Họa sĩ Nguyễn Sáng và "gia tài" để lại

Tác phẩm "Thanh niên Thành đồng".

Nguyễn Sáng phác thảo, lên ý tưởng "Thanh niên Thành đồng" từ năm 1967 tại Hà Nội, hoàn thiện năm 1978 ở thành phố Hồ Chí Minh. Là người con miền Nam tập kết ra Bắc (quê Mỹ Tho - Tiền Giang), trong những năm tháng ác liệt của công cuộc đấu tranh thống nhất đất nước, tấm lòng đau đáu hướng về quê hương được Nguyễn Sáng ấp ủ vào bối cảnh học sinh, sinh viên Sài Gòn xuống đường, biểu tình chống đế quốc Mỹ xâm lược. Cũng một tinh thần khỏe khoắn, hào sảng như "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" (1963), "Thanh niên Thành đồng" tiếp tục âm hưởng làm mới sơn mài của Nguyễn Sáng. Vốn là sinh viên Trường Mỹ thuật Gia Định (Sài Gòn), sau đó theo học tiếp Mỹ thuật Đông Dương, Nguyễn Sáng am hiểu và có nhiều thành tựu với sơn dầu. Nhưng ông cũng dày công hiện đại hóa sơn mài, để chất liệu ấy, qua tác phẩm của ông luôn có thêm chiều sâu không gian lẫn sự đa dạng màu sắc. Sơn mài là mảng chất liệu Nguyễn Sáng thu nhiều thành công, để lại cho đời nhiều giá trị… Ông cũng là họa sĩ thiết kế bộ tem bưu chính đầu tiên mang Quốc hiệu Việt Nam, do nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa phát hành, thể hiện chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh…

Là người trong bộ tứ huyền thoại Nghiêm, Liên, Sáng, Phái (Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái), họa sĩ Nguyễn Sáng có một đời sống riêng nhiều tâm sự. Lúc nào ông cũng trăn trở suy tư với những nỗi niềm khó sẻ chia, giãi bày. Có lẽ vì thế, ông dồn phần lớn tâm tư của mình vào hội họa, mà một phần dấu ấn ở mảng chân dung, trong đó có chân dung tự họa. Nhà sưu tầm Trần Hậu Tuấn sở hữu một tác phẩm tự họa của Nguyễn Sáng, là bức tranh sơn dầu khổ nhỏ mà vừa nhìn thấy, Trần Hậu Tuấn ám ảnh không rời. Nghệ thuật của Nguyễn Sáng có đời sống riêng, có trĩu nặng những nỗi niềm của một người tài hoa đa cảm. Tác phẩm của Nguyễn Sáng càng lúc càng được đề cao, được săn lùng và đẩy giá trong các vòng xoáy bí mật.

Nguyễn Sáng mất năm 1988 tại thành phố Hồ Chí Minh. Tâm tư của Nguyễn Sáng phần nào được giải tỏa bởi sự ghi nhận những cống hiến mà ông dành cho hội họa, cho nghệ thuật nước nhà đang tăng dần theo năm tháng…/.