trên địa bàn quận Hồng Bàng, Ngô Quyền. Khi được triệu tập làm việc, nhiều đối tượng khai nhận, chủ động tìm những quán karaoke có cung cấp dịch vụ "bay, lắc" làm bãi đáp sau những cuộc ăn chơi, sa vào tệ nạn xã hội. Đáng chú ý, hầu hết trong số này là người mới sử dụng các chất ma túy, chưa có hồ sơ quản lý, theo dõi tại cộng đồng.

Theo số liệu thống kê của Ban chỉ đạo 799, trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 7000 người nghiện, hầu hết có tiền án, tiền sự. Tuy nhiên, trong thực tế, số lượng người nghiện lớn hơn nhiều. Như tại huyện Thủy Nguyên, địa phương đầu tiên thực hiện đi từng nhà, rà từng hộ để xác định người nghiện. Chỉ sau hơn một năm thực hiện, số người nghiện được xác định trên địa bàn huyện Thủy Nguyên tăng lên đến gần 3000 người, chiếm 40% số người nghiện trên địa bàn thành phố.

Bên cạnh đó, còn không ít đối tượng nghiện lang thang, không đăng ký thường trú. Theo thống kê của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, hiện toàn thành phố có 131 đối tượng thuộc diện này. Đây cũng chính là những mầm mống lôi kéo người mới tham gia sử dụng ma túy cũng như phát sinh sự vụ mất an ninh trật tự. Thực tế, tỷ lệ người nghiện phạm pháp hiện vẫn ở mức rất cao. Theo cơ quan công an, hơn 70% số vụ việc mất an ninh trật tự xã hội đều bắt nguồn từ những người nghiện. Đáng lưu ý, nhiều người nghiện để kiếm tiền nuôi thân và thỏa mãn nhu cầu ma túy đã trở thành các đại lý bán lẻ ma túy.

Số lượng người nghiện tăng làm gia tăng khó khăn phức tạp trong phòng, chống tệ nạn ma túy. Thay vì sử dụng ma túy đơn lẻ, người nghiện có xu hướng sử dụng tập thể, lúc ở phòng trọ, khi lại trong nhà nghỉ. Nhiều tụ điểm mua bán, sử dụng trái phép ma túy hình thành, nổi cộm nhất có thể kể tới khu bờ đê hai phường Nghĩa Xá - Vĩnh Niệm (quận Lê Chân). Trong một năm qua, có gần 20 vụ việc liên quan tới ma túy bị bắt giữ hoạt động tại khu vực này. Một số đối tượng lợi dụng những điểm kinh doanh dịch vụ nhạy cảm sử dụng, mua bán trái phép ma túy.

Thủ đoạn vận chuyển, phân phối ngày càng phức tạp, tinh vi

Mới đây, Hoàng Thị Thoa, sinh năm 1972, là giáo viên mầm non trú tại xã Tam Hưng (huyện Thủy Nguyên) chấp nhận vì 10 triệu đồng tiền công vận chuyển gần 3kg ma túy. Chiều 17-6, khi chuyển ma túy từ Quảng Ninh về Hải Phòng tới địa phận thị trấn Núi Đèo (huyện Thủy Nguyên), Thoa bị các lực lượng chức năng bắt quả tang đang cuộn quanh người 6 gói ma túy tổng hợp. Ngoài ra, 2 gói khác được đối tượng cất giấu trong túi xách. Đây là chuyên án ma túy thứ 33 được các lực lượng công an thành phố xác lập, đấu tranh thành công trong 6 tháng đầu năm.

Thời gian gần đây, tội phạm ma túy chủ động đa dạng hóa hình thức, phương thức vận chuyển hòng biến Hải Phòng trở thành "vùng trũng" tập kết ma túy để phân bổ đi các địa bàn khác. Không chỉ vận chuyển trực tiếp theo đường bộ, nhiều đối tượng dùng chiêu gửi hàng, đem hàng theo qua đường hàng không, vận chuyển qua đường thủy nội địa, đường biển. Số lượng ma túy, tần suất hoạt động cũng gia tăng nhanh.

Theo Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC47) Phạm Văn Điềm, không chỉ lấy nguồn từ nước ngoài, một số đối tượng tìm cách tự sản xuất ma túy tại nhà từ một số hóa chất trôi nổi trên thị trường, hòng đa dạng hóa nguồn cung cấp ma túy. Tuy nhiên, do “trình độ công nghệ” có hạn, các loại hợp chất được sản xuất ra lại không hoàn toàn là ma túy, người sử dụng có thể mắc thêm các triệu chứng ngộ độc với loại "ma túy giả" này.

Cũng bởi hoạt động ngày càng ráo riết, với số lượng ma túy lớn, có tổ chức, phân công nhiệm vụ rõ ràng, các đối tượng tội phạm liên quan trở nên manh động hơn. Nhiều chuyên án ma túy khi bị phá, cơ quan công an thu giữ được "hàng nóng", từ dùi cui điện, dao cho tới súng tự chế, súng quân dụng. Do vậy đường dây càng lớn, càng tinh vi thì vũ khí càng "nóng".

