(HPĐT)- Cha mẹ và con ở hai thế hệ khác nhau nên có những suy nghĩ, lựa chọn ngành nghề khác nhau. Điều này đôi khi dẫn đến sự xung đột giữa cha mẹ và con trong mùa tuyển sinh. Để dung hòa "bất đồng" giữa cha mẹ và con trong định hướng chọn nghề, đòi hỏi sự thấu hiểu giữa “hai bên”, nhất là trong bối cảnh mùa tuyển sinh đại học nóng lên từng ngày...
Những “cuộc chiến” tại gia
Nắm được thông tin về sự kiện công nghệ giáo dục F-Edutech dành cho giáo viên, cha mẹ và học sinh tại Hải Phòng do Trường THCS và THPT FPT tổ chức, Đỗ Minh Hiền, học sinh Trường THPT Hải An nhất định mời mẹ đi cùng để nghe các chuyên gia tư vấn về tác động của công nghệ đối với ngành nghề trong tương lai. Minh Hiền cho biết: "Em thích học nghề pha chế, sau này nếu có điều kiện sẽ mở quán giải khát. Tuy nhiên, ngay khi biết ý định chọn nghề, bố mẹ em đã “chặn đứng ước mơ”. Hiện, nhu cầu xã hội có nhiều thay đổi, không nhất thiết học xong THPT là phải học đại học. Em muốn học nghề, muốn kinh doanh, em mong mẹ hiểu và đồng hành" - Hiền bày tỏ...
Sau khi các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển, những ngày này, cô Bùi Thị Dung, giáo viên Trường THPT Kiến Thụy nhận được không ít cuộc điện thoại từ cha mẹ học sinh nhờ đóng vai “tư vấn viên” thuyết phục con, vì tự nhiên “trở chứng” không chịu nghe lời cha mẹ. Nhiều năm làm công tác chủ nhiệm và tư vấn hướng nghiệp, đây không phải lần đầu cô trở thành “hòa giải viên” để tháo gỡ xung đột trong chọn ngành, chọn nghề giữa cha mẹ và học sinh. Phần nhiều mâu thuẫn từ sự phản kháng của con không muốn theo sự sắp đặt ngành nghề của cha mẹ... Thực tế cho thấy, cha mẹ có vai trò quan trọng trong định hướng nghề nghiệp của con, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng đúng, cũng thành công. Có nhiều trường hợp học sinh học theo “chỉ định” của cha mẹ, sau 1-2 năm nhận thấy không phù hợp nên bỏ học giữa chừng, thậm chí tốt nghiệp xong đi làm rồi vẫn bỏ làm để đi học đúng ngành nghề mơ ước, gây tốn kém rất nhiều thời gian, công sức và tiền của.
Cha mẹ cần đồng hành với con
Là nhà quản lý giáo dục có kinh nghiệm lâu năm, thầy Đào Thế Anh, Hiệu trưởng Trường THPT Kiến Thụy cho rằng, nguyên nhân của những bất đồng trên là do cha mẹ nghĩ con còn nhỏ, chưa có nhiều hiểu biết nên áp đặt con. Thực tế cho thấy, xu hướng ngành nghề, nhu cầu xã hội đang có những dịch chuyển nhanh chóng, mạnh mẽ, đòi hỏi các bậc cha mẹ phải bắt kịp, không sẽ trở thành lạc hậu. Ở lứa tuổi THPT, học sinh có sự trưởng thành tương đối về nhận thức. Ngoài ra, các em còn được tiếp cận thông tin qua sách báo, internet, tư vấn của giáo viên, nhà trường nên bắt đầu hình thành những ý định nghề nghiệp trong tương lai. Đây cũng là lý do những năm gần đây, các trường THPT đều chú trọng định hướng nghề nghiệp; mời chuyên gia tư vấn cho cả học sinh và cha mẹ nhằm tìm ra điểm giao thoa giữa quan điểm của bố mẹ với mong muốn, năng lực của con.
Cùng chung quan điểm, tại sự kiện "Ngày hội khoa học công nghệ 2024" tổ chức tại Hải Phòng, Phó chủ tịch Hội đồng Trường đại học FPT Hoàng Nam Tiến cho rằng, thời đại công nghệ số với trí tuệ nhân tạo lên ngôi sẽ ảnh hưởng quan trọng đến cơ cấu nghề nghiệp tương lai. Do vậy cha mẹ cần cập nhật kịp thời để nghề nghiệp chọn cho con không bị lỗi thời hoặc chưa học xong đã lạc hậu. Chị Lại Thị Thu Hằng, có con học ở Trường THPT Thái Phiên cho biết, bản thân chị "vỡ" ra nhiều điều từ các chương trình tư vấn hướng nghiệp. “Là kế toán trưởng nên tôi định hướng cho con theo nghề của mẹ để kiếm “một suất” khi tôi về hưu. Tuy nhiên, đến thời điểm các cháu đi làm còn gần 10 năm nữa, lúc đó trí tuệ nhân tạo phát triển cùng công nghệ hiện đại có thể làm biến mất nhiều ngành nghề như công nhân dệt may, da giày, lắp ráp, chăm sóc khách hàng, thậm chí giáo viên, kế toán... Nếu các nhà trường mỗi năm tổ chức vài lần tư vấn để cha mẹ được các chuyên gia cập nhật kịp thời sẽ giúp nâng cao hiệu quả chọn nghề, tránh bất đồng giữa bố mẹ, con cái" - chị Hằng bộc bạch.
Để tìm “tiếng nói chung”, theo Trưởng khoa Tâm lý giáo dục (Trường đại học Hải Phòng) Nguyễn Thị Quỳnh Phương, trước tiên, cha mẹ cần hiểu đúng năng lực, sở thích của con, từ đó cùng con tìm hiểu kỹ về ngành nghề định lựa chọn. Cha mẹ nên là người đồng hành chứ không nên áp đặt làm nảy sinh tâm lý bài xích, phản kháng trong con. Thế hệ trẻ hiện rất thông minh, thích ứng tốt xu thế mới, do vậy, cha mẹ nên tôn trọng, lắng nghe và đặt mình vào vị trí của con để giảm thiểu sự khác biệt trong định hướng nghề nghiệp. Ngoài ra, cơ cấu ngành nghề ngày càng thay đổi, do vậy định hướng nghề ổn định, mang tính an toàn của cha mẹ đôi khi không còn phù hợp những người trẻ năng động, sáng tạo, muốn khẳng định mình thời đại mới. Với con cái, muốn thuyết phục bố mẹ tin mình, các em cần chứng minh được năng lực, giá trị bản thân để khẳng định sự lựa chọn của mình là đúng. Ngoài ra, các em nên cùng bố mẹ tham gia các chương trình định hướng nghề nghiệp để được các chuyên gia tư vấn phù hợp, từ đó tìm được sự đồng cảm từ cha mẹ, hiệu quả hơn trong lựa chọn nghề nghiệp sau này..
BÀI VÀ ẢNH: BÙI HẠNH