Kỳ cuối: Tạo cơ hội hòa nhập cộng đồng, lánh xa tệ nạn

Biện pháp hữu hiệu để kéo giảm số người nghiện được xác định là tăng cường vận động họ cai nghiện, làm lại cuộc đời. Tuy nhiên, kết thúc liệu trình cai nghiện, thời gian chấp hành án, nhiều người trở về cộng đồng vấp phải sự kỳ thị, không có việc làm, đành quay lại “làm bạn” với ma túy, thậm chí trở thành “con buôn” thay vì chỉ là con nghiện.

Tăng cường hỗ trợ cai nghiện bắt buộc

Tổng số người áp dụng các biện pháp cai nghiện trên địa bàn thành phố hiện nay khoảng hơn 5000 người, trong đó chỉ có hơn 1100 người thuộc diện cai nghiện bắt buộc. Số còn lại là cai nghiện bằng methadone tại 16 điểm của ngành Y tế và ngành Lao động- Thương binh và Xã hội. Với sự tích cực phối hợp của các ngành liên quan trong rút ngắn thủ tục, 6 tháng đầu năm 2017, các ngành hoàn tất thủ tục đưa hơn 1000 người vào điều trị tại 3 trung tâm cai nghiện. Đây cũng là năm đầu sau nhiều năm, số lượng người nghiện bắt buộc được đưa vào trung tâm cai nghiện vượt ngưỡng 1000 người ngay trong 6 tháng đầu năm. Việc này có thể sẽ giúp xóa bỏ tình trạng trung tâm cai nghiện bỏ trống trong khi người nghiện ở ngoài xã hội tiềm ẩn gây mất an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, do các quy định hiện nay có nhiều chồng chéo, người điều trị cai nghiện bắt buộc có thời gian điều trị rất linh hoạt từ 12 tới 24 tháng. Trung tâm Giáo dục lao động xã hội số 2 có hơn 600 người điều trị cai nghiện bắt buộc, nhưng mỗi người lại được các cơ quan chức năng áp thời gian cai nghiện khác nhau. Người 12 tháng, người 18 tháng, người lại “kịch khung” 24 tháng. Theo Giám đốc Trung tâm Nguyễn Đình Hoa, việc áp dụng khoảng thời gian khác nhau khiến người nghiện thiếu quyết tâm từ bỏ ma túy sau khi kết thúc thời gian cai nghiện bắt buộc. Thực tế, liệu trình cắt cơn phù hợp, phổ biến nhất là 12 tháng. Việc đồng nhất trong thời gian cai nghiện sẽ giúp các trung tâm điều chỉnh liệu trình cai nghiện, hướng dẫn học nghề phù hợp với từng nhóm. Như vậy sẽ nâng cao được chất lượng việc đào tạo nghề, tạo điều kiện để học viên có khả năng tìm được việc làm sau khi rời trung tâm cai nghiện. Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp có thể "mở lòng" hơn với những con người lầm đường lạc lối.

Huy động hiệu quả sức mạnh người dân

Theo Trưởng Phòng PC47 Phạm Văn Điềm, kinh nghiệm đấu tranh với tội phạm ma túy nhiều năm cho thấy, càng những khu vực xa trung tâm, hẻo lánh, ít người qua lại, giao thông không thuận lợi càng dễ trở thành tụ điểm để tội phạm ma túy hoạt động. Mặc dù cơ quan chức năng có thể ra quân tiến hành các đợt cao điểm đấu tranh với tội phạm ma túy, nhưng sau đó nếu môi trường, điều kiện sống không thay đổi, những người nghiện sẽ "ngựa quen đường cũ".

Tiêu biểu là khu vực đường tàu đi qua địa bàn 6 phường của quận Lê Chân, vốn là một trong những điểm nóng về ma túy, nhiều lần được lực lượng Công an quận, Công an thành phố, thậm chí Cục C47 Bộ Công an tấn công triệt xóa. Tuy nhiên, nhiều ổ nhóm mua bán, sử dụng ma túy vẫn lựa chọn nơi này. Theo Chủ tịch UBND quận Lê Chân Phạm Tiến Du, mọi chuyện chỉ trở nên thực sự tốt đẹp hơn sau khi chính quyền địa phương phát động chiến dịch "phong quang khu vực đường tàu". Tiếp đó, UBND quận đầu tư kinh phí lắp đặt 60 camera quan sát dọc theo tuyến đường sắt qua địa bàn để nâng cao hiệu quả giám sát an ninh trật tự nói chung, đấu tranh với tội phạm ma túy nói riêng. Bà Nguyễn Thị Tuất ở khu đường tàu phường Mê Linh cho biết, sau hàng chục năm, đến giờ mới thấy cuộc sống bình yên. Không còn cảnh nghiện ngập nằm vạ vật tiêm chích ma túy khắp ngóc ngách, cũng không còn tình trạng bơm kim tiêm vương vãi khắp nơi.

Phó giám đốc Công an thành phố Nguyễn Văn Coỏng cho rằng, làm trong sạch môi trường sống, loại bỏ sự tù túng, mất vệ sinh của những địa bàn trọng điểm chính là biện pháp hữu hiệu để đẩy lùi tội phạm ma túy. Trong đó, cần quan tâm tới xây dựng giao thông thuận tiện, phong quang, sạch sẽ và hệ thống đèn điện chiếu sáng bảo đảm. Đây cũng là cách để huy động hiệu quả sức mạnh từ người dân vào công tác đấu tranh, phòng, chống tệ nạn ma túy.

Như An